«Είμαστε αισιόδοξοι για την ένταξή μας στην Ευρώπη»

Η Αρτεμις Μάλο, όπως μαρτυρά το όνομά της, έχει ελληνικές ρίζες, μιλά άπταιστα ελληνικά και είναι μέλος της ελληνικής μειονότητας της Αλβανίας με καταγωγή από Κακαβιά και Δερβιτσάνη. Μίλησε στα «ΝΕΑ», από τις Βρυξέλλες, όπου βρέθηκε ως υφυπουργός Εξωτερικών (θέση που αφήνει λόγω της νέας βουλευτικής της ιδιότητας) στο πλαίσιο επίσκεψης υπουργικής αντιπροσωπείας και του πρωθυπουργού Εντι Ράμα προκειμένου να υποστηρίξουν την ευρωπαϊκή προοπτική της χώρας. Οι ημέρες μετρούν αντίστροφα για το Συμβούλιο Γενικών Υποθέσεων στις 18 Ιουνίου, όπου τα κράτη – μέλη της ΕΕ θα συζητήσουν την πρόταση της Κομισιόν να ανοίξουν οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις για Αλβανία και Βόρεια Μακεδονία, όμως ορισμένες χώρες φέρεται να έχουν αντιρρήσεις.

Η Κομισιόν πρότεινε την έναρξη ενταξιακών διαπραγματεύσεων για την Αλβανία, αλλά δεν είναι σίγουρο ότι όλες οι χώρες της ΕΕ θα συμφωνήσουν.
Η Αλβανία υπό συνεχόμενη επίβλεψη έχει ανταποκριθεί σε κάθε υποχρέωση που ζητήθηκε από την ΕΕ. Ολες οι εκθέσεις και η αξιολόγηση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή είναι θετικές. Με ρωτάτε για συγκεκριμένα κράτη. Το μόνο που μπορεί να κάνει η αλβανική κυβέρνηση είναι να έχει διμερείς συναντήσεις, προκειμένου να απαντήσει σε επιμέρους ερωτήματα, που ενδεχομένως υπάρχουν, όσον αφορά τις μεταρρυθμίσεις. Η μεταρρύθμιση του δικαστικού συστήματος, μία από τις σημαντικότερες προτεραιότητες, δίνει σοβαρά αποτελέσματα. Μπορεί να μην υπάρχει ακόμη συνταγματικό δικαστήριο, αλλά η σωστή στελέχωση χρειάζεται χρόνο. Είμαστε έτοιμοι να δεχτούμε μια μεταβατική περίοδο. Τα αποτελέσματα της προσπάθειάς μας μας δίνουν αισιοδοξία. Αλλά δεν μπορούμε να προβλέψουμε πώς θα κινηθούν τα κράτη που έχουν επιφυλάξεις. Πάντως, δεν έχουμε από κανένα κράτος επίσημη ενημέρωση για το αν θα πρέπει να κάνουμε βελτιώσεις ή να ξαναδούμε κάποιες μεταρρυθμίσεις. Ηδη δεκατρία κράτη της ΕΕ αποφάνθηκαν θετικά. Υπάρχει η επιφύλαξη της Γαλλίας διότι θεωρεί ότι θα πρέπει πρώτα να προχωρήσει η εμβάθυνση της ΕΕ και έπειτα η διεύρυνση. Το ένα δεν έχει σχέση με το άλλο. Η Ανγκελα Μέρκελ λέει να πάει η απόφαση τον Οκτώβριο, αλλά από το κόμμα της λένε να προχωρήσει. «Ναι» στην έναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων δεν σημαίνει ότι η Αλβανία γίνεται αμέσως μέλος της ΕΕ. Απλά δίνεται το δικαίωμα για στήριξη, για να μπούμε αργότερα.

Οι πολιτικές εντάσεις στο εσωτερικό της χώρας, που κινδυνεύουν να μετατραπούν σε πολιτειακή κρίση, δεν φαίνεται να βοηθούν.
Η κυβέρνηση έχει αναλάβει να κάνει μεταρρυθμίσεις και θα προχωρήσουμε μέχρι το τέλος στις αναγκαίες εσωτερικές αλλαγές και έναντι της ΕΕ. Η ημερομηνία για τη διεξαγωγή των δημοτικών εκλογών στις 30 Ιουνίου καθορίστηκε πριν από εννιά μήνες από τον ίδιο τον πρόεδρο Ιλιρ Μέτα και τη Βουλή βάσει του Συντάγματος. Δεν υπάρχει λόγος, δύο εβδομάδες πριν, να ακυρωθεί χωρίς να προταθεί εναλλακτική. Ο ίδιος ο πρόεδρος φέρνει τη χώρα σε μια κατάσταση που δεν είναι η καλύτερη σε αυτήν τη φάση. Αν δεν γίνουν εκλογές στην ώρα τους, θα υπάρξει αποσταθεροποίηση, καθώς η θητεία των δημάρχων ολοκληρώνεται και η διαχείριση των πόλεων θα περάσει σε επ’ αόριστον εκκρεμότητα. Από την πλευρά της κυβέρνησης και του Σοσιαλιστικού Κόμματος έχουν γίνει όλα νόμιμα. Προφανώς είναι δικαίωμα της αντιπολίτευσης να ακουστεί η φωνή της, αλλά δεν υπάρχει συγκεκριμένο επιχείρημα και αφορμή για να έρθει η Αλβανία σε αυτή την κατάσταση. Ζητάνε να φύγει ο πρωθυπουργός, αλλά δεν υπάρχει επιχείρημα για κάτι τέτοιο. Δεν απαιτούμε να φύγει ο πρόεδρος, αλλά να αντιδράσει νόμιμα και να ζητήσει από την αντιπολίτευση συνεργασία. Θα πρέπει να βρεθεί ένας συμβιβασμός.

Γνωρίζετε ποια είναι η θέση της Ελλάδας για την έναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων;
Ο Αλέξης Τσίπρας έχει δηλώσει ότι η Ελλάδα είναι πιο σίγουρη για το ζήτημα. Εχει πει ότι ένα από τα κριτήρια για να δώσει το πράσινο φως είναι η διασφάλιση των δικαιωμάτων της ελληνικής μειονότητας της Αλβανίας. Ημουν στην ομάδα επεξεργασίας του νόμου για τη διασφάλιση των δικαιωμάτων των μειονοτήτων, που ψηφίστηκε το 2017.

Ομως υπήρξε ζήτημα σεβασμού των περιουσιακών δικαιωμάτων μελών της ελληνικής μειονότητας, για το οποίο πριν από μερικούς μήνες ο Κυριάκος Μητσοτάκης έστειλε σχετική επιστολή στον αρμόδιο επίτροπο Χαν.
Θα ήθελα πολύ να έχω μια συνάντηση με τον Κυριάκο Μητσοτάκη και με εκπροσώπους της ελληνικής κυβέρνησης. Είμαι Ελληνίδα η ίδια και θα ήθελα το πολύ ευαίσθητο αυτό θέμα να το συζητήσουμε βάσει επίσημων στοιχείων και πηγών. Το ζήτημα αφορούσε και άλλους πολίτες που έχουν περιουσίες στη Χειμάρρα, όχι μόνο μέλη της ελληνικής μειονότητας, και προέκυψε σε σχέση με αναπτυξιακό σχέδιο του υπουργείου Τουρισμού. Σας εγγυώμαι προσωπικά και οικογενειακά – μέλη της οικογένειάς μου μένουν στη Χειμάρρα – ότι δεν ήταν σκοπίμως κατά της μειονότητας. Η Αλβανία έχει επιδείξει ευθύνη και σοβαρότητα με τον νόμο της μειονότητας. Εχει αναγνωρίσει εννέα μειονότητες και τα δικαιώματα κάθε πολίτη. Θα χρειαστεί λίγος χρόνος ακόμη για να ολοκληρωθούν οι τροπολογίες. Πρόκειται για κατόρθωμα για το αλβανικό κράτος.

Υπάρχουν διμερή θέματα μεταξύ Ελλάδας και Αλβανίας τα οποία δεν έχουν διευθετηθεί, όπως το ζήτημα της οριοθέτησης της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης.
Αφορά ένα συνολικό πακέτο διαπραγματεύσεων, το οποίο όμως βρίσκεται σε εκκρεμότητα καθώς τόσο ο Νίκος Κοτζιάς όσο και ο Ντιτμίρ Μπουσάτι από την αλβανική πλευρά που ξεκίνησαν τις διαπραγματεύσεις έχουν αποχωρήσει. Σε εκκρεμότητα βρίσκονται συνολικά οι σχέσεις με την Ελλάδα. Οι συζητήσεις θα πρέπει να ξεκινήσουν και πάλι για όλα τα θέματα και δεν νομίζω ότι θα καθυστερήσουν, αλλά η πολιτική κατάσταση τόσο στην Ελλάδα με τις επικείμενες εκλογές όσο και στην Αλβανία, όπου και εδώ ο πρωθυπουργός ανέλαβε υπουργός Εξωτερικών, δεν το επιτρέπουν. Το πιο σημαντικό θέμα στο πακέτο αυτό είναι ο καθορισμός των θαλάσσιων συνόρων – εδώ υπάρχει ένα θέμα και οι δύο πλευρές θα πρέπει να βρουν λύση.