Η κρίση σε Αιγαίο και Κύπρο περνάει από την Οσάκα

Σε οριακό σημείο οδηγεί τις αμερικανοτουρκικές σχέσεις ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, με αιχμή την επιμονή του στην αγορά των ρωσικών S-400 και τις κινήσεις αποβολής της Αγκυρας από το πρόγραμμα των F-35 που προωθεί η Ουάσιγκτον ως αντίμετρα. Και μέσα σε αυτό το σκηνικό, η συνάντηση Τραμπ – Ερντογάν, η οποία προγραμματίζεται στο περιθώριο του G-20 στην Οσάκα, στις 28-29 Ιουνίου, αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Από την Οσάκα περνούν και οι ελληνοτουρκικές σχέσεις, αφού η δραματική επιδείνωση των σχέσεων ΗΠΑ – Τουρκίας, σε συνδυασμό με τις εξελίξεις στο ενεργειακό πεδίο στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου, είχαν σαν αποτέλεσμα η Ουάσιγκτον να στρέψει αποφασιστικά το βλέμμα προς την Αθήνα και τη Λευκωσία, αναζητώντας νέες στρατηγικές συμμαχίες. Παράλληλα Ελλάδα και Κύπρος μπήκαν στο στόχαστρο της Αγκυρας, στο πλαίσιο και ενός παιχνιδιού αμφίδρομου εκβιασμού με τις ΗΠΑ – Τουρκία.

Ο Ερντογάν επιλέγει την εμπρηστική ρητορική και την πολιτική των κλιμακούμενων προκλήσεων απέναντι σε Ελλάδα και Κύπρο, δημιουργώντας ένα πολεμικό σκηνικό, διεκδικώντας συνδιαχείριση των κοιτασμάτων στην Ανατολική Μεσόγειο και δημιουργία τετελεσμένων σε Αιγαίο και κυπριακή ΑΟΖ, που θα επιτρέψουν στην Αγκυρα να συνεχίζει να διεκδικεί ρυθμιστικό ρόλο στο ενεργειακό και γεωπολιτικό παιχνίδι στην περιοχή. Το «θερμό επεισόδιο» πλέον δείχνει να είναι πολύ κοντά – έστω και ως προϊόν ατυχήματος – και η ανησυχία για τις εξελίξεις που μπορεί να προκαλέσει.

ΑΝΑΜΕΤΡΗΣΗ. Πληροφορίες και τοποθετήσεις αξιωματούχων στη γείτονα, δείχνουν ότι μάλλον δεν λείπουν και εισηγήσεις στον Ερντογάν για μία «αναμέτρηση» Ελλάδας – Τουρκίας στο Αιγαίο. Η ακραία τουρκική προκλητικότητα έχει τεθεί ως ζήτημα τόσο σε επίπεδο ΕΕ όσο και στις ΗΠΑ, από έλληνες και κύπριους αξιωματούχους, με την Ουάσιγκτον να έχει στείλει σειρά μηνυμάτων ενάντια σε οποιαδήποτε κλιμάκωση και ενδεχόμενη πολεμική σύγκρουση Ελλάδας – Τουρκίας. Αμερικανοί αξιωματούχοι, που επισκέπτονται τη Λευκωσία, επαναβεβαιώνουν τη στήριξη των ΗΠΑ στο κυπριακό ενεργειακό πρόγραμμα, με δεδομένα και τα αυξανόμενα συμφέροντα της Ουάσιγκτον στην Ανατολική Μεσόγειο και στέλνουν σαφείς προειδοποιήσεις στην Αγκυρα, αποδοκιμάζοντας τις ενέργειές της.

«Εμείς βλέπουμε την περιοχή ως μια περιοχή με αυξανόμενη σημασία για τα ενεργειακά», ανέφερε χαρακτηριστικά σε δηλώσεις του ο βοηθός υφυπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάθιου Πάλμερ, ο οποίος επισκέφθηκε πριν από μερικές μέρες τη Λευκωσία και δεν δίστασε να υπενθυμίσει στην Τουρκία ότι στην Ανατολική Μεσόγειο «βρίσκονται 10 αμερικανικά πολεμικά πλοία, 130 αεροσκάφη του Ναυτικού και της Αεροπορίας και περίπου 9.000 αμερικανοί πεζοναύτες». Δυνάμεις που έστω και αν δεν είναι εκεί για την προστασία της Κύπρου και της Ελλάδας, έχουν το δικό τους ειδικό βάρος…

ΤΟ ΜΗΝΥΜΑ. Ιδιαίτερης σημασίας είναι και το μήνυμα της υπεύθυνης αξιωματούχου του Στέιτ Ντιπάρτμεντ για την Ελλάδα, την Κύπρο και την Τουρκία Γιούρι Κιμ, στην Αγκυρα, ενόψει της συνάντησης Τραμπ – Ερντογάν η οποία τόνισε ότι η Τουρκία δεν πρέπει να ελπίζει ότι θα αποφύγει τις οικονομικές κυρώσεις για τους S-400 μέσω μιας πολιτικής απόφασης του προέδρου Τραμπ, διαμηνύοντας ότι υπάρχει ο σχετικός νόμος για την Αντιμετώπιση των Αντιπάλων της Αμερικής, (CAATSA) και η εφαρμογή του δεν είναι «εθελοντική»…

Οι ΗΠΑ δείχνουν επί του παρόντος να έχουν πάρει τις αποφάσεις τους όσον αφορά τη ριψοκίνδυνη παρτίδα διπλωματικού πόκερ που επιχειρεί να παίξει ο Ερντογάν. Και αυτή η απόφαση οδηγεί στην ασφυκτική πίεση στην Αγκυρα με στόχο την πλήρη υποχώρηση στο θέμα της απόκτησης των ρωσικών S-400. Εάν οι ΗΠΑ φτάσουν στην επιβολή κυρώσεων στην Τουρκία θα είναι μία πραγματικά ιστορική αλλαγή στις ισορροπίες της περιοχής, αφού η Αγκυρα αποτελεί επί σειρά ετών ένα στρατηγικό σύμμαχο ιδιαίτερης αξίας για την Ουάσιγκτον. Και όσο και αν οι ΗΠΑ θέλουν να κρατήσουν την Τουρκία στην επιρροή της Δύσης, δεν θα ανεχθούν να περάσει ο εκβιασμός της Αγκυρας, ενώ όπως όλα δείχνουν η αντιστροφή του κλίματος και μία θετική προσέγγιση των ΗΠΑ στην Τουρκία είναι μάλλον δύσκολη. Σε αυτό το πλαίσιο, οι αποφάσεις των ΗΠΑ απέναντι στην Τουρκία χαρακτηρίζονται αποφασιστικής σημασίας για την εξέλιξη και των ελληνοτουρκικών σχέσεων, καθώς και για την τουρκική προκλητικότητα στην Κύπρο.