Πράσινες, «προοδευτικές» απομιμήσεις

Τίποτα δεν έχει τη δύναμη ενός δίπολου, ενός ξεκάθαρου και αυθεντικού διλήμματος – από αυτά που κάνουν τους πολίτες να διαλέγουν ποια πλευρά στηρίζουν. Ο ΣΥΡΙΖΑ ανέβηκε στην εξουσία χρησιμοποιώντας ένα τέτοιο: «’Η με εμάς ή με τα Μνημόνια». Στην πορεία, κατάφερε να διαλύσει τις παραδοσιακές πολιτικές γραμμές. Δεν υπήρχε πια Αριστερά και Δεξιά – ΝΔ, ΠΑΣΟΚ και ΔΗΜΑΡ βρέθηκαν στην ίδια κυβέρνηση το 2012 και, όταν η πλειοψηφία άλλαξε χέρια, ο ΣΥΡΙΖΑ επέλεξε να συνεργαστεί με τους ΑΝΕΛ.

Η συνέχεια, ωστόσο, δεν ωφέλησε εκείνους που οραματίστηκαν αυτήν την αλλαγή. Κυρίως γιατί ο ΣΥΡΙΖΑ ήταν αυτός που τώρα αναγκαζόταν να ψηφίσει τα Μνημόνια. Είχε κάνει το λάθος να δημιουργήσει ένα άκρως αντιμνημονιακό κοινό και αυτό, με μαθηματική βεβαιότητα, θα στρεφόταν σαν άλλο τέρας του Φρανκενστάιν εναντίον του δημιουργού του. Επέλεξαν, λοιπόν, να επανασυστήσουν στο ελληνικό ακροατήριο τα δύο βασικά πολιτικά στρατόπεδα από καταβολής κόσμου: πρόοδος εναντίον συντήρησης. Οπου το πρώτο, έβαζαν τους εαυτούς τους. Οπου το δεύτερο, τους πολιτικούς τους αντιπάλους. Τι θα μπορούσε να πάει λάθος; Η συνταγή της διεύρυνσης ήταν δοκιμασμένη – τόσες και τόσες είχε κάνει ο Ανδρέας.

Η επιλογή αυτή φαινομενικά θα επέτρεπε τη σύσταση ενός ευρύτερου προοδευτικού πόλου, με κορμό τον ΣΥΡΙΖΑ. Στην κυβέρνηση, λοιπόν, αγκάλιασαν τα πιο πασοκικά ένστικτά τους και τα πιο πασοκικά στελέχη τους. Με δόλωμα τη Συμφωνία των Πρεσπών, άνοιξαν την πόρτα σε πρώην στελέχη της δημοκρατικής παράταξης που είχαν εδώ και καιρό απομακρυνθεί από τις τάξεις της. Σε άλλους, όπως ο Θάνος Μωραΐτης και ο Αγγελος Τόλκας, που δεν έβρισκαν αυτό που έψαχναν στο Κίνημα Αλλαγής, προσέφεραν υπουργικές θέσεις. Το τελευταίο χτύπημα έφερε το όνομα Θανάσης Θεοχαρόπουλος. Με τη μεταγραφή του προέδρου της ΔΗΜΑΡ, στον ΣΥΡΙΖΑ ήθελαν να πιστεύουν πως έφεραν το τελειωτικό πλήγμα στο Κίνημα Αλλαγής – και πως, αν όχι η ίδια η Φώφη Γεννηματά, τουλάχιστον η κεντροαριστερή βάση που αρνιόταν πεισματικά να μεταβεί στον ΣΥΡΙΖΑ θα έκανε το μεγάλο βήμα.

Στην κυβέρνηση προσπάθησαν πολύ να παραστήσουν το ΠΑΣΟΚ. Ο τρόπος τους όμως δεν ήταν καθόλου πασοκικός. Το άλλοτε κραταιό κόμμα είχε πάντα ως στόχο την ενότητα – κάθε κίνηση, κάθε στρατηγική επιλογή γινόταν με γνώμονα όχι τον διχασμό των πολιτών, αλλά την αφομοίωση των αντιπάλων. Ακόμα και στις πιο δύσκολες στιγμές, λίγο καιρό μετά το Ειδικό Δικαστήριο, το κόμμα του Ανδρέα Παπανδρέου συμμετείχε στην κυβέρνηση του Ξενοφώντα Ζολώτα. Ο ΣΥΡΙΖΑ, όμως, στον πυρήνα της παρουσίας του στην ελληνική πολιτική σκηνή, είχε πάντα τα διλήμματα. Και η ηγετική ομάδα, ίσως λόγω πολιτικής καταγωγής, προτιμούσε να έχει έναν ξεκάθαρο εχθρό από έναν μετριοπαθή φίλο. Παράλληλα, είχε να αντιμετωπίσει το δικό του παρελθόν. Πώς φτιάχνεται μια Προοδευτική Συμμαχία, όταν επί τέσσερα χρόνια στην κυβέρνηση έχει πρωτεύοντα ρόλο ο Πάνος Καμμένος; Πώς περιλαμβάνονται στην προοδευτική διεύρυνση η Ελενα Κουντουρά και ο Ευάγγελος Αντώναρος; Πώς, τέλος πάντων, ένα προοδευτικό κόμμα ανέχεται τη συμπεριφορά του Παύλου Πολάκη; Λίγο καιρό πριν από τις ευρωεκλογές, οι προσπάθειες διάλυσης του Κινήματος Αλλαγής εντάθηκαν. Αρπαγές στελεχών, πολιτικές γέφυρες, κινήσεις φιλίας απέναντι στη βάση σε επίπεδο αυτοδιοίκησης. Σπίλωση διακεκριμένων στελεχών που δεν συναινούσαν στη συνεργασία με τον ΣΥΡΙΖΑ. Φλερτ με την ευρωπαϊκή σοσιαλδημοκρατία. Ο ίδιος ο Αλέξης Τσίπρας ξεπατίκωσε κάθε παπανδρεϊκή επικοινωνιακή κίνηση, ακόμα και την παρουσία μιας «μικρής Αννούλας» στις προεκλογικές περιοδείες.

Η ΠΑΓΙΔΑ. Η ηγεσία της Κεντροαριστεράς, ωστόσο, αρνήθηκε να συμμετάσχει στο παιχνίδι – παρά τις εσωκομματικές τριβές και τη ρήξη με τον Ευάγγελο Βενιζέλο, αρνείται έως και σήμερα. Αυτή η στάση ήρθε σε μια πολύ κρίσιμη στιγμή. Εκεί που το Κίνημα Αλλαγής έψαχνε να βρει τις ισορροπίες του ανάμεσα στους δύο πόλους, πέφτοντας στην παγίδα των διλημμάτων, η απειλή του ΣΥΡΙΖΑ του έδωσε έναν βασικό λόγο ύπαρξης: να μην αφήσει το κυβερνών κόμμα να ηγεμονεύσει στον προοδευτικό χώρο. Η διαμάχη αυτή πήρε υπαρξιακό χαρακτήρα. Για να πετύχει, ο κεντροαριστερός φορέας επιστράτευσε όλο του το πράσινο παρελθόν. Μπορεί στις εκλογές το ποσοστό του να μην εκτοξεύθηκε, ο χώρος όμως κράτησε δυνάμεις, κάνοντας πραγματική ζημιά στον ΣΥΡΙΖΑ. Αν το μισό από το 7,7% που κέρδισε στην ευρωκάλπη είχε πάει στον Αλέξη Τσίπρα, μπορεί να μην οδεύαμε σε εθνικές κάλπες στις 7 Ιουλίου.

Το φιάσκο της Προοδευτικής Συμμαχίας έδειξε πως οι πολιτικοί που επενδύουν στον διχασμό, δεν καταφέρνουν να μιλήσουν για ενότητα όσο κι αν προσπαθούν. Κυρίως, όμως, απέδειξε πως οι πολιτικές απομιμήσεις δεν είναι ποτέ επιτυχημένες. Ναι, ο ΣΥΡΙΖΑ θα ήθελε να γίνει ΠΑΣΟΚ. Ομως δεν μπορεί – κι ας μην το παραδέχεται.