Ορισμός της ηγεσίας της Δικαιοσύνης

Αμφισβητήθηκε η άποψη ότι σύμφωνα με το Σύνταγμα δεν επιτρέπεται στην κυβέρνηση να προτείνει τα νέα μέλη της ηγεσίας των Ανώτατων Δικαστηρίων κατά το άρθρο 90 παρ. 5 Σ, επειδή μια τέτοια απαγόρευση δεν προβλέπεται ρητώς. Είναι αλήθεια ότι οι διατάξεις του Συντάγματος δεν ρυθμίζουν όλα τα ζητήματα και σίγουρα δεν τα ρυθμίζουν κατά τρόπο εξαντλητικό. Για να απαντηθούν σύνθετα ερωτήματα που ανακύπτουν, απαιτείται ερμηνεία των διατάξεων του Συντάγματος πέρα από τη γραμματική διατύπωση. Η ερμηνεία άλλωστε του Συντάγματος σημαίνει κατεξοχήν αναγωγή στις οργανωτικές βάσεις του πολιτεύματος.

Στην ουσία, οι διατάξεις του άρθρου 90 παρ. 5 Σ ρυθμίζουν μια περίπτωση συνταγματικά προβλεπόμενης διασταύρωσης των λειτουργιών, καθώς προβλέπεται ότι η κυβέρνηση αποφασίζει αρμοδίως για την ηγεσία της Δικαιοσύνης. Η οργανωτική βάση δυνάμει της οποίας θεμελιώνεται η διασταύρωση των λειτουργιών στη συγκεκριμένη περίπτωση δεν είναι άλλη από τη δημοκρατική αρχή (άρθρο 1 Σ). Ομως, όταν ο λαός, το ανώτατο όργανο του κράτους στη Δημοκρατία, εκφέρει σαφώς τη βούλησή του, η οποία τελεί σε δυσαρμονία προς την κοινοβουλευτική πλειοψηφία, τυπικά κριτήρια δεν επαρκούν για τη νομιμοποίηση κυβερνητικών αποφάσεων. Μια τέτοια κυβέρνηση, εφόσον επιβιώνει, νομιμοποιείται να διαχειρίζεται τρέχοντα ζητήματα, αλλά όχι να λαμβάνει σημαντικές αποφάσεις πολυετούς ορίζοντα. Διαφορετικά τίθεται θέμα παράβασης της ίδιας της δημοκρατικής αρχής, πολλώ δε μάλλον όταν η ίδια η κυβέρνηση αναγνωρίζει τη δυσαρμονία προβαίνοντας σε σχετικές δηλώσεις.

Ακόμη και εάν θεωρηθεί δυσχερής ο ορισμός του τρέχοντος ζητήματος, είναι πάντως σχετικά εύκολο να διαπιστωθεί το αντίστροφο: Η επιλογή της ηγεσίας της Δικαιοσύνης σίγουρα δεν είναι τρέχον ζήτημα, ακόμη και ενόψει της λήξης των θητειών, επειδή η έννομη τάξη προβλέπει απλές διαδικασίες αναπλήρωσης, οι οποίες είναι γνωστές και ανέκαθεν εφαρμόζονται.

Η Αικατερίνη Ν. Ηλιάδου είναι επίκουρη καθηγήτρια Νομικής Σχολής στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών