H σκοτεινή δημοκρατία της Αυστραλίας

Ενας δημοσιογράφος στην Αυστραλία υπόκειται σε έρευνα των κρατικών Αρχών ύστερα από δημοσίευμά του, σύμφωνα με το οποίο βάρκες γεμάτες από αιτούντες άσυλο επιχείρησαν πρόσφατα να φτάσουν στην Αυστραλία από τη Σρι Λάνκα. Μία ακόμα συνάδελφός του δέχθηκε αιφνιδιαστική έρευνα στο σπίτι της, αυτήν την εβδομάδα, ύστερα από ρεπορτάζ της που αποκάλυπτε τις προθέσεις της κυβέρνησης να επεκτείνει το κρατικό σχέδιο παρακολουθήσεων.

Υπάρχει όμως και συνέχεια. Σύμφωνα με τους «New York Times», την περασμένη Παρασκευή, η αυστραλιανή ομοσπονδιακή αστυνομία παρουσιάστηκε στα γραφεία του ABC, του μεγαλύτερου δημόσιου τηλεοπτικού δικτύου, με ένταλμα να κατάσχει σημειώσεις, περιλήψεις κειμένων, e-mail, ακόμα και ημερολόγια ολόκληρων ομάδων δημοσιογράφων και αρχισυντακτών που  σχετίζονται με τη δημοσίευση στοιχείων, το 2017, για ενδεχόμενη εμπλοκή των αυστραλιανών ειδικών στρατιωτικών δυνάμεων σε εγκλήματα πολέμου στο Αφγανιστάν.

Η επιθετική αυτή προσέγγιση της αστυνομίας, την οποία υποστηρίζει και ο αυστραλός πρωθυπουργός Σκοτ Μόρισον, ταιριάζει απόλυτα με μια παγκόσμια τάση. Από τις ΗΠΑ ώς τις Φιλιππίνες, δημοκρατικά κράτη στοχοποιούν όλο και περισσότερο δημοσιογράφους για διαρροή πληροφοριών και ουσιαστικά ποινικοποιούν και τιμωρούν την κοινοποίηση της πληροφορίας. Στο πλαίσιο αυτής της τακτικής, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ αποκαλεί τους δημοσιογράφους «εχθρούς του λαού».

Αυτή που ξεχωρίζει πάντως φαίνεται να είναι η Αυστραλία καθώς, σύμφωνα με τους ειδικούς, καμία άλλη ανεπτυγμένη δημοκρατία δεν καταφέρνει να κρατά τα «άπλυτά» της τόσο καλά κρυμμένα. Εξάλλου οι προαναφερθείσες κρατικές επιδρομές στα σπίτια δημοσιογράφων είναι απλώς τα πιο πρόσφατα παραδείγματα του πόσο μακριά μπορεί να φτάσει η συντηρητική κυβέρνηση της χώρας προκειμένου να τρομοκρατήσει και να κρατήσει έτσι «φρόνιμους» τους ρεπόρτερ αλλά και αξιωματούχους που αφήνουν να διαρρέουν οι εκάστοτε επίμαχες πληροφορίες.

«Για να είμαι ειλικρινής, αυτό αποτελεί την απόλυτη διεθνή γελοιοποίηση» λέει ο Τζόαν Λίντμπεργκ, αναπληρωτής καθηγητής Δημοσιογραφίας στο Πανεπιστήμιο Μόνας της Μελβούρνης, που συνεργάζεται με τον ΟΗΕ σε θέματα ελευθερίας του Τύπου. «Εχουμε μια ώριμη, φιλελεύθερη δημοκρατία που καταδιώκει και θέλει να ανακαλύπτει αυτούς που αποκαλύπτουν τα κακώς κείμενα, ενώ ταυτόχρονα προσπαθεί να σκοτώσει τον αγγελιαφόρο».

Τα συμπτώματα αυτού που ο Λίντμπεργκ περιγράφει ως μια εθνική νόσο ξεπερνούν τις πρόσφατες έρευνες και οι αιτίες της βρίσκονται βαθιά μέσα στην αυστραλιανή ιστορία και στον εφησυχασμό που παρουσιάζει το δικαιικό της σύστημα. Στην Αυστραλία δεν υπάρχει συνταγματική προστασία της ελευθερίας του λόγου. Αντιθέτως, υπάρχει άρθρο του ποινικού κώδικα σύμφωνα με το οποίο διώκεται ως έγκλημα η οποιαδήποτε κοινοποίηση πληροφορίας από δημόσιο λειτουργό χωρίς να έχει τη «νόμιμη αρμοδιότητα ή αιτιολογία».

Αυτός ο μυστικιστικός κανόνας, βάσει του οποίου έγιναν και οι πρόσφατες επιδρομές εις βάρος δημοσιογράφων και αξιωματούχων, ουσιαστικά δηλώνει ότι κανένα μέλος της κυβέρνησης δεν μπορεί να παράσχει οποιαδήποτε πληροφορία χωρίς να έχει άδεια ανωτέρου.

Στην υπόθεση των αυστραλιανών ειδικών δυνάμεων στο Αφγανιστάν, οι δημοσιογράφοι επέδειξαν ιδιαίτερη προσοχή προκειμένου να μη δημοσιευθούν επιχειρησιακές πληροφορίες που υπήρχαν στα έγγραφα τα οποία είχαν στην κατοχή τους. Μοναδικός τους στόχος ήταν η διερεύνηση τουλάχιστον δέκα περιστατικών, στα οποία οι ειδικές δυνάμεις φέρεται να σκότωσαν όχι μόνο αντάρτες αλλά και άοπλους άνδρες και παιδιά.

«Aυτό που προσπαθούν να κάνουν οι Αρχές είναι, νομίζω, να στείλουν ένα μήνυμα στους δημοσιογράφους ότι “από δω και πέρα σας προειδοποιούμε ότι με οποιονδήποτε και αν μιλήσετε, με οποιονδήποτε και αν επικοινωνήσετε μέσω μηνυμάτων, με οποιονδήποτε υπάρξει μεταξύ σας οποιοδήποτε ψηφιακό αποτύπωμα, θα το μάθουμε”» δήλωσε ο Τζον Λάιονς, επικεφαλής της ερευνητικής δημοσιογραφίας του ABC, ο οποίος δημοσιοποίησε και τις πρόσφατες επιδρομές κατά των δημοσιογράφων.