Δύο – τρία πράγματα που ξέρω γι’ αυτόν

Δανείζομαι ελαφρώς παραλλαγμένο τον τίτλο από την κλασική πλέον – ίσως και την πιο δυσνόητη – ταινία του Ζαν-Λικ Γκοντάρ προκειμένου να ιχνογραφήσω τη γνωριμία μου με τον Ευάγγελο Βενιζέλο. Στα είκοσι χρόνια που πέρασαν από τότε που μίλησα μαζί του για πρώτη φορά, τα περισσότερα στεκόμουν απέναντί του. Το 1999, όταν ο Βενιζέλος είχε παρουσιάσει στην τηλεοπτική εκπομπή μου «Πνεύμα αντιλογίας» ένα βιβλίο του μακαρίτη Κώστα Βερόπουλου, ήταν μόλις 42 χρονών και έγραφε ήδη στο κοντέρ του όσα υπουργεία άλλοι πολιτικοί δεν αξιώνονται σε όλη τους την καριέρα. Περιστασιακά τον είχε πάρει το μάτι μου στο Βιβλιοπωλείο της «Εστίας», όπου αγόραζε ντάνες βιβλία, επιβεβαιώνοντας τη φήμη του«αναγνωστικού μυδραλιοβόλου». Στην εκπομπή διαπίστωσα ότι δεν ήταν εύκολο ν’ αντικρούσεις τον Βενιζέλο, ίσως ούτε καν να τον διακόψεις. Πολύ κατόπιν θα κατανοούσα ότι εκεί έπρεπε να εντοπίσω και την πηγή των μελλοντικών δεινών του.

Πέντε χρόνια αργότερα δημοσίευσα το μυθιστόρημα «Τιμής ένεκεν», όπου ο Βενιζέλος – το πέρασμα του Βενιζέλου, για την ακρίβεια, από το υπουργείο Πολιτισμού – μεταμφιέζεται με την περσόνα του «Βασίλη Διαμαντάκου» και διαδραματίζει πρωταγωνιστικό ρόλο. Το ίδιο το βιβλίο το είχε ξεφυλλίσει ο Βενιζέλος και (εάν κρίνω από σχετικά δημοσιεύματα της εποχής, διότι δεν το συζήτησα ποτέ μαζί του) δεν είχε μείνει ιδιαίτερα ενθουσιασμένος από το διόλου κολακευτικό «πορτρέτο» του. «Είχα την αίσθηση», έλεγα στη Σταυρούλα Παπασπύρου για την «Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία» (2.11.2004), «ότι ο Βενιζέλος στο ΥΠΠΟ ένιωθε εξόριστος. Εβλεπα κάποιον που είχε εκτιναχθεί πολύ ψηλά αλλά εξαιτίας λανθασμένων πολιτικών χειρισμών καταδικάστηκε στα χαμηλά. Τον θεωρώ εξαιρετικά ευφυή αλλά και βαθύτατα νάρκισσο, κι ο ναρκισσισμός είναι μια μορφή βλακείας…». Σκληρά λόγια – κι εν πολλοίς άδικα. Κανένας ναρκισσισμός δεν μπορεί να θολώσει την ευθυκρισία σου, την αναλυτική/συνθετική σου σκέψη και τις γνώσεις σου όταν τις διαθέτεις στην αφθονία που τις διαθέτει ο Βενιζέλος. Μπορεί όμως να σε καταστήσει πιο ευάλωτο στη ρετσινιά της αλαζονείας και να σε απομακρύνει από πολλούς που, υπό άλλες συνθήκες, θα ήταν σταθεροί και ανυπόκριτοι θαυμαστές σου· επ’ αυτού πιθανόν να μην είχα και τόσο άδικο.

Μου δόθηκε η ευκαιρία να τον αξιολογήσω πιο δίκαια κατά την περίοδο 2012 – 2015, όταν ήμουν βουλευτής, πρώτα συνεργαζόμενος με τον ΣΥΡΙΖΑ κι έπειτα ανεξάρτητος. Δεν σας κρύβω ότι έπιανα τον εαυτό μου να ντρέπεται που δεν μπορούσε να τον χειροκροτήσει δημόσια, όποτε ανέβαινε στο βήμα της Ολομέλειας. Φανερά ο άνθρωπος έπαιζε «σε άλλη πίστα», όχι μονάχα από τους συριζαίους Νεάντερταλ, αλλά και από την πλειονότητα των κοινοβουλευτικών διαχρονικά. Φαίνεται πάντως πως δεν κατάφερνα να καμουφλάρω και τόσο καλά την εκτίμησή μου για το πρόσωπό του, διότι εκείνη η γάτα με πέταλα, ο Ηλίας Χρονόπουλος, γραμματέας τότε της Νεολαίας του Συνασπισμού, μεταξύ των άλλων μου ανομημάτων, λίγο πριν πάρω πόδι, είχε καταγράψει στο RedNotebook «τα κλεισίματα του ματιού [μου] στον Βενιζέλο και την “κεντροαριστερά” […] όλα φαινόμενα εκτός του αξιακού πλαισίου της αριστεράς και του πολιτικού πλαισίου του ΣΥΡΙΖΑ». Βλέπετε τότε, προς τα τέλη του 2013, η Κεντροαριστερά ήταν φτου κακά· δεν είχαν έρθει ακόμη τα χελιδόνια.

Μονάχα τους τελευταίους μήνες είχα τη χαρά να τον γνωρίσω καλύτερα και να εκτιμήσω αρετές, όπως το «στεγνό» χιούμορ του, που κοντράρουν με την εικόνα του απροσπέλαστου. Κι αν όλα τα παραπάνω ηχούν σαν πολιτικός επικήδειος, κάνετε λάθος· για τον δημόσιο ρόλο που θα παίξει από εδώ κι εμπρός, δεν είναι παρά ο πρόλογος.