Οι εννέα λόγοι της συντριβής του Τσίπρα

Ηταν μια ήττα που κλείστηκε μέσα σε έναν δισταγμό οκτώ δευτερολέπτων. Τόσο όσο χρειάστηκε ο Αλέξης Τσίπρας για να ξεκινήσει την ανακοίνωση με την οποία έστελνε τη χώρα σε πρόωρες εκλογές. Οκτώ δευτερόλεπτα για να παραδεχτεί πως από εκείνη τη στιγμή και έπειτα δεν είναι πια «άχαστος». Και πως ο μήνας που απλώνεται μπροστά του θα είναι χειρότερος και από το 2009, όταν παρακαλούσε τους ψηφοφόρους του να στηρίξουν το κόμμα για να μπορέσει να μπει στη Βουλή. Τότε, στην πραγματικότητα, δεν είχε και τίποτα να χάσει. Τώρα, αυτό που διακυβεύεται είναι το Μέγαρο Μαξίμου – και αν πιστέψουμε τον Οργουελ, η εξουσία δεν είναι μέσο, αλλά σκοπός.

Ο Πρωθυπουργός δεν θα είχε επιλέξει τις κάλπες αν η διαφορά ήταν μικρή. Το κλίμα που είχε καλλιεργήσει, άλλωστε, η κυβερνητική πλευρά μιλούσε για ντέρμπι έως την τελευταία στιγμή, δημιουργώντας όχι μόνο ελπίδες για μια ανατροπή των δειγμάτων των δημοσκοπήσεων, αλλά και για μια σταδιακή ανάκαμψη του ΣΥΡΙΖΑ πριν από τις εθνικές κάλπες. Ομως οι 9 μονάδες με τις οποίες η ΝΔ κέρδισε την πρώτη θέση ήταν πολλές για να τις χωνέψουν ακόμα κι εκείνοι που έσπευσαν να πουν, λίγο μετά την ανακοίνωση του exit poll, ότι δεν πρόκειται για «στρατηγική ήττα» του ΣΥΡΙΖΑ. Γιατί, όμως, η διαφορά ήταν τόσο μεγάλη; Πώς μια κυβέρνηση «των πολλών» έφτασε να αποδοκιμάζεται τόσο έντονα από τους πολλούς που διατείνεται πως εκπροσωπεί; Στελέχη της αξιωματικής αντιπολίτευσης και πολιτικοί αναλυτές δίνουν ο καθένας τη δική του εξήγηση για το αποτέλεσμα – στην πραγματικότητα, όμως, οι λόγοι που ο ΣΥΡΙΖΑ έχασε την αίγλη του είναι ακριβώς όση η διαφορά με την οποία έχασε.

Υφος και αλαζονεία

Τον πρώτο τον ξέρει καλύτερα ο Νίκος Φίλης: «Χάσαμε από το ύφος της εξουσίας». Από τη μία, οι «αψάδες» του Παύλου Πολάκη, η στρατηγική λογική του «όλοι σας και μόνος μου». Από την άλλη, η αλαζονεία με την οποία συμπεριφέρονταν όσοι τριγυρνούσαν στο Μέγαρο Μαξίμου, θεωρώντας πως τίποτα δεν μπορεί να τους αγγίξει, ούτε καν οι διαμαρτυρίες που έρχονταν από το ίδιο το κόμμα.

Πούρα στα κότερα μετά το Μάτι

Μαζί με το ύφος, έρχεται και το ήθος. Η κυβέρνηση που ξεκίνησε με «ηθικό πλεονέκτημα», η (κατά Στέλιο Παππά) «δρακογενιά» της νέας Αριστεράς, βρέθηκε να περνάει τα καλοκαίρια της σε κότερα, καπνίζοντας πούρα – ενώ ακόμα στο Μάτι μετρούσαν τους νεκρούς τους. Ακόμα όμως κι αν κάποιος δεν ενοχλήθηκε από τις χαλαρωτικές αποδράσεις της κυβέρνησης, δεν ισχύει το ίδιο για τη συμπεριφορά της στο Μάτι. Κανείς πλέον δεν έχει αμφιβολία ότι οι συμμετέχοντες στη σύσκεψη τύπου «war room» το βράδυ της καταστροφής ήξεραν πως υπήρχαν θύματα και το απέκρυψαν. Κάποιους μήνες αργότερα, όταν τα γεγονότα της πυρκαγιάς ξαναήρθαν στην επιφάνεια, ο Αλέξης Τσίπρας μίλησε για «ξαναζεσταμένο φαγητό» – αριθμός παραγγελίας το «102».

Το Μακεδονικό και η σκανδαλολογία

Δεν ήταν η μοναδική φορά που ο ΣΥΡΙΖΑ αγνόησε την κοινή γνώμη, αλλά και την αντιπολίτευση. Στο Μακεδονικό, επέλεξε να κινηθεί μόνος του, χρησιμοποιώντας μυστική διπλωματία μέχρι το τέλος – παρομοιάζοντας ακόμα και τους διστακτικούς των λεπτομερειών της Συμφωνίας των Πρεσπών ως «εθνικιστές». Στο τέλος, έγινε σαφές πως περισσότερο από την επίλυση του θέματος ενδιαφερόταν να διαλύσει τους βασικούς πολιτικούς του αντιπάλους – δεν τα κατάφερε ούτε τότε, ούτε όταν έστησε τις δέκα κάλπες εντός της Βουλής, ψάχνοντας πολιτικές ευθύνες χωρίς στοιχεία στο σκάνδαλο της Novartis. Για την ακρίβεια, η σκανδαλολογία γύρισε εναντίον του, καθώς η σκιά του Μανώλη Πετσίτη στο σκάνδαλο της ΔΕΠΑ δεν δικαιολογήθηκε ποτέ επαρκώς, παρά κρύφτηκε πίσω από τις κατηγορίες εναντίον των ΜΜΕ.

Ενημέρωση και δημοσκοπήσεις: οι αποκαλύψεις των πρώτων ήταν fake news, ακόμα και όταν επιβεβαιώνονταν λίγα εικοσιτετράωρα αργότερα. Οι αριθμοί των δεύτερων ήταν προπαγάνδα εναντίον της κυβέρνησης, αναγκάζοντάς την όχι μόνο να επιτεθεί στους δημοσκόπους, αλλά και να προβεί σε ένα σωρό παροχές λίγα εικοσιτετράωρα πριν από τις κάλπες, ελπίζοντας οι νέοι αριθμοί να σκεπάσουν τους παλιούς.

Ο αντίπαλος και οι «μουσαφίρηδες»

Κυρίως, όμως, η κυβέρνηση εκτίμησε λάθος τους πολιτικούς της αντιπάλους. Πόνταρε στο ότι ο «Κούλης» δεν είναι «Κυριάκος», υποτιμώντας την αθόρυβη δουλειά της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Και πόνταρε στην εξολόθρευση του Κινήματος Αλλαγής μέσω μιας «Προοδευτικής Συμμαχίας» που περιελάμβανε εξαγορές στελεχών και περίεργα ταιριάσματα: και με τον Θύμιο Λυμπερόπουλο και με τον Γιάννη Ραγκούση, και με την Ελενα Κουντουρά και με τον Νίκο Μπίστη, και τον με Θανάση Παπαχριστόπουλο και με τον Θανάση Θεοχαρόπουλο. Συμμαχία στρωμένη με μπανανόφλουδες -και, κάπως έτσι, η δημοκρατική παράταξη άντεξε στην πίεση.

Μπορεί το κλίμα να γυρίσει μέσα σε σαράντα μέρες; Για έναν επικοινωνιολόγο, αυτή η ανατροπή θα γινόταν προσωπικό στοίχημα. Οι «μοιραίοι», όμως, αντιλαμβάνονται τον ρόλο τους μόνο στο τέλος.