Το τέλος της υστερίας

Την Κυριακή 26 Μαΐου συνέβη κάτι παράξενο. Ο ελληνικός λαός κατεδάφισε όλο το πολιτικό προσωπικό που ξεπήδησε μέσα από την κρίση της τελευταίας δεκαετίας.

Σε διαφορετικούς βαθμούς αλλά με την ίδια εκκαθαριστική διάθεση.

Στους ηττημένους περιλαμβάνονται συλλήβδην ο Τσίπρας κι ο Λαφαζάνης, ο Θεοδωράκης και ο Καμμένος, οι «κεντροαριστεροί» σουλατσαδόροι, ο Λεβέντης και η Χρυσή Αυγή. Λες κι όλα τα πολιτικά προϊόντα που γεννήθηκαν μέσα στη μεγάλη αναταραχή της τελευταίας δεκαετίας κουβαλάνε την κοινή μοίρα να ξεφουσκώσουν μαζί της.

Είναι αλήθεια ότι ποτέ άλλοτε ένα διακομματικό αλλά ομογάλακτο προσωπικό δεν σαρώθηκε με τόση δριμύτητα.

Κοινό τους χαρακτηριστικό; Οτι χωρίς την απορρύθμιση του πολιτικού συστήματος που προκάλεσε η χρεοκοπία και η αντιμετώπισή της ίσως να μην τους είχαμε βρει μπροστά μας. Προέκυψαν δηλαδή σε συγκεκριμένες συνθήκες και μέσα από τα ίδια γεγονότα.

Ενας μεγάλος γάλλος ιστορικός, ο Hippolyte Taine, έγραφε κάπου ότι χωρίς τη Γαλλική Επανάσταση οι τρεις κορυφαίοι πρωταγωνιστές της θα είχαν άλλη μοίρα.

Ο (παρανοϊκός) Μαρά θα είχε καταντήσει πιθανότατα σε ένα ψυχιατρικό άσυλο. Ο (φαύλος) Νταντόν θα είχε ίσως καταλήξει στην άκρη κάποιου σκοινιού. Κι ο (αιμοσταγής) Ροβεσπιέρος θα είχε μάλλον συνεχίσει μια χλωμή σταδιοδρομία σε επαρχιακά δικαστήρια όπου «η μικρή λάμπα του θα έκαιγε ταπεινά χωρίς να κάψει κανέναν» – υπέροχη φράση του Taine…

Ανάλογη τύχη θα είχαν ενδεχομένως κι οι (πολύ χαμηλότερου βεληνεκούς) δικοί μας πρωταγωνιστές. «Ο θίασος της κρίσης».

Οι οποίοι πέρα από τις συγγενείς συνθήκες εκκόλαψής τους, πέρα από την υστερία και την αλλοφροσύνη που τους γέννησε, μοιράστηκαν ένα κοινό χαρακτηριστικό: την εξαιρετικά ιδιόρρυθμη σχέση τους με την πολιτική.

Μια σχέση που ξεφεύγει κατά το μέτρο του καθενός από κάθε πολιτική κανονικότητα ή ικανότητα κι εξελίσσεται σαν μια ασυνάρτητη περιπέτεια χωρίς όρια και κανόνες.

Ακροδεξιοί συγχρωτίζονται με «ριζοσπάστες αριστερούς» και γυρολόγους δημαρίτες, τυχοδιώκτες καμαρώνουν με μαχαιροβγάλτες και ψώνια, νεαροί ακτιβιστές παρέα με τη σαβούρα του «παλιού πολιτικού συστήματος». Σαν να βγήκε ξαφνικά στην επιφάνεια ένα ανυποψίαστο υπόστρωμα της ελληνικής κοινωνίας.

Η πορεία τους δεν οριζόταν από κάποιο συλλογικό σχέδιο αλλά από μια σειρά ευκαιρίες τις οποίες άρπαζαν ή δεν άρπαζαν ανάλογα με την ικανότητα του καθενός. Μια παράξενη κι ασουλούπωτη στρατιά που σχεδόν από το πουθενά στρογγυλοκάθισε στο καθιστικό μας μπροστά στην τηλεόραση.

Κατά μια έννοια, η ήττα τους στις 26 Μαΐου δεν ήταν παρά η εκδίκηση της πολιτικής.

Και δεν μιλάω για την εξαέρωση του Καμμένου ή του Θεοδωράκη. Αυτή ήταν αναμενόμενη και φυσιολογική.

Αντιμετώπισαν τα δημόσια πράγματα σαν μια εγωπαθή συνομιλία με τον καθρέφτη τους, ο ένας εκφωνώντας απόψεις κι ο άλλος αλλάζοντας στολές. Κάποια στιγμή ο καθρέφτης έσπασε.

Μιλάω και για τη μάλλον σοβαρότερη περίπτωση του Τσίπρα, ο οποίος φαίνεται ότι έχει εκλάβει την πολιτική σαν μια ανοργάνωτη απροσδιοριστία με έντονο θυμικό αλλά χωρίς σταθερά σημεία. Σαν μια διαρκή κωλοτούμπα με μοναδικό ζητούμενο να προσγειωθείς ξανά στα πόδια σου.

Μνημονιακός κι αντιμνημονιακός, αριστερός και φίλος του Πολάκη, αντιελιτιστής και σκαφάτος, νέος και παλιός, πραγματιστής κι ανεμοδούρας, καβγατζής και νταραβεριτζής, ο Τσίπρας υπήρξε όλα αυτά μαζί και ταυτοχρόνως. Υποθέτω ότι κάποια στιγμή η πολιτική σήκωσε μαζί του τα χέρια ψηλά.

Μόνο το τελευταίο 9μηνο άλλαξε τέσσερις φορές στρατηγική: πρώτα πήγαινε για εκλογές τον Σεπτέμβριο 2018, μετά τον Μάιο 2019, ύστερα τον Οκτώβριο 2019, για να συρθεί έκων άκων τελικά στις κάλπες τον Ιούλιο 2019 ύστερα από μια βαριά εκλογική ήττα – αυτό ακριβώς που ήθελε να αποφύγει…

Ελεγε ότι πολεμούσε το «παλιό» και την ίδια στιγμή ανακύκλωνε στη μάχη εναντίον του «παλιού» ό,τι πιο παλιό, ανυπόληπτο και φθαρμένο είχαν ξεσκαρτάρει οι «παλιοί».

Για κάποιον που (υποτίθεται) «πιάνει πουλιά στον αέρα», η εξέλιξη είναι μάλλον αξιοθρήνητη.

Και για έναν πρόσθετο λόγο. Επειδή παραχωρώντας το τιμόνι στη φιλαυτία και τον φανφαρονισμό διέπραξε ένα κορυφαίο πολιτικό σφάλμα: υποτίμησε τον αντίπαλό του.

Ανευ λόγου. Μόνος του αποφάσισε ότι αποτελεί το ατού του εαυτού του. Μόνος του κατατρόπωνε ανεμόμυλους τους οποίους αναγόρευε σε δράκους. Και μόνος του εξήγγειλε την υπεροχή του έναντι του «Κούλη». Τη συνέχεια την έγραψε η Singular Logic την Κυριακή.

Φυσικά ακούω πάντα τη συμβουλή του Εμμανουήλ Ροΐδη. «Σέβομαι τους νεκρούς κι όταν ακόμη είναι ζωντανοί».

Το βέβαιο είναι όμως ότι η πολιτική φαίνεται να παίρνει και πάλι το πάνω χέρι από την υστερία και την αλλοφροσύνη.

Χωρίς αυτό να σημαίνει ότι τα πράγματα θα γίνουν ξανά όπως πριν κι ούτε χρειάζεται άλλωστε. Η πολιτική είναι μια άσκηση σαφήνειας, ωριμότητας και σταθερότητας σε βάθος χρόνου.

Οπου η Κεντροδεξιά δεν έχει σχέση με την Ακροδεξιά όπως φλυαρούν προσχηματικά διάφοροι ανόητοι. Κι ούτε η Κεντροαριστερά είναι μια Αριστερά με λίγους κεντρώους για ξεκάρφωμα, κάτι σαν το ΕΑΜ (Γ. Σωτηρέλης, «Τα Νέα», 30/5).

Κεντροδεξιά είναι ο πολιτικό χώρος δεξιά του Κέντρου και Κεντροαριστερά αριστερά του. Τόσο απλό.

Και το ευρύτατο πολιτικό Κέντρο, φιλελεύθερο ή κοινωνικό, είναι στις δυο αυτές εκδοχές η πραγματική ραχοκοκαλιά του ευρωπαϊκού δημοκρατικού συστήματος και της μεσαίας τάξης που το συγκροτεί.

Αυτά όμως θα τα βρούμε σιγά-σιγά μόλις σταθούμε ξανά στα πόδια μας. Κι αν δεν τα βρούμε, θα τα επινοήσουμε. Από τη στιγμή που η πολιτική πήρε πάλι την πρωτοκαθεδρία είμαι ήσυχος.