Αϊ-Βασίληδες με λευκούς σάκους

Οταν χρειάζεσαι σαράντα πέντε χιλιάδες δικαστικούς αντιπροσώπους προκειμένου να διενεργήσεις τέσσερις εκλογές ταυτόχρονα, επιστρατεύεις οποιονδήποτε διαθέτει τα τυπικά προσόντα. Οποιον φέρει τη δικηγορική ιδιότητα, ακόμα και αν δεν έχει πατήσει σε δικαστήριο από τη δεκαετία του ’90.

Ετσι ακριβώς συνέβη και με εμένα. Ελαβα, αρχές Μαΐου, μπουγιουρντί απ’ τον Εισαγγελέα – παρακαλώ – του Αρείου Πάγου να παρουσιαστώ και να αναλάβω καθήκοντα. Μου ήρθε ο ουρανός σφοντύλι, αν με καλούσαν πίσω στο Πολεμικό Ναυτικό δεν θα αγχωνόμουν περισσότερο. Η σκέψη εντούτοις να λουφάρω δεν διήρκεσε ούτε μισό λεπτό. «Πρόκειται για πατριωτικό καθήκον!» τόνισα στον εαυτό μου. «Και για εμπειρία πρωτόγνωρη! Τη δε χρηματική αποζημίωση δεν τη λες αμελητέα…».

Για να μην τα πολυλογώ, να ‘μαι Παρασκευή στην έδρα του αρχαίου δήμου, που έχει υμνήσει και ο Αριστοφάνης, να παραλαμβάνω τον σάκο μου, να ελέγχω εξονυχιστικά το περιεχόμενό του – μπας και είχαν ξεχάσει να μου βάλουν σφραγίδα ή βουλοκέρι για την κάλπη – και να επιστρέφω δρομέως οίκαδε για να μελετήσω, να απομνημονεύσω ει δυνατόν, τον «Πρακτικό Οδηγό Δικαστικού Αντιπροσώπου».

Πριν ξημερώσει Κυριακή, κατευθυνόμουν προς τους πρόποδες της Πάρνηθας. «Σε έχουν στείλει σε ζόρικη περιοχή» με προειδοποίησε ένας φίλος από εκείνα τα μέρη. «Συχνά εδώ ακούς μέσα στη νύχτα ριπές Καλάσνικοφ – εντάξει, δεν πυροβολάει ο ένας τον άλλον – είναι το σύνθημα απλώς ότι έφτασε καινούργια παρτίδα ναρκωτικά…». «Μην ανησυχείς» αυτοσαρκάστηκα «ο δικαστικός αντιπρόσωπος έχει δικαίωμα να διενεργεί ανακρίσεις και συλλήψεις. Εχω κι ένα ευαγγέλιο τσέπης για να τους βάζω να ορκίζονται…». «Το μόνο που σε σώζει» κάγχασε «είναι ότι οι συμμορίες αδιαφορούν για τις εκλογές».

Οποτε ακούω υπουργό Παιδείας – αριστερό ή δεξιό – να κομπάζει για τα επιτεύγματά του, θα θυμάμαι το σχολείο όπου στεγαζόταν το εκλογικό μου τμήμα. Δυο τουαλέτες όλες κι όλες, στο ισόγειο, για τρεις ορόφους με δεκάδες τάξεις. Ξεχαρβαλωμένα καθίσματα, βρώμικοι τοίχοι, καλοριφέρ με κομμένους σωλήνες, μονάχα για τη μόστρα. Τι ψυχική δύναμη πρέπει να διαθέτει ένα παιδί για να ανοίξει τα φτερά του, για να προκόψει σε ένα τέτοιο περιβάλλον; Και ποιος θα το κατηγορήσει αν προκύψει αντισυστημικό, άμα του πάρουν τα μυαλά οι μπαχαλάκηδες, ακόμα και οι κασιδιάρηδες; Και όμως, ένα χέρι κοριτσίστικο είχε γράψει με μαρκαδόρο στο τζάμι τρεις στίχους του Ελύτη…

Επτά η ώρα ακριβώς ξεκίνησε η ψηφοφορία. Οι πιο πρωινοί είναι οι πιο ηλικιωμένοι, εκείνοι που έχουν ζήσει στο πετσί τους άλλες, ζοφερές εποχές και τιμούν τις εκλογές ως γιορτή της Δημοκρατίας. Ενας λεβεντόγερος με το καλό του κοστούμι – επάγγελμα εργάτης έγραφε η ταυτότητά του – έριξε τον φάκελο στην κάλπη με το περήφανο χαμόγελο του κυρίαρχου λαού. «Θα με συγχωρήσετε να μείνω λίγη ώρα παραπάνω πίσω απ’ το παραβάν, τα μάτια μου δεν με βοηθούν, δεν ξέρω και πολλά γράμματα…» μού είπε μια κυρία που είχε διεύθυνση κατοικίας κάτι παραπήγματα. «Η κόρη μου έχει 95% αναπηρία, ορίστε και τα πιστοποιητικά. Δεν ξέρω πώς τη διόρισαν στην εφορευτική επιτροπή. Αν θέλετε, πάω να την ταΐσω και κάθομαι εγώ στη θέση της…».

Η διαπίστωση επιβεβαιώνεται ξανά και ξανά. Ενώ το ανθρώπινο πλήθος εύκολα εκφυλίζεται σε όχλο, σε αγέλη, ο σχεδόν κάθε άνθρωπος ξεχωριστά διαθέτει ευγένεια, ευαισθησία, φιλότιμο. Αυτή είναι εξάλλου η πιο μεγάλη πρόκληση: Να διατηρείς το «εγώ» σου μέσα στο «εμείς».

Γράφαμε και σβήναμε, ανοίγαμε φακέλους, αριθμούσαμε ψηφοδέλτια ώς τα χαράματα. Οι εκπρόσωποι των δημοτικών παρατάξεων σχολίαζαν τις επιδόσεις των υποψηφίων, παθιάζονταν ή αστειεύονταν – οι γραμματείς μου και εγώ δεν βλέπαμε παρά μια θάλασσα ονομάτων – «να φτύνετε τον κόρφο σας που έχετε το Ταυ κι όχι το Πι! Φαντάζεστε να έπρεπε να ταυτοποιήσετε, να μην μπερδέψετε, καμιά διακοσαριά Παπαδόπουλους;».

Στις δέκα το πρωί βρέθηκα στο προαύλιο της Ευελπίδων, παρέα με εκατοντάδες άλλους Αϊ-Βασίληδες με λευκούς σάκους. Τσαλακωμένες φούστες, ιδρωμένα πουκάμισα έξω απ’ τα παντελόνια, στόματα σαν παπούτσια απ’ τα τσιγάρα. Οι επί της παραλαβής τριπλοτσέκαραν τα βιβλία των πρακτικών, «εδώ ξεχάσατε να υπογράψετε, εκεί να σφραγίσετε, κάντε τα όλα σωστά και ξαναελάτε!».

Από την κούραση, άρχισα να έχω παραισθήσεις. Νόμισα ότι είδα τα ψηφοδέλτια να σκίζουν τα λαστιχάκια που τα κρατούσαν και να ανεβαίνουν φτερουγίζοντας στον ουρανό. Σαν σμήνος περιστέρια.