Νέοι και Πράσινοι, ανάχωμα στους λαϊκιστές

Ενας τρόπος να αξιολογηθεί το αποτέλεσμα των χθεσινών ευρωεκλογών είναι να δει κανείς την έκβαση μιας άτυπης μάχης που ξεκίνησε πριν από περίπου έναν χρόνο. Είναι η μάχη για την «ψυχή» της Ευρώπης. Και οι δύο βασικοί πρωταγωνιστές είναι ο φιλελεύθερος Εμανουέλ Μακρόν και ο εθνικιστής Βίκτορ Ορμπαν.

Οι Ευρωπαίοι πρέπει να προσέλθουν στις κάλπες για να μην κερδίσουν οι εχθροί της Ευρώπης, έλεγαν όλο το προηγούμενο διάστημα οι αναλυτές. Η συμμετοχή ήταν πράγματι αυξημένη, η μεγαλύτερη της τελευταίας εικοσαετίας: 51% κατά μέσο όρο, έναντι 42,5% το 2014. Στη Γαλλία, μάλιστα, ήταν η μεγαλύτερη από το 1994. Αλλά ο Μακρόν ηττήθηκε από τη Μαρίν Λεπέν. Ο ούγγρος πρωθυπουργός αύξησε τα ποσοστά του. Και η Λέγκα του Ματέο Σαλβίνι, ο οποίος επιδιώκει να ηγηθεί του αντιφιλελεύθερου αγώνα, κατέκτησε άνετα την πρώτη θέση, χωρίς να υπερβαίνει πάντως το όριο του 30%.

Αυτός είναι ο απαισιόδοξος τρόπος να δει κανείς τα πράγματα. Υπάρχει και ο αισιόδοξος. Η μικρή Γκρέτα έκανε το θαύμα της. Οι απεργίες για το κλίμα κινητοποίησαν την κοινή γνώμη. Κι ένα «πράσινο κύμα» σαρώνει την Ευρώπη. Οι Πράσινοι πετυχαίνουν το καλύτερο αποτέλεσμα όλων των εποχών, με 71 έδρες. Ηλθαν πρώτοι στην Ιρλανδία και δεύτεροι στη Γερμανία, όπου διπλασίασαν το ποσοστό τους αφήνοντας για πρώτη φορά πίσω τους τούς Σοσιαλδημοκράτες. Μεταξύ των νέων Γερμανών κάτω των 30 ετών, μάλιστα, έρχονται στην πρώτη θέση με 33%, έναντι 13% των Χριστιανοδημοκρατών!

Την ίδια στιγμή, οι ακροδεξιοί μπορεί να αυξάνουν τις έδρες τους σε 57 (έναντι 30), δεν καταφέρνουν όμως να φτάσουν τις 70 έδρες όπως ήλπιζαν. Η Εναλλακτική για τη Γερμανία, για παράδειγμα, έλαβε μικρότερο ποσοστό από τις τελευταίες εκλογές (αν και υψηλότερο απ’ ό,τι στις προηγούμενες ευρωεκλογές). Και στη Δανία, το Κόμμα του Λαού ήρθε τέταρτο, χάνοντας πάνω από τη μισή του δύναμη.

Με άλλα λόγια, οι νέοι και οι Πράσινοι αναδεικνύονται σήμερα στο κυριότερο ανάχωμα απέναντι στις διαλυτικές τάσεις των ευρωσκεπτικιστών, των λαϊκιστών και των ακροδεξιών. Ο γάλλος πρόεδρος, που και νέος είναι και λόγω της πράσινης πολιτικής του ήρθε σε σύγκρουση με τα Κίτρινα Γιλέκα, με αποτέλεσμα η δημοτικότητά του να καταβαραθρωθεί, μπορεί λοιπόν να οργανώσει τη μεγάλη του αντεπίθεση. Και θα το κάνει σε συνεργασία με έναν άλλο ένθερμο φιλευρωπαϊστή, τον πρόεδρο των Φιλελευθέρων Γκι Φέρχοφστατ.

Η νέα κεντρώα ομάδα που θα δημιουργηθεί στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αναμένεται να έχει 102 από τις 751 έδρες (έναντι 67 που έχει σήμερα το ALDE). Αν αυτό συνδυαστεί με το γεγονός ότι οι Χριστιανοδημοκράτες και οι Σοσιαλιστές χάνουν 92 έδρες, και την πλειοψηφία στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ύστερα από 40 χρόνια, οι Φιλελεύθεροι μπορεί να παίξουν πρωταγωνιστικό ρόλο στην εκλογή των νέων επικεφαλής των κοινοτικών οργάνων.

Το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα επιμένει: αφού ήρθε πρώτο, ο Μάνφρεντ Βέμπερ πρέπει να αναδειχθεί πρόεδρος της Κομισιόν. Ομως πλειοψηφία, για να συμβεί κάτι τέτοιο, δεν υπάρχει. Οι κεντροδεξιοί συγκαταλέγονται στους χαμένους αυτής της αναμέτρησης: το κόμμα της Aνεγκρέτ Κραμπ – Καρενμπάουερ έχασε 7 ποσοστιαίες μονάδες, ενώ απώλειες σημείωσαν και τα αντίστοιχα κόμματα στη Γαλλία και στην Ισπανία.

Η Κεντροαριστερά, πάλι, έχει ανάμεικτες εντυπώσεις. Στην Ισπανία, ο Πέδρο Σάντσεθ επιβεβαίωσε το άστρο του, ανεβάζοντας σε 18 (από 14) τις έδρες των Σοσιαλιστών. Στην Ιταλία, το Δημοκρατικό Κόμμα ξεπέρασε τα Πέντε Αστέρια. Στη Γερμανία, όμως, το SPD κατέρρευσε τόσο στις ευρωεκλογές όσο και στη Βρέμη, όπου έχασε την πρώτη θέση για πρώτη φορά εδώ και 70 χρόνια.

Δεν είναι περίεργο λοιπόν που όταν η Μαργκρέτε Βεστάγκερ, το αστέρι των Φιλελευθέρων που έλαμψε στο τελευταίο ντιμπέιτ, ρωτήθηκε πώς βλέπει τις πιθανότητες να διαδεχθεί εκείνη τον Ζαν – Κλοντ Γιούνκερ, απάντησε με ένα αινιγματικό χαμόγελο…

Η Ευρώπη που ανατέλλει από αυτές τις ευρωεκλογές είναι πιο διχασμένη. Ταυτόχρονα όμως είναι «καταδικασμένη» να είναι και πιο αποφασισμένη. Απέναντι στη Βρετανία, πρώτα απ’ όλα, που με τον διαφαινόμενο νέο της πρωθυπουργό Μπόρις Τζόνσον και με ενισχυμένο τον ανεκδιήγητο Νάιτζελ Φάρατζ θα επιδιώξει ματαίως να αποσπάσει ένα καλύτερο Brexit. Και απέναντι στο νέο μέτωπο Σαλβίνι – Λεπέν – Ορμπαν, που θέλει να υπονομεύσει, να αποδυναμώσει, να γκρεμίσει.

Ο Εμανουέλ Μακρόν έχει δίκιο: μετά την ήττα θα κλιμακώσει τις προσπάθειές του να μεταρρυθμίσει την Ευρώπη. Γιατί ο χειρότερος τρόπος να αντιμετωπίσεις το τέρας είναι να υποκύψεις στις ορέξεις του, ελπίζοντας να σε λυπηθεί.