Το ρεκόρ {LF}του Τζεφ Κουνς {LF}(και μία δίκη)

Τον παρομοιάζουν με μπαλόνι, που άλλοτε φουσκώνει και πηγαίνει ψηλά κι άλλοτε χάνει αέρα και μόλις που μπορεί να σταθεί πάνω από το έδαφος. Κι ίσως όχι άδικα. Διότι δεν είναι μόνο ο καλλιτέχνης που κατάφερε να αποθεώσει μέσα από τα γλυπτά του την έννοια του «ανάλαφρου» σχηματίζοντας συχνά υπερμεγέθη ζωάκια από μέταλλο στο σχήμα του μπαλονιού, αλλά και επειδή έχει καταφέρει να βρεθεί περισσότερες από μία φορές στην κορυφή του χρηματιστηρίου της τέχνης – και άλλες τόσες να πέσει. Ανάλογες διακυμάνσεις, ωστόσο, σημειώνει η προτίμηση κοινού και κριτικών απέναντι στο έργο του.

Το όνομα του Τζεφ Κουνς βρέθηκε για ακόμη μία φορά στο επίκεντρο αντιθέσεων καθώς μόλις πριν από μία εβδομάδα επέστρεψε στον θρόνο του: αναδείχθηκε για δεύτερη φορά στην καριέρα του ο ακριβότερος εν ζωή καλλιτέχνης καθώς το «Κουνέλι» («Rabbit») άλλαξε χέρια για 91,1 εκατ. δολάρια, αφήνοντας πίσω του τον καλλιτέχνη που τον αποκαθήλωσε πέρυσι τον Νοέμβριο: τον σημαντικότερο εν ζωή βρετανό ζωγράφο Ντέιβιντ Χόκνι, ο πίνακας του οποίου «Πορτρέτο ενός καλλιτέχνη» είχε πωληθεί σε δημοπρασία έναντι 90,3 εκατ. δολαρίων.

Ο 64χρονος Αμερικανός έχασε τη θέση που κρατούσε από το 2013 με τον πορτοκαλί μπαλονένιο «Σκύλο» του – έργο που είχε πωληθεί προς 58,4 εκατ. δολάρια – για έξι μήνες. Και σίγουρα η απώλεια αυτή ήταν σαφώς μικρότερη από εκείνη του 2014 όταν είδε το επίσης αλουμινένιο του «Πλέι Ντο» να «καταβαραθρώνεται» στα 22,8 εκατ. δολάρια, λιγότερα από τα μισά του «Σκύλου».

Αν εκείνοι που λατρεύουν κι εκείνοι που επενδύουν στο χαρτί του Τζεφ Κουνς – και εντός ελληνικών συνόρων – έχουν κάθε λόγο να τρίβουν τα χέρια τους καθώς η μετοχή του πήρε εκ νέου την ανιούσα, υπάρχουν κι εκείνοι που λατρεύουν να τον μισούν ή να τον απαξιώνουν. Και ξεκινούν την αποδόμηση αμφισβητώντας πρώτα από όλα το ρεκόρ του. Επιστρατεύουν μάλιστα αριθμούς για να αποδείξουν ότι δεν ξεπέρασε τον Χόκνι, αλλά πως το ρεκόρ του οφείλεται σε συγκυρία. Η αλήθεια είναι ότι το σφυράκι του δημοπράτη έπεσε και στις δύο περιπτώσεις στα 80 εκατ. δολάρια. Μόνο που από την 1η Φεβρουαρίου ο οίκος Κρίστις αύξησε την προμήθειά του εις βάρος του αγοραστή και σε αυτήν τη διαφορά οφείλεται το προβάδισμα του Κουνς. Ταυτοχρόνως σχολιάζουν με υπονοούμενα το γεγονός ότι ο πλειοδότης του έργου ήταν ο Ρόμπερτ Μνουχίν, πατέρας του υπουργού Οικονομικών του Ντόναλντ Τραμπ, Στίβεν.

ΣΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ. Βούτυρο στο ψωμί τους, δε, γίνεται και το γεγονός που μόλις γνωστοποιήθηκε, ότι καλείται δηλαδή να καταθέσει ενόρκως ενώπιον της Δικαιοσύνης για την καθυστέρηση παράδοσης ενός έργου του στον κινηματογραφικό παραγωγό (μεταξύ άλλων της τριλογίας του «Μάτριξ») Τζόελ Σίλβερ. Αν και ο Σίλβερ έχει στραφεί κατά της Γκαλερί Γκαγκόζιαν που εκπροσωπεί τον Κουνς και πούλησε το έργο, ο καλλιτέχνης καλείται να απολογηθεί για ποιο λόγο ανέβαλε τουλάχιστον δύο φορές την ολοκλήρωση του αξίας 8 εκατ. δολαρίων γλυπτού, ενώ ο παραγγελιοδότης είχε προκαταβάλει 3,2 εκατ. δολάρια. Η δικαστική εκκρεμότητα πάντως, όσο κι αν παίρνει διαστάσεις λόγω της επικαιρότητας του πρόσφατου ρεκόρ, δεν παραξενεύει όσους γνωρίζουν τον Κουνς και θυμούνται ότι το 1996 είχε ακυρωθεί μεγάλη έκθεσή του στο Μουσείο Γκούγκενχαϊμ επειδή καθυστέρησε η παραγωγή των έργων.

Την ώρα, ωστόσο, που ορισμένοι αρνούνται να ασχοληθούν μαζί του θεωρώντας τον απλώς έναν μετρ του μάρκετινγκ που ξέρει να πλασάρει τον εαυτό του με εντυπωσιακά έργα ή μέσω της υπερβολής και των επιλογών στην προσωπική του ζωή (έχει υπάρξει σύζυγος της διάσημης πορνοστάρ Τσιτσιολίνας), υπάρχουν κι εκείνοι που δεν θεωρούν πως τα έργα του είναι απλώς «συναισθηματικά νεκρά τρόπαια της ποπ κουλτούρας». Ή ότι δεν είναι τυχαίο πως χρειάζονται μόνο 90 δευτερόλεπτα για να εκτοξευθούν οι τιμές των γλυπτών του από τα 40 στα 60 εκατ. δολάρια.

ΑΛΛΑΞΕ ΤΗ ΓΛΥΠΤΙΚΗ. Αντιθέτως, του αναγνωρίζουν ότι άλλαξε τη γλυπτική συνδυάζοντας την ποπ κουλτούρα, τον μινιμαλισμό και τη φιλοσοφία του Μαρσέλ Ντισάν περί τέχνης, χρησιμοποιώντας ή επαναχρησιμοποιώντας έτοιμα αντικείμενα, όπως είναι τα φουσκωτά παιχνίδια, αλλάζοντας τον τρόπο που τα προσλαμβάνουμε: είτε προσδίδοντάς τους μια ενοχλητική αίσθηση βαρύτητας είτε δίνοντάς τους υπερβολικές διαστάσεις. Πρόσθεσε ταυτοχρόνως χρώμα στη γλυπτική, δίνοντας έτσι στα έργα του μια ζωγραφική διάσταση, αλλά μετατρέποντάς τα και σε διακοσμητικά αντικείμενα. Και το κυριότερο; Αποδείχτηκε ανθεκτικός στις επιθέσεις και έχει καταφέρει να προκαλεί διασταυρούμενα πυρά που τον έχουν ως στόχο, τα οποία κάποιες φορές τον πλήττουν, αλλά δεν έχουν καταφέρει να τον εξοντώσουν.