Υπάρχει πολλή δουλειά ακόμη για τη βιώσιμη ανάπτυξη

Υπάρχει ακόμη πολλή δουλειά να γίνει, ώστε να διασφαλιστεί βιώσιμη ανάπτυξη, διαμηνύει προς την ελληνική κυβέρνηση ο Ανχελ Γκουρία, μιλώντας χθες κατ’ αποκλειστικότητα στα «ΝΕΑ» με αφορμή την έκθεση του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) για τις οικονομικές προοπτικές. Ο γενικός γραμματέας του Οργανισμού θεωρεί ότι στην Ελλάδα προέχει η δημιουργία συνθηκών ανάπτυξης και ακολουθεί μια νέα συζήτηση για τους δημοσιονομικούς στόχους.

Στην έκθεση αναφέρετε ως πηγές αστάθειας τις εμπορικές εντάσεις, την οικονομική επιβράδυνση της Κίνας, τη συσσώρευση ιδιωτικού χρέους. Ποια θεωρείτε πιο ανησυχητική;

Βρισκόμαστε σε επικίνδυνο έδαφος, σε ευαίσθητο σημείο και ευάλωτες καταστάσεις. Πρέπει να επικεντρωθούμε στη διόρθωση των αδυναμιών, να δούμε πώς θα εξέλθουμε από το επικίνδυνο έδαφος. Οι εμπορικές εντάσεις είναι ο κυριότερος λόγος για την οικονομική επιβράδυνση, που είναι πλέον φανερή. Επιπλέον, η συσσώρευση ιδιωτικού χρέους είναι η αναπόφευκτη εξέλιξη των νομισματικών πολιτικών. Μηδενίσαμε τα επιτόκια για να αυξηθεί ο δανεισμός, ώστε να επαναφέρουμε σε σωστό δρόμο την οικονομία. Και το πετύχαμε. Παραδόξως, οι άνθρωποι άρχισαν να δανείζονται περισσότερο για να αγοράσουν καινούργιο σπίτι, αυτοκίνητο ή ψυγείο, και οι επιχειρηματίες για να επενδύσουν. Ακόμα, η επιβράδυνση της Κίνας είναι ένα ζήτημα, διότι η Κίνα είναι ένας πολύ μεγάλος παίκτης. Το σημαντικότερο είναι οι εμπορικές εντάσεις. Αν δεν ξέρεις αν θα πουλήσεις ή τι δασμούς θα πληρώσεις ή αν θα έχεις πρόσβαση σε αγορές, τότε αναβάλλεις ή ακυρώνεις επενδύσεις και αυτό επιβαρύνει την ανάπτυξη.

Διαφωνείτε με τη νομισματική πολιτική της ΕΚΤ;

Αυτό που λέω δεν έχει να κάνει με την πολιτική της ΕΚΤ. Οι μη χρηματοοικονομικές επιχειρήσεις έχουν αυξήσει τον δανεισμό τους από 6 τρισ. σε 13 τρισ. τα τελευταία 10 χρόνια. Μεγάλο μέρος του χρέους είναι μόλις πάνω από τη βαθμίδα πιστωτικού κινδύνου. Οπότε, αν υπάρξει συστημικό σοκ, όπως μια επιδείνωση των εμπορικών εντάσεων, τότε μεγάλο μέρος του χρέους θα υποβαθμιστεί. Τότε οι επενδυτές θα πρέπει να απαλλαγούν από το χρέος, οπότε θα δημιουργηθεί μια άτακτη αναταραχή στις αγορές. Η πρόσβαση θα είναι στην καλύτερη περίπτωση περισσότερο ακριβή. Για ορισμένους δεν θα υπάρχει καθόλου πρόσβαση στις αγορές, οπότε μιλάμε για έναν σοβαρό κίνδυνο. Αυτό δεν σημαίνει ότι θα γίνει ή ότι θα έχουμε επανάληψη της κρίσης, όμως ο κίνδυνος υπάρχει. Μία από τις ανησυχίες μου είναι ότι τα χρηματιστήρια δεν φαίνεται να λαμβάνουν υπόψη τον κίνδυνο και πηγαίνουν από ρεκόρ σε ρεκόρ.

Ποια θεωρείτε ότι παραμένει η αχίλλειος πτέρνα της ελληνικής οικονομίας;

Η Ελλάδα έχει καταγράψει μια αξιοσημείωτη ανάκαμψη. Οι «Financial Times» αναφέρθηκαν στον έλληνα Πρωθυπουργό, λέγοντας ότι εξελίχθηκε σε έναν μεγάλο μεταρρυθμιστή. Πράγματι, αυτή είναι η αντίληψη. Η Ελλάδα έχει σταθεροποιήσει τα δημόσια οικονομικά της και έχει ανταποκριθεί στα ζητούμενα των θεσμών, οπότε η χώρα γίνεται αντιληπτή ως κινούμενη προς τη σωστή κατεύθυνση. Αλλά υπάρχουν προκλήσεις, οι οποίες μπορεί να είναι οι ίδιες σε πολλά κράτη, αφορούν όμως την Ελλάδα σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό, διότι η χώρα θα πρέπει να καλύψει μεγαλύτερη απόσταση, προερχόμενη από χαμηλότερο σημείο. Πρώτον, η παραγωγικότητα, η οποία περιλαμβάνει επενδύσεις αλλά και δεξιότητες, οι οποίες θα πρέπει να αναβαθμιστούν ειδικότερα ενόψει της οικονομικής ψηφιοποίησης. Αφενός διότι οι έλληνες εργαζόμενοι πρέπει να προετοιμαστούν για να είναι λιγότερο ευάλωτοι στην ψηφιακή μεταμόρφωση και αφετέρου για να μπορέσει η Ελλάδα να εκμεταλλευτεί τις ευκαιρίες της ψηφιακής μεταμόρφωσης. Η αναβάθμιση των δεξιοτήτων αφορά την εκπαίδευση, αλλά και τις εταιρείες, οι οποίες θα πρέπει να βοηθήσουν τους εργαζομένους προς όφελος και των δύο. Βέβαια, υπάρχουν ερωτήματα γύρω από το ποια είναι τα στοιχεία που μπορούν να προσελκύσουν ξένες επενδύσεις, διότι σε χώρες όπως η Ελλάδα απαιτούνται ροές ξένων επενδύσεων για να συμπληρωθεί η εγχώρια αποταμίευση, η οποία δεν είναι αρκετή. Πρέπει να δημιουργήσετε ένα σύνολο συνθηκών που θα φέρουν επενδύσεις. Η δημιουργία των συνθηκών είναι ακόμη υπό εξέλιξη. Η δημοσιονομική σταθερότητα έχει επιτευχθεί και δουλεύετε τώρα σε διαρθρωτικές αλλαγές, οι οποίες αφορούν εκπαίδευση, ανταγωνιστικότητα, ρυθμιστικά πλαίσια, ευελιξία στην αγορά εργασίας και προϊόντων, προϋπολογισμό για ανάπτυξη και έρευνα.

Μιλάτε για δημοσιονομική σταθερότητα, όμως στην έκθεσή σας υπάρχουν παρατηρήσεις και αναφορά στη διάθεση της κυβέρνησης να μειώσει το πλεόνασμα σε 2,5%;

Το γεγονός ότι έχετε πρωτογενές πλεόνασμα είναι εκπληκτικό. Τελεία. Το να αποφασιστεί αν είναι 2,5% ή 3,5% είναι τεχνικής φύσεως ερώτημα. Το γεγονός ότι έχετε σταθερό και βιώσιμο πρωτογενές πλεόνασμα δείχνει ότι είστε σε καλύτερη θέση για να μειώσετε τελικά το χρέος. Και αυτό είναι σημαντικός παράγοντας. Σας δόθηκαν και διαπραγματευτήκατε με επιτυχία σημαντικά περιθώρια για το χρέος εξαιτίας των καλών επιδόσεων αλλά και των εγγενών αναγκών της χώρας. Ακόμη και αν το ονομαστικό χρέος δεν μειώθηκε, έχετε συνθήκες που θα σας επιτρέψουν να ανακτήσετε διατηρήσιμη ανάπτυξη μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα και τότε να συζητήσετε τελικά το ζήτημα αν θα μειώσετε το ονομαστικό χρέος. Οι συνθήκες τώρα δεν είναι ακόμη ώριμες, αλλά έχετε περιθώρια, μακριές περιόδους χάριτος, ευέλικτο τρόπο πληρωμής τόκων.

Υπάρχει περιθώριο για μείωση των πρωτογενών πλεονασμάτων που έχουν ήδη συμφωνηθεί;

Δεν θέλω να μπω σε τεχνικές λεπτομέρειες των συζητήσεων, διότι οι αριθμοί αυτοί έχουν σχέση με χρονικούς περιορισμούς, με τις δεσμεύσεις που έχουν αναληφθεί. Δείτε τη συνολική εικόνα. Εχετε πρωτογενή πλεονάσματα, σε αντίθεση με τεράστια ονομαστικά ελλείμματα παλαιότερα. Αποτελούν προϋπόθεση για να δείτε το χρέος, γιατί η ιδέα είναι το χρέος να σταματήσει να αυξάνεται και μετά να αρχίσει να μειώνεται. Υπάρχουν εκκρεμότητες που είναι σημαντικές.

Η ανεργία έχει μειωθεί και αποτελεί θετική εξέλιξη, αλλά η ανεργία των νέων είναι ακόμη σχετικά υψηλή και την ίδια στιγμή υπάρχει ένας σχετικά μεγάλος αριθμός μη εξυπηρετούμενων δανείων. Αυτά απαιτούν δουλειά, πρέπει να αντιμετωπιστούν διότι θα πρέπει να αντιμετωπιστεί το ζήτημα των επενδύσεων, του δανεισμού στον παραγωγικό τομέα, οπότε θα πρέπει να ομαλοποιηθεί ο τραπεζικός τομέας για να προωθηθεί η πραγματική οικονομία. Υπάρχει ακόμη δουλειά για εκκρεμότητες, αλλά το πλαίσιο είναι θετικό.