Σαίξπηρ ή Αμέλια Μπασάνο;

Κάποιοι υποστηρίζουν ότι ήταν γυναίκα – ίσως μάλιστα Εβραία, γόνος βενετών μουσικών, που διέμεναν στο Λονδίνο. Αλλοι αποδίδουν τη συγγραφή των έργων του στους Φράνσις Μπέικον, Εντουαρντ ντε Βερ και – κατά τη δημοφιλέστερη θεωρία – Κρίστοφερ Μάρλοου. Ο κατάλογος των ονομάτων δεν τελειώνει εδώ για τα πρόσωπα που χρεώνονται τις δημιουργίες του Ουίλιαμ Σαίξπηρ. Οι αμφιβολίες για την αυθεντικότητα των γραπτών του είναι τόσο παλιές όσο και τα βιβλία του. Ερωτήματα φυσικά έχουν εγερθεί και για τη σεξουαλικότητα του άγγλου συγγραφέα και τις θρησκευτικές του πεποιθήσεις, αλλά είναι σαφώς πιο αδύναμα. Η θεωρία που αγγίζει τα όρια της συνωμοσίας, κυριαρχεί στον κόσμο του Διαδικτύου και αναζητά την πραγματική ταυτότητα των έργων του Σαίξπηρ είναι το θέμα – ας μη γελιόμαστε – που πάντα διαβάζεται.

ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ. Η τελευταία συνέχεια του ζητήματος δόθηκε από την ηλεκτρονική έκδοση του αμερικανικού περιοδικού «Τhe Αtlantic» – τον «Νιου Γιόρκερ της Ουάσιγκτον». Για πολλούς μελετητές ακαδημαϊκούς οι αμφιβολίες για τη δυνατότητα συγγραφής αναδύονται όταν εξετάζουν τη ζωή του Γουίλιαμ Σαίξπηρ. Γεννήθηκε στο Στράτφορντ Απόν Εϊβον το 1564. Η συγκεκριμένη περιοχή δεν φημιζόταν για την πολιτιστική της δραστηριότητα, αλλά κυρίως για την κτηνοτροφική παραγωγή της. Ο πατέρας του Σαίξπηρ ήταν κατασκευαστής γαντιών, αλλά η μοίρα του άλλαξε όταν παντρεύτηκε μια ευκατάστατη νεαρή, ονόματι Μαίρη Αρντεν. Ο Σαίξπηρ ήταν αταξίδευτος, απαίδευτος, περιορισμένης μόρφωσης, αφού δεν υπάρχει κανένα έγγραφο που να αποδεικνύει τη φοίτησή του στο καινούργιο σχολείο το οποίο χτίστηκε ένα χιλιόμετρο μακριά από το σπίτι του, λίγο μετά τη γέννησή του. Πώς μπορούσε να κατανοεί τους αυλικούς και τους βασιλιάδες, τις κρατικές υποθέσεις, τη μουσική, τους νόμους, τη φιλοσοφία; Είναι δυνατόν ένας άνθρωπος φιλοχρήματος δανειστής της εποχής να είναι ο δημιουργός αυτών των υπέροχων έργων; Αυτά τα ερωτηματικά απασχόλησαν όχι μόνο τους επίμονους μελετητές του Σαίξπηρ, αλλά και διάσημους διανοητές και καλλιτέχνες όπως ο Μαρκ Τουέιν, ο Χένρι Τζέιμς, ο Ζίγκμουντ Φρόιντ ή ο Τσάρλι Τσάπλιν.

ΕΥΑΙΣΘΗΣΙΑ. Ενας άλλος προβληματισμός που συνδέεται με τα κύματα αμφισβήτησης προς την ταυτότητα του άγγλου δραματουργού είναι η ευαισθησία και η τρυφερότητα που αναδύονταν στα κείμενά του. Την ποίηση και τον ρομαντισμό που τα διαπότιζαν θα μπορούσε να τα γεννήσει ένα ανδρικό μυαλό ή είναι τελικά δημιούργημα γυναικείας ευαισθησίας; «Κάποιος θα πίστευε ότι ήταν μια γυναίκα που μεταμορφώθηκε σε άνδρα» είχε αποφανθεί τον 17ο αιώνα η δούκισσα του Νιούκαστλ Μάργκαρετ Κάβεντις, γνωστή και ως Τρελο-Ματζ (Mad Madge) εξαιτίας της περίεργης για την εποχή εμμονής και ενασχόλησής της µε τη συγγραφή και τη λογοτεχνία. Ερωτήματα για την ταυτότητα του συγγραφέα δεν σταματούν να διατυπώνονται ανά τους αιώνες. Ενα πρόσφατο παράδειγμα είναι του άγγλου συγγραφέα Τζον Χάντσον, ο οποίος δημοσίευσε το βιβλίο «Shakespeare’s Black Lady».

Το άρθρο του «Atlantic» δανείζεται το επιχείρημα του Χάντσον για να φρεσκάρει την αέναη διαμάχη για το όνομα του Σαίξπηρ, το οποίο αναφέρει το όνομα της Αμέλια Μπασάνο, της πρώτης γυναίκας η οποία εκείνη την τόσο δύσκολη εποχή δημοσίευσε ποιητική συλλογή, το 1611. Αυτή υποστηρίζεται ότι είναι η «σκοτεινή κυρία», όπως αναφέρεται στο γνωστό σονέτο του Σαίξπηρ. Κάτι που ενισχύει τη θεωρία αυτή είναι και το γεγονός ότι ο Σαίξπηρ δεν έφυγε ποτέ από την Αγγλία, ενώ η θεματολογία των περισσότερων έργων του βασίζεται σε ιστορίες άλλων χωρών. Πολλά δε από αυτά αναφέρουν πολλές λεπτομέρειες της Ιταλίας, χώρα καταγωγής της οικογένειας της Αμέλια Μπασάνο. Αμέλια (Emilia) υπάρχει στον «Οθέλλο» και μια Μπασάνο στον «Εμπορο της Βενετίας».

ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΕΙΣ. Η Αμέλια Μπασάνο είχε τη μόρφωση, την άνεση και τις διασυνδέσεις λόγω της κοινωνικής της θέσης να γράφει η ίδια και να δημοσιεύει με ανδρικό όνομα. Υπήρξε επίσης σε νεαρή ηλικία ερωμένη του λόρδου Τσάμπερλεϊν. Πρόκειται για τον υπεύθυνο του αγγλικού θεάτρου και κύριου μετόχου εταιρείας που διαχειριζόταν πολλά σημαντικά έργα του Σαίξπηρ. Οι αμφιβολίες για την πατρότητα των σπουδαιότερων δημιουργημάτων της παγκόσμιας λογοτεχνίας δεν σταματούν εδώ. Σίγουρα θα προκύψουν και άλλες θεωρίες με καινούργιες βεβαιότητες που θα βαθαίνουν το μυστήριο γύρω από το όνομα του άγγλου συγγραφέα. Ο χρόνος ίσως κάποτε θα δώσει τη λύση και μέχρι τότε θα απολαμβάνουμε την ομορφιά και το μεγαλείο που μας χάρισε.