Πάσχα στην Αθήνα

«Πωλείται χύμα κολόνια και ανθόνερο διά τον Επιτάφιο». Ετσι έγραφε μια διαφήμιση σε αθηναϊκή εφημερίδα στις αρχές της δεκαετίας του 1960. Τότε – και πολύ αργότερα, μέχρι τη δεκαετία του 1980 – η Αθήνα δεν άδειαζε από τη Μεγάλη Τετάρτη. Το «Πού θα πάτε το Πάσχα;» δεν ήταν η αυτονόητη ερώτηση. Ούτε καν προς αυτούς που πρόσφατα είχαν έρθει στην πρωτεύουσα από τα χωριά τους.

Πάσχα στην Αθήνα λοιπόν. Αυτό που κάποτε ήταν ο κανόνας, μέχρι πρότινος αποτελούσε την εξαίρεση. Ωστόσο, έχω την εντύπωση ότι, τα τελευταία χρόνια, με βασική αιτία την οικονομική κρίση, επανέρχεται σιγά σιγά ως τάση. Και μπορεί να είναι όμορφο το Πάσχα σε μια Αθήνα που, λόγω της «φυγής» πολλών κατοίκων της, θυμίζει αυτό που υπήρξε κάποτε. Ακόμη και αν δεν πωλούνται πλέον χύμα κολόνιες «διά τον Επιτάφιο», η περιφορά της Μεγάλης Παρασκευής σε πολλές εκκλησίες είναι ένα μοναδικό θέαμα που υπερβαίνει τα όρια της θρησκευτικής κατάνυξης.

Θα ξεχωρίσω τον λιγότερο γνωστό, αλλά και ίσως πιο εντυπωσιακό Επιτάφιο στην πρωτεύουσα. Αυτόν των Παμμεγίστων Ταξιαρχών του Αμαλίειου Ορφανοτροφείου. Ενα παρεκκλήσι που χτίσθηκε, μαζί με το ορφανοτροφείο, το 1857. Οταν, έναν αιώνα αργότερα, το Αμαλίειο μεταφέρθηκε στο Μαρούσι, το κτίσμα κατεδαφίσθηκε και, στη θέση του, ανεγέρθηκε πολυκατοικία. Το παρεκκλήσι όμως έμεινε, σε αυτό μάλιστα βρίσκονται, βαλσαμωμένες μέσα σε λήκυθο, οι καρδιές του Αλέξανδρου Υψηλάντη και του αδελφού του Γεώργιου. Σήμερα, το εκκλησάκι μοιάζει «κρυμμένο» στο προαύλιο των πολυκατοικιών. Αλλά τον Επιτάφιό του συνοδεύουν, με ένα ιδιαίτερο τελετουργικό, οι εύζωνοι της Προεδρικής Φρουράς. Οταν μάλιστα η πομπή περνά μπροστά από το φυλάκιο της οδού Ρηγίλλης, ο φρουρός, κατόπιν κελεύσματος, γυρίζει ανάποδα το όπλο του, στηρίζει την κάνη στο έδαφος και σκύβει το κεφάλι του κάνοντας όλο αυτό να μοιάζει με αριστοτεχνικά σκηνοθετημένο δρώμενο.

Οι παλιοί διανοούμενοι Αθηναίοι προτιμούσαν για τη λειτουργία της Μεγάλης Παρασκευής το Μετόχι του Παναγίου Τάφου στην οδό Ερεχθέως στην Πλάκα όπου όλα γίνονται σύμφωνα με το τελετουργικό των Ιεροσολύμων. Γι’ αυτό και η περιφορά είναι πολύ μικρή, βγαίνει από τη μία πόρτα και μπαίνει από την άλλη. Οσοι ακολουθούν τον Επιτάφιο του Αγίου Δημητρίου του Λουμπαρδιάρη έχουν την ευκαιρία να βλέπουν στο φόντο του «κάδρου» τον φωτισμένο Παρθενώνα. Εντυπωσιακός βέβαια και ο Επιτάφιος της Μητρόπολης, κυρίως λόγω της Φιλαρμονικής του Δήμου Αθηναίων και της μεγάλης πομπής που ακολουθεί, με κορυφαία στιγμή όταν συναντιέται στο Σύνταγμα με τους άλλους Επιταφίους του ιστορικού κέντρου της Αθήνας.

Τα «παιδιά» στις γωνίες

Είναι πάντα εκεί. Με κρύο, με καύσωνα, με βροχή και με ήλιο. Στην αρχή δεν τα διακρίνεις. «Κρύβονται» ανάμεσα στους διερχόμενους διαβάτες. Μόνο όταν πλησιάσεις, ξεκόβουν και έρχονται προς εσένα. Σε ρωτούν πολύ ευγενικά αν μπορούν να σε ενοχλήσουν. Σχεδόν ταυτόχρονα σου λένε και ένα κομπλιμέντο, «τραβηγμένο απ’ τα μαλλιά». Και αμέσως μετά αρχίζουν να σου μιλάνε για τις «μοναδικές ευκαιρίες στις αξεπέραστες υπηρεσίες ομορφιάς» που προσφέρει το κέντρο αισθητικής για το οποίο δουλεύουν. Συνήθως είναι δίπλα από το πόστο τους και αν σε βρουν μπόσικη (σε γυναίκες απευθύνονται κατά κανόνα), πριν το καταλάβεις, σε ανεβάζουν στα γραφεία για να σου δώσουν κουπόνια προσφοράς για «αδυνάτισμα σε μία μόνο επίσκεψη».

Μιλάω για τα κορίτσια και τα αγόρια που στήνουν αυτό το ιδιότυπο καραούλι στις γωνίες του Συντάγματος, της Πλατείας Κολωνακίου, προφανώς και σε άλλα κεντρικά σημεία. Δεν πρόκειται περί απάτης. Δεν σου ζητάνε χρήματα ούτε καν στα γραφεία του ινστιτούτου – αν κατορθώσουν και σε ανεβάσουν. Αναρωτιέμαι ωστόσο τι επαγγελματικά όνειρα είχαν αυτά τα παιδιά που βρέθηκαν να μοιράζουν φιλοφρονήσεις, κάρτες και αναμοχλεύσεις της γυναικείας ματαιοδοξίας στις γωνίες των δρόμων. Αναρωτιέμαι επίσης τι μεροκάματο παίρνουν. Με την ώρα αμείβονται, με τα χαρτάκια που θα μοιράσουν ή με τα άτομα που ανεβάζουν στα γραφεία; Υπάρχει άραγε ένα αόρατο μάτι αφεντικού που τους παρακολουθεί από ψηλά; Στενοχωριέμαι γι’ αυτά τα παιδιά. Από την άλλη, πάλι καλά που μπορούν, στις μέρες μας, να έχουν ένα μεροκάματο. Συνήθως στέκομαι, τους αφήνω να μου μιλήσουν, μπορεί και αυτό να προσμετράται στην αμοιβή τους. Και πολλές φορές καταλαβαίνω ότι με το βλέμμα συνεννοούμαστε. Εστω για λίγα δευτερόλεπτα. Μετά, εκείνα προσεγγίζουν την επόμενη κι εγώ συνεχίζω τον δρόμο μου.

Τσάι με (ή χωρίς) λεμόνι

Αγγλική τελετουργία με πολλούς αποδέκτες. Μιλάω για το αγγλικό afternoon tea, έτσι όπως το βλέπουμε στις σχετικές ταινίες και το διαβάζουμε στα μυθιστορήματα της Αγκαθα Κρίστι. Τώρα και στην «πρωτεύουσα του φρέντο», στην Αθήνα. Στο Pastis στο Golden Hall. Με την επιμέλεια της Εύης Φέτση και του Blond (Con)fusion. Γεύσεις, χρώματα και μοτίβα περασμένων εποχών γίνονται trend του σήμερα. Με μια μεγάλη ποικιλία τσαγιών μαζί με όλα τα κλασικά συνοδευτικά. Κάθε μέρα από τις 4 το απόγευμα μέχρι τις 8 το βράδυ.

Μιχάλης Μητρούσης, ηθοποιός

Τι μου αρέσει, τι δεν μου αρέσει στην Αθήνα

Πόσο όμορφα νιώθω να περπατάω την ημέρα στην Ευριπίδου μυρίζοντας τα μπαχάρια και τα αλλαντικά, που ταξιδεύουν το μυαλό μου στη Σμύρνη ή την Πόλη. Πόσο απροσπέλαστος γίνεται ο ίδιος δρόμος  τη νύχτα. Πόσο εξοργίζει εμάς τους μηχανόβιους που δεν έχουμε παθητική αντίσταση στην οδήγηση της μηχανής, να πέφτουμε πάνω σε αυτές τις λωρίδες γιατί αυτοί που αποφάσισαν να βάλουν οπτικές ίνες αδιαφορούν για την ασφάλεια των οδηγών και των πεζών. Κι από την άλλη πόσο μου αρέσει να ανεβαίνω τα σκαλιά προς τον Λυκαβηττό ατενίζοντας την Αθήνα, πρωί ή απόγευμα. Δεν μου αρέσει αλλά με κάνει και γελάω να βλέπω μεσημέρι μια κυρία με πιτζάμες και κλειδιά στο χέρι να περιμένει ένα τέταρτο τον άντρα της να έρθει να παρκάρει και να βρίζει αυτούς που προσπαθούν να παρκάρουν στη θέση που υπερασπίζεται. Ζούμε στην πόλη των αντιφάσεων!