Η εξέγερση που στηρίχθηκε στις γυναίκες

Ο πρόεδρος του Σουδάν Ομάρ αλ Μπασίρ «έπεσε» και τον πρώτο λόγο στις διαδηλώσεις που οδήγησαν στην πτώση του είχαν οι γυναίκες. Δύο στους τρεις διαδηλωτές που μέρα με τη μέρα γέμιζαν και εξακολουθούν να γεμίζουν τους δρόμους του Χαρτούμ είναι γυναίκες. Τα περισσότερα οργισμένα, αποφασιστικά και χαμογελαστά πλέον πρόσωπα στις φωτογραφίες που έγιναν έμβλημα της λαϊκής εξέγερσης του Σουδάν ανήκουν σε γυναίκες.

Οι διαδηλώσεις συνεχίζονται. Οι συμμετέχοντες ανησυχούν ότι το στρατιωτικό πραξικόπημα που «έριξε» τον Μπασίρ δεν θα φέρει την ελευθερία, τη δικαιοσύνη και την ειρήνη που τόσο καιρό επιδιώκουν. Ανθρωποι με διαφορετικό πολιτικό, εθνικό, θρησκευτικό και κοινωνικό υπόβαθρο συμμετέχουν σε μια εξέγερση που κορυφώθηκε με την ιστορική καθιστική διαμαρτυρία έξω από το γενικό επιτελείο στρατού του Σουδάν και οι γυναίκες βρίσκονται από την πρώτη στιγμή στην πρώτη της γραμμή.

Οπως σημειώνει στην «Washington Post» ο Νασρέντιν Αμπντουλμπαρί, στη γυναικεία αυτή πρωτοκαθεδρία έπαιξε ρόλο η θέση που είχαν ιστορικά οι γυναίκες στη σουδανική κοινωνία καθώς στα αρχαία σουδανικά βασίλεια υπήρξαν και γυναίκες βασίλισσες. Σημαντικότερο βέβαια ρόλο έπαιξε η άγρια καταπίεση που υπέστησαν οι γυναίκες από το καθεστώς Μπασίρ καθώς και η υποβάθμιση της ζωής τους λόγω της επιδείνωσης των οικονομικών της χώρας.  Ιδιαίτερη καταπίεση υφίστανται κυρίως οι νέες γυναίκες του Χαρτούμ και των άλλων μεγάλων πόλεων. Κατ’ εφαρμογή των διατάξεων του δημόσιου νόμου του 1992, οι γυναίκες στο Σουδάν συλλαμβάνονται, κρατούνται, δέχονται σωματική βία και φυλακίζονται επειδή φορούν απρεπή ρούχα, όπως παντελόνια και κοντές φούστες, επειδή βγαίνουν με άνδρες φίλους τους ή δεν καλύπτουν τα μαλλιά τους σε δημόσιους χώρους.

Θύματα της νομοθεσίας αυτής πέφτουν κυρίως γυναίκες φτωχών κοινοτήτων, που συνήθως εργάζονται ως πωλήτριες φαγητού και τσαγιού. Προερχόμενες, τις περισσότερες φορές, από περιοχές όπου επικρατούσαν πολεμικές συγκρούσεις, είναι οι πιο ευάλωτες από κάθε άλλον και σπάνια μπορούν να καταβάλλουν το ποσό της χρηματικής εγγύησης. Στις περιοχές κοντά στο Χαρτούμ, όπου μαίνονταν οι συγκρούσεις, η καταπίεση του καθεστώτος Μπασίρ ενάντια στις γυναίκες ήταν αγριότερη. Οι περισσότερες παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων εκεί γίνονταν εις βάρος των γυναικών και των παιδιών τους. Υπέστησαν σεξουαλικές επιθέσεις από άνδρες φιλοκυβερνητικών στρατιωτικών δυνάμεων. Εκδιώχθηκαν από τα σπίτια τους και τώρα ζουν υπό άθλιες συνθήκες σε καταυλισμούς για εκτοπισμένους ανθρώπους στο Νταρφούρ και αλλού. Επόμενο ήταν οι εκτοπισμένοι, η πλειονότητα των οποίων είναι γυναίκες, να συμμετάσχουν μαζικά στις διαδηλώσεις.

Με τη συμμετοχή τους στην εξέγερση, οι γυναίκες έγιναν ο υπ’ αριθμόν ένα στόχος των σωμάτων ασφαλείας και των στρατιωτικών δυνάμεων του μέχρι πρότινος κυβερνώντος Εθνικού Κόμματος του Κογκρέσου. Και μόνο η συμμετοχή όλων αυτών των καταπιεσμένων και περιφρονημένων γυναικών στις διαδηλώσεις εναντίον του αποτέλεσαν για τον Μπασίρ και τις δυνάμεις του μεγάλη ύβριν. Aκολουθήθηκαν λοιπόν συγκεκριμένοι τρόποι εξαναγκασμού προς τις οικογένειές τους προκειμένου οι γυναίκες να παραμείνουν στα σπίτια τους.

Εκείνες όμως, θαρραλέες, ανυποχώρητες και αποφασισμένες να συμμετάσχουν στις διαδηλώσεις κατά μεγάλους αριθμούς, συνεχίζουν, στην πραγματικότητα, να υπηρετούν τους ρόλους που ιστορικά είχαν στις κοινότητες και την πατρίδα τους. Η κυβέρνηση του Μπασίρ, με τη βία και την απαξίωση στην οποία για τόσα χρόνια τις υπέβαλλε, τους έδωσε ένα επιπλέον κίνητρο. Καθώς οι διαδηλωτές συνεχίζουν την καθιστική τους διαμαρτυρία, απαιτώντας μια μη στρατιωτική κυβέρνηση, όλοι τους, άνδρες και γυναίκες, αντιμετωπίζουν τον κίνδυνο της βίαιης καταστολής. Οπως όμως δήλωσε η διαδηλώτρια Γουίφα αλ Γκοράσι στο BBC, για την κακομεταχείριση και τα βασανιστήρια που αυτή και άλλες γυναίκες έχουν βιώσει, «ξέρουμε γιατί βγήκαμε στους δρόμους. Κανένα ενδεχόμενο κακό δεν μπορεί να μας αναγκάσει να κάνουμε πίσω».