ΗχοΔύναμα

Μπαχ: Οι παραλλαγές Γκόλντμπεργκ, μεταγραφή για κουαρτέτο ξύλινων πνευστών, Arundo Quartet Supraphon

Ενα έργο του Μπαχ που συγκινεί και προκαλεί το ενδιαφέρον όσο λίγα στην ιστορία της μουσικής. Οχι μόνον για την καθαρή μουσική του αξία, αλλά και για τις συνθήκες και τους λόγους υπό τους οποίους γράφτηκε, καθώς και τη χωρίς τέλος δυνατότητά του να μεταμορφώνεται μέσα από ό,τι μορφή μεταγραφής μπορεί να φανταστεί κανείς: για τσέμπαλο ή για πιάνο, για ορχήστρα εγχόρδων ή πνευστών, για κουαρτέτο εγχόρδων ή σαξοφώνων – και ο κατάλογος δεν τελειώνει. Οι απόπειρες εναλλακτικών προσεγγίσεων της μοναδικής αυτής παρτιτούρας ξεκινούν από τον 19ο αιώνα και συνεχίζονται ακάθεκτα μέχρι και σήμερα. Η τελευταία χρονολογικά προσθήκη μιας τέτοιας ηχογράφησης μόλις έφτασε από την Τσεχία, σε μία μεταγραφή για ξύλινα πνευστά ερμηνευμένη από εξαιρετικούς σολίστ μιας παράδοσης που οι προδιαγραφές της είναι από τις υψηλότερες στον κόσμο. Εχουμε εδώ μία πολύ γνήσια, πηγαία, αβίαστη και γεμάτη πλούτο ηχοχρωμάτων «αναπαράσταση» των Παραλλαγών Γκόλντμπεργκ του Μπαχ, που τεχνικά και αισθητικά αγγίζει την τελειότητα. Και που κάνει ένα τόσο γνωστό μουσικό κείμενο να ακούγεται, εκ νέου, σαν καινούργιο. Υπάρχουν ήδη πολλές εκδοχές, σίγουρα θα ακολουθήσουν κι άλλες. Ομως αυτή των Arundo ήδη κατέκτησε μία επάξια θέση στην πρώτη γραμμή.

Μότσαρτ: Οι τρεις τελευταίες συμφωνίες, Ορχήστρα Δωματίου Appassionata, Mathieu Herzog, Naive, 2 CD

Ο διευθυντής αυτής της γαλλικής, ιδιαίτερα φρέσκιας ορχήστρας, έχει πίσω του μεγάλη ιστορία ως μέλος ενός από τα πιο σημαντικά γαλλικά κουαρτέτα της εποχής μας, του Ebene quartet, με έδρα τη Βουλώνη. Το πέρασμά του από τον ρόλο του μουσικού στο κουαρτέτο σε εκείνον του διευθυντή ακολουθεί μία «πεπατημένη» αμέτρητων ομοτέχνων του, άλλες φορές με επιτυχία, άλλες με λιγότερη. Ο Mathieu Herzog δείχνει ότι ανήκει στην πρώτη κατηγορία. Αναμετριέται με τρία πολύ απαιτητικά έργα, τις τελευταίες συμφωνίες του Μότσαρτ – ο Μπρούνο Βάλτερ έλεγε ότι πάντα τού προκαλούσε έκπληξη το πώς νέοι αρχιμουσικοί αποφάσιζαν να διευθύνουν ειδικά τη Συμφωνία αρ. 40 του Μότσαρτ. Ο ίδιος, έλεγε, το τόλμησε για πρώτη φορά στα πενήντα του. Οι καιροί όμως έχουν αλλάξει έκτοτε δραστικά. Και, σήμερα, όσοι καταπιάνονται με τέτοιου είδους έργα, εκτός από τον δικό τους πνευματικό και μουσικό «εξοπλισμό», έχουν και τη δυνατότητα, μέσα από τη δισκογραφία, να μελετούν και πλήθος προσεγγίσεις άλλων που έχουν καταγραφεί σε διάστημα που ήδη ξεπερνά τον έναν αιώνα. Οι πιο εμπνευσμένοι εξ αυτών, είναι σε θέση να τα αγνοήσουν τελικά όλα και να δώσουν κάτι εντελώς πρωτογενές, δικό τους. Αυτή είναι, σε μεγάλο βαθμό μία τέτοια περίπτωση. Δεν πρόκειται για τον Μότσαρτ που θα διάλεγε κανείς να πάρει μαζί του ανάμεσα στους δέκα δίσκους του στο «έρημο νησί», αλλά σίγουρα πρόκειται για ερμηνείες που έχουν κάτι να πουν. Και το λένε ωραία, χωρίς την τόσο συνηθισμένη περιττή ακρότητα της εποχής μας, αλλά, ταυτόχρονα, και χωρίς συμβατικότητες. Μία πολύ καλή στιγμή.

Ο Τζον Ελιοτ Γκάρντινερ διευθύνει Μπερλιόζ: Decca, 8 CD, 1 DVD

Οπως είναι φυσικό, τα 150 χρόνια από τον θάνατο του Μπερλιόζ έχουν προκαλέσει το διεθνές δισκογραφικό ενδιαφέρον είτε με νέες εκδόσεις είτε με συγκεντρωτικές επανεκδόσεις. Μία τέτοια είναι και η εν λόγω της Decca – Phillips, που συγκεντρώνει εδώ τις ερμηνείες του Γκάρντινερ στον ιδιοφυή επαναστατικό γάλλο συνθέτη, που υπήρξε επίσης βιβλιοθηκάριος, δημοσιογράφος, συγγραφέας και πολλά άλλα. Εκρηκτικός ο βίος του, ακόμα περισσότερο η μουσική του, ο Μπερλιόζ πήγε την τέχνη του πιο πέρα από την εποχή της. Η «Φανταστική Συμφωνία» του είναι ένα έργο – θρύλος, και δικαίως. Ομως δεν είναι το μόνο: αντίθετα, η φήμη της έχει, κατά κάποιον τρόπο, «βλάψει» άλλα εξαιρετικά σημαντικά έργα του. Ο Γκάρντινερ έκανε κι αυτός τη δική του «επανάσταση» πάνω στη μουσική του Μπερλιόζ, ερμηνεύοντάς τη συστηματικά με τα λεγόμενα «όργανα εποχής». Ψυχρός για κάποιους, ιδιοφυής για άλλους, σίγουρα πολύ ενδιαφέρον το πώς βλέπει αυτή τη μουσική, επί της οποίας δημιούργησε ένα σημείο ερμηνευτικής αναφοράς. Μπορεί κανείς με ασφάλεια να υποθέσει ότι ο ίδιος ο Μπερλιόζ κάθε άλλο παρά αδιάφορος θα έμενε μπροστά σε αυτές τις αναγνώσεις, που ήδη θεωρούνται κλασικές.