Η μέρα που είδαμε {CR}μια μαύρη τρύπα{CR}στο Διάστημα

Στην ιστορία της επιστήμης θα μείνει η χθεσινή ημέρα, η 10η Απριλίου του 2019, ως η ημέρα που για πρώτη φορά οι άνθρωποι αντίκρισαν μια μαύρη τρύπα. «Είναι μια συγκλονιστική ημέρα» δήλωσε η διευθύντρια του Εθνικού Ιδρύματος Επιστημών (NSF) των ΗΠΑ Φρανς Κόρντοβα. «Οι μαύρες τρύπες είχαν αιχμαλωτίσει τη φαντασία των επιστημόνων εδώ και δεκαετίες. Τις μελετάμε εδώ και τόσο καιρό, που ξεχνούσαμε ότι στην πραγματικότητα κανείς από μας δεν είχε δει ποτέ μια μαύρη τρύπα».

Με απλά λόγια, σύμφωνα με τη NASA, μαύρη τρύπα «είναι ένα σημείο στο Διάστημα όπου η ελκτική δύναμη της βαρύτητας είναι τόσο δυνατή, που δεν μπορεί να ξεφύγει ούτε το φως. Η ισχυρή βαρύτητα προκαλείται λόγω της μεγάλης συμπίεσης ύλης σε ένα πολύ μικρό σημείο. Η συμπίεση αυτή μπορεί να συμβεί κατά τον τερματισμό της ζωής ενός αστεριού. Ετσι, κάποιες μαύρες τρύπες είναι το αποτέλεσμα νεκρών αστεριών».

Οπως επίσης εξηγεί η NASA, επειδή ακριβώς ούτε το φως δεν μπορεί να ξεφύγει από τη δίνη της μαύρης τρύπας, οι μαύρες τρύπες είναι αόρατες. Το μόνο που μπορούσαν να παρατηρήσουν οι επιστήμονες σχετικά με αυτές ήταν η συμπεριφορά της ύλης και των αστεριών που βρίσκονταν κοντά τους. Με τον τρόπο αυτόν αναγνώριζαν τη θέση μιας μαύρης τρύπας. Ολα αυτά όμως άλλαξαν χθες, όταν η διεθνής επιστημονική ομάδα του Event Horizon Telescope (EHT) και το NSF ανακοίνωσαν ότι για πρώτη φορά φωτογράφισαν μια μαύρη τρύπα, και συγκεκριμένα τη μεγάλη μαύρη τρύπα που υπάρχει στο κέντρο του γιγάντιου γαλαξία Μessier 87 (Μ87). Για την ακρίβεια, αυτό που αποτυπώνεται στη φωτογραφία είναι η σκιά που ρίχνει η συγκεκριμένη μαύρη τρύπα πάνω στο φωτεινό υπόβαθρο των αερίων που στροβιλίζονται γύρω της.

Η συγκεκριμένη, «τερατώδης», όπως τη χαρακτηρίζουν, μαύρη τρύπα έχει μάζα 6,5 δισεκατομμύρια φορές μεγαλύτερη από τον Ηλιο, διάμετρο περίπου 40 δισεκατομμυρίων χιλιομέτρων, είναι δηλαδή 3 εκατομμύρια φορές μεγαλύτερη από τη Γη και απέχει από αυτήν 55 εκατομμύρια έτη φωτός.

Το ιστορικό επιστημονικό επίτευγμα ανακοινώθηκε με έξι ταυτόχρονες ζωντανές συνεντεύξεις Τύπου σε έξι διαφορετικές χώρες. Η κεντρική εκδήλωση του Εθνικού Ιδρύματος Επιστημών (NSF) διοργανώθηκε στην Ουάσιγκτον. Η ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με τη συμμετοχή του ευρωπαίου επιτρόπου για την Ερευνα, την Επιστήμη και την Καινοτομία Κάρλος Μοέδας έγινε στις Βρυξέλλες, ενώ αντίστοιχες εκδηλώσεις οργανώθηκαν και στην Κίνα, την Ταϊβάν, τη Χιλή και την Ιαπωνία.

Οπως αναφέρει η «Guardian», το EHT που απαθανάτισε τη μαύρη τρύπα αποτελεί ένα δίκτυο οκτώ ραδιοτηλεσκοπίων, τοποθετημένων από την Ανταρκτική ώς την Ισπανία και τη Χιλή, ενώ στην όλη προσπάθεια συμμετείχαν περισσότεροι από διακόσιοι επιστήμονες. Ανάμεσά τους, και μάλιστα με σημαντικό ρόλο, βρίσκεται ο έλληνας επιστήμονας Δημήτρης Ψάλτης, καθηγητής Αστρονομίας και Φυσικής του Πανεπιστημίου της Αριζόνας. Αυτό που ο Ψάλτης και οι συνεργάτες του ανέλαβαν ήταν να εξετάσουν κατά πόσο η εικόνα της μαύρης τρύπας επαληθεύει τη Γενική Θεωρία της Σχετικότητας του Αλμπερτ Αϊνσταϊν. Το συμπέρασμά τους δικαίωσε τον Αϊνσταϊν, καθώς η πρώτη αυτή εικόνα της μαύρης τρύπας ταιριάζει σε μεγάλο βαθμό με τις προσομοιώσεις μαύρων τρυπών που είχαν δημιουργηθεί βάσει της θεωρίας του. Σε δήλωσή του ο Δημήτρης Ψάλτης ανέφερε:

«Το ΕΗΤ για πρώτη φορά μάς επέτρεψε να ελέγξουμε τις προβλέψεις της Γενικής Θεωρίας της Σχετικότητας του Αϊνσταϊν γύρω από υπερμεγέθεις μαύρες τρύπες στα κέντρα γαλαξιών. Το μέγεθος και η σκιά επιβεβαιώνουν τις ακριβείς προβλέψεις της Γενικής Θεωρίας της Σχετικότητας του Αϊνσταϊν, αυξάνοντας έτσι την εμπιστοσύνη μας σε αυτή τη θεωρία που έχει κλείσει έναν αιώνα. Η απεικόνιση μιας μαύρης τρύπας είναι μόνο η αρχή της προσπάθειάς μας να αναπτύξουμε νέα εργαλεία που θα μας επιτρέψουν να ερμηνεύσουμε τα άκρως πολύπλοκα δεδομένα της φύσης».