Ηταν προβλέψιμη {LF}η άνοδος {LF}των μετοχών;

Θα έπρεπε να μπορούμε να προβλέψουμε τον Μάρτιο του 2009 ότι ο χρηματιστηριακός δείκτης S&P 500 των Ηνωμένων Πολιτειών θα τετραπλασίαζε την αξία του τα επόμενα δέκα χρόνια ή ότι ο ιαπωνικός Nikkei 225 θα την τριπλασίαζε, όπως και ο δείκτης Hang Seng του Χονγκ Κονγκ; Αποτελεί κοινή αντίληψη ότι ποτέ δεν είναι δυνατόν να εκτιμηθεί η πορεία που θα ακολουθήσει η αγορά. Αλλά οι κινήσεις τόσο μεγάλες όσο φαίνονται, πρέπει να ήταν τουλάχιστον εν μέρει προβλέψιμες.

Το πρόβλημα είναι ότι κανείς δεν μπορεί να πει γιατί συνέβη μια μεγάλη άνοδος των τιμών, πόσω μάλλον να δείξει πώς θα μπορούσε να προβλεφθεί. Η αμερικανική άνοδος των τιμών από το 2009 είναι ένα παράδειγμα.

Εξετάζοντας τη χρηματιστηριακή αγορά των ΗΠΑ είναι σημαντικό να έχουμε κατά νου ότι οι συμμετέχοντες σε αυτήν είναι κατά κύριο λόγο αμερικανοί επενδυτές. Σύμφωνα με μια μελέτη της κυβέρνησης των ΗΠΑ, που δημοσιεύθηκε πέρυσι, παρά το γεγονός ότι σημειώθηκε κάποια αύξηση μεταξύ του 2009 και του 2017, το μερίδιο της αμερικανικής χρηματιστηριακής αγοράς που ανήκε σε αλλοδαπούς παρέμεινε σχετικά χαμηλό.

Ο πατριωτισμός είναι ένας σημαντικός παράγοντας στη χρηματιστηριακή αγορά. Ετσι, για να κατανοήσουμε τη δύναμη της χρηματιστηριακής αγοράς των ΗΠΑ, πρέπει να εξετάσουμε τη σκέψη των συμμετεχόντων.

Η άνοδος ενός επιχειρηματία, του Νόναλντ Τραμπ, στην αμερικανική προεδρία αποδεικνύει τη δύναμη του πόσο πολύ αναγνωρίζουν πολλοί Αμερικανοί τους «ήρωες» των επιχειρήσεων. Ξεκινώντας από το 2004, ο Τραμπ πέρασε μεγάλο μέρος του χρόνου του αναπτύσσοντας την επιχειρηματική περσόνα του ως το αστέρι της τηλεοπτικής εκπομπής «The Apprentice», και στη συνέχεια, το 2008, της τηλεοπτικής σειράς «The Celebrity Apprentice». Η καμπάνια του προκάλεσε ενθουσιασμό. Οι προεκλογικές υποσχέσεις του απευθύνονταν στην αισιοδοξία των αμερικανών επενδυτών.

Ο τετραπλασιασμός των τιμών των μετοχών των ΗΠΑ από το 2009, όπως και η εκλογή του Τραμπ, φαίνεται να αντανακλούν, τουλάχιστον εν μέρει, μια διαδικασία μείωσης του φόβου και δημιουργίας μιας νέας γοητείας για την αμερικανική επιχειρηματική κουλτούρα. Είναι όμως δύσκολο να προβλέψουμε τέτοιες τάσεις στη χρηματιστηριακή αγορά, όχι μόνο επειδή οι προβλέψεις αυτές είναι πολύ δύσκολο να γίνουν, αλλά και επειδή ο αυθορμητισμός παίζει τόσο σημαντικό ρόλο στην ανθρώπινη συμπεριφορά.

Ο Ρόμπερτ Σίλερ είναι νομπελίστας Οικονομικών του 2013. Είναι καθηγητής Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο του Γέιλ και συνιδρυτής του δείκτη ακινήτων των ΗΠΑ Case-Shiller Index.