Οι δυτικές οικονομίες και η παγίδα {LF}της Ιαπωνίας

Δεν έχει περάσει πολύς καιρός που η συμβατική σοφία έκρινε ότι η λεγόμενη «ιαπωνικοποίηση» δεν θα μπορούσε ποτέ να συμβεί στις δυτικές οικονομίες. Κορυφαίοι αμερικανοί οικονομολόγοι υποστήριξαν ότι εάν οι συνδυασμένες απειλές της αδύναμης ανάπτυξης, της αποπληθωρισμού και των συνεχώς χαμηλών επιτοκίων υλοποιηθούν ποτέ, οι υπεύθυνοι για τη χάραξη πολιτικής θα έχουν τα μέσα για να  αντιμετωπίσουν την κατάσταση. Δεν είχαν κανένα πρόβλημα να κάνουν μαθήματα στους Ιάπωνες ότι υπάρχει ανάγκη για τολμηρά μέτρα για να βγει η χώρα από προβλήματα βάθους δεκαετίας. Η ιαπωνικοποίηση θεωρούνταν ως συνέπεια της κακής χάραξης πολιτικής που μπορεί να αποφευχθεί και όχι ως κάτι αναπόφευκτο.

Η ισχυρότερη προστασία κατά της ιαπωνικοποίησης είναι ένας συνδυασμός μέτρων από πλευράς ζήτησης και προσφοράς σε εθνικό, περιφερειακό (όσον αφορά την Ευρώπη) και σε παγκόσμιο επίπεδο. Σε χώρες με επαρκή δημοσιονομικό χώρο, αυτό θα μπορούσε να σημαίνει πιο χαλαρούς κρατικούς προϋπολογισμούς και επενδύσεις που ενισχύουν την παραγωγικότητα (όπως στην υποδομή, την εκπαίδευση και την κατάρτιση). Και σε κάθε χώρα που αντιμετωπίζει ελλείψεις δεξιοτήτων, η αυξημένη νόμιμη μετανάστευση και οι καλύτερες πολιτικές για τη διευκόλυνση της κινητικότητας του εργατικού δυναμικού μπορούν να συμβάλουν στη μείωση του χάσματος.

Επιπλέον, οι πολιτικές αυτές θα πρέπει να συνοδεύονται από αποτελεσματικότερη προστασία για τα πιο ευάλωτα τμήματα του πληθυσμού, όσον αφορά την υγεία, την κατάρτιση και την εργασία. Τίποτα από αυτά δεν θα υλοποιηθεί χωρίς καλύτερη πολιτική ηγεσία και πιο διαφωτισμένες αλληλεπιδράσεις της παγκόσμιας πολιτικής.

Η ιαπωνικοποίηση προσφέρει τρία μαθήματα που οι δυτικοί πολιτικοί δεν έχουν προσεγγίσει επαρκώς. Πρώτον, οι διαρθρωτικές πιέσεις καθιστούν ακόμη πιο κρίσιμη την άμεση δράση για την αντιστροφή της χαμηλής ανάπτυξης, της αποπληθωρισμού και των μηδενικών έως χαμηλών επιτοκίων. Δεύτερον, μπορεί να απαιτηθούν αντισυμβατικά νομισματικά μέτρα, αλλά σίγουρα δεν επαρκούν. Και, τρίτον, κατά την επεξεργασία της απαιτούμενης συνολικής πολιτικής απάντησης, πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι τα εμπόδια είναι πολύ λιγότερο τεχνικά και πολύ περισσότερο πολιτικά.

Ο Μοχάμεντ ελ Εριάν είναι επικεφαλής οικονομικός σύμβουλος στην Allianz, τη μητρική της Pimco, όπου διετέλεσε διευθύνων σύμβουλος και επικεφαλής επενδύσεων. Ηταν πρόεδρος του Global Development Council του προέδρου των ΗΠΑ Μπαράακ Ομπάμα.