Η μετάλλαξη σε οργάνωση συλλογικής ασφάλειας

Με τη διεύρυνση του ΝΑΤΟ προς Ελλάδα και Τουρκία δημιουργήθηκε ένα ενιαίο αδιάσπαστο αμυντικό τόξο από τη Νορβηγία μέχρι τα Βαλκάνια, την Ανατολική Μεσόγειο και τις προσβάσεις της Μ. Ανατολής και Β. Αφρικής. Ετσι η χώρα μας, η οποία βρίσκεται στη νότια πτέρυγα του ΝΑΤΟ, απέκτησε μια ιδιαίτερη στρατηγική αξία για αυτό, ακόμη και αν η αξία αυτή έχει περάσει από διάφορες φάσεις αυξομείωσης και έχει μεταβληθεί σταδιακά, παραμένει και σήμερα σημαντική.

Από την εποχή εκείνη που εντάχθηκαν η Ελλάδα και η Τουρκία στο ΝΑΤΟ μέχρι το έτος 2008 έλαβαν χώρα άλλες πέντε διευρύνσεις της Συμμαχίας. Υπάρχουν μέσα στο ΝΑΤΟ σήμερα διαφορετικές σχολές σκέψης για το εάν πρέπει να συνεχιστεί η διεύρυνση προς νέα μέλη ή το ζήτημα πρέπει να τύχει ιδιαίτερης προσοχής και περίσκεψης.

Με αφορμή διάφορα γεγονότα που αφορούσαν Εθνικά Θέματα σε εξέλιξη, όπως π.χ. το Κυπριακό, φάνηκε από νωρίς στην ελληνική πλευρά, η οποία και διαχρονικά είχε δυσκολία να το δεχθεί, ότι η Ατλαντική Συμμαχία δεν λάμβανε ποτέ θέση απέναντι σε διαφορές μεταξύ των Συμμάχων διότι εκ της φύσεως του καταστατικού της δεν είχε και δεν έχει τη δυνατότητα θεσμικής παρέμβασης σε διαφωνίες μεταξύ των χωρών-μελών της και έτσι, πάγια, δεν ετοποθετείτο υπέρ του ενός ή του άλλου, απλά πρόσφερε τις υπηρεσίες της ώστε να μειώνονται κατά το δυνατόν οι εντάσεις.

Από την αρχή της σχέσης Ελλάδος – ΝΑΤΟ, η χώρα μας έλαβε τη θέση της μέσα στα όργανα και τους μηχανισμούς της Συμμαχίας με απόλυτη σοβαρότητα και υπευθυνότητα και επωφελήθηκε, στο τεχνικό και στρατιωτικό σκέλος, όλων των νεοτέρων βημάτων στον τομέα της οργάνωσης, της τεχνολογίας και του εκσυγχρονισμού, τόσο στο έμψυχο, όσο και στο άψυχο υλικό, ενώ με τη συνεχή συμμετοχή της σε διάφορες ασκήσεις ετοιμότητας εκπαιδεύτηκαν αποτελεσματικά και τα τρία Οπλα – Στρατός, Ναυτικό, Αεροπορία – σε σύγχρονες μεθόδους πολέμου και απόκρουσης απειλών.

Η πτώση του Τείχους του Βερολίνου το 1989, αναμφίβολα επηρέασε σημαντικά την άποψη ορισμένων κύκλων, τόσο στις ΗΠΑ όσο και στη Δυτική Ευρώπη, αλλά και στην Ελλάδα βέβαια, για τη χρησιμότητα πλέον της διατήρησης μιας τέτοιας Συμμαχίας, όταν από την άλλη πλευρά, το αντίπαλο δέος, η σοβιετική απειλή και το Σύμφωνο της Βαρσοβίας που την εκπροσωπούσε, είχαν παύσει πλέον να υπάρχουν.

Κρίθηκε όμως ότι η Ατλαντική Συμμαχία θα μπορούσε, μέσω μιας διαδικασίας μετάλλαξης, να εξελιχθεί σε μια οργάνωση συλλογικής ασφάλειας, χρήσιμης τόσο στην Ευρώπη, όσο και ευρύτερα, μέσω σχετικών συνεργασιών. Ας μην ξεχνάμε ότι η ΕΕ δεν έχει καταφέρει ακόμη να αναπτύξει μίαν αυτόνομη αμυντική ικανότητα και το ΝΑΤΟ συνεχίζει να παίζει σημαντικό ρόλο σε θέματα Ευρωπαϊκής Ασφάλειας.

Στο πλαίσιο των αποστολών της Συμμαχίας αποφασίστηκε αργότερα, μετά την 11/9, και η συμμετοχή της Ελλάδος στην ISAF, που σκοπό είχε τη διατήρηση της ειρήνης στο Αφγανιστάν και την εκπαίδευση και εκσυγχρονισμό των ενόπλων δυνάμεων της χώρας αυτής, προκειμένου να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά εσωτερικές και εξωτερικές απειλές.

Στο ίδιο πλαίσιο, η Ελλάδα στήριξε τη δημιουργία προωθημένων σχέσεων της Ατλαντικής Συμμαχίας με τον ΟΗΕ και ενδεχομένως την ανάληψη, προϊόντος του χρόνου, αποστολών εγκεκριμένων και νομιμοποιημένων από τον Οργανισμό αυτόν, ενώ παράλληλα συνεισέφερε και στις διαδικασίες συνεργασίας ΝΑΤΟ και Ευρωπαϊκής Ενωσης, οι οποίες εξακολουθούν σε ένα μεγάλο βαθμό να είναι όμηροι των επιδιώξεων της Τουρκίας σε σχέση με το Αιγαίο και την Κύπρο.

Συμπερασματικά πιστεύω ότι η θέση της Ελλάδος στο ΝΑΤΟ, η συνεχιζόμενη μετεξέλιξή του, ώστε να ανταποκριθεί αποτελεσματικότερα στις προκλήσεις των καιρών, στους τομείς της συλλογικής άμυνας και της Διεθνούς Ασφάλειας, είναι σημαντική, πολιτικά δεδομένη και γεωστρατηγικά επιβαλλόμενη για την προστασία των γενικότερων συμφερόντων της χώρας.

Στο ζήτημα των νατοϊκών δραστηριοτήτων και εμπλοκών παγκοσμίως, καθώς και του ελληνικού ρόλου σ’ αυτές, θα πρέπει να προσεγγίζονται με ορισμένες σταθερές, όπως η επίδειξη σεβασμού του Διεθνούς Δικαίου και της Διεθνούς Νομιμότητος, αλλά και με παράλληλη προώθηση των ειδικότερων ελληνικών συμφερόντων, στο πλαίσιο των συμμαχικών αποφάσεων, που λαμβάνονται πάντοτε στη βάση του κανόνα του consensus. Μια απουσία της Ελλάδος από αυτή τη διαδικασία, ή η υποβαθμισμένη συμμετοχή της, θα συνεπάγεται κόστος για τη χώρα μας, όπως φάνηκε από την εμπειρία του 1974 και μετά.

Ο Ι.Α. Ζέπος είναι πρέσβης ε.τ