Είναι η νέα κανονικότητα τα μηδενικά επιτόκια;

Ακόμη και από το 2008 που οι μεγάλες κεντρικές τράπεζες έριξαν τα επιτόκια κοντά στο μηδέν και στη συνέχεια αγόρασαν τεράστιους όγκους ομολόγων στο πλαίσιο των μέτρων ποσοτικής χαλάρωσης, οι οικονομολόγοι συζητούσαν πότε και πόσο γρήγορα θα έλθει η έξοδος από αυτές τις ανορθόδοξες νομισματικές πολιτικές.

Μόλις δύο χρόνια μετά το δύσκολο 2016 όσον αφορά την οικονομία, πλέον οι ουρανοί φαίνεται να είναι σημαντικά πιο καθαροί από προκλήσεις. Μέχρι το 2018 οι προβλέψεις για την παγκόσμια ανάπτυξη και τον πληθωρισμό είχαν αυξηθεί σημαντικά και οι κεντρικές τράπεζες και οι αγορές επικεντρώθηκαν και πάλι στη μακρά αναμενόμενη έξοδο από τις μη κανονικές πολιτικές που έφεραν μηδενικά επιτόκια και άλλη ρευστότητα από τη νομισματική πολιτική.

Αντιμετωπίζουμε το ίδιο ερώτημα όπως το 2016: τι να κάνουμε αν στασιμότητα απειλεί όταν τα επιτόκια είναι ήδη κοντά στο μηδέν; Μεταξύ των προτεινόμενων λύσεων είναι διάφορες παραλλαγές της νομισματικής χρηματοδότησης. Οι υποστηρικτές της «σύγχρονης νομισματικής θεωρίας» λένε ότι οι δημοσιονομικές δαπάνες πρέπει να αποτελούν τον πρέποντα μηχανισμό για τη βελτιστοποίηση της ζήτησης.

Η θεωρία ότι οι κυβερνήσεις και οι κεντρικές τράπεζες μαζί μπορούν πάντα να δημιουργούν ζήτηση στην οικονομία εξηγείται από τον Milton Friedman σε ένα σημαντικό δοκίμιο του 1948. Είναι όμως επίσης σημαντικό να κατανοήσουμε ότι η υπερβολική ρευστότητα από τη νομισματική πολιτική μπορεί να αποδειχτεί εξαιρετικά επιβλαβής. Είναι επικίνδυνο να θεωρηθεί ως μια απρόσκοπτη οδός για την επίλυση μακροπρόθεσμων προκλήσεων και όχι ως εργαλείο διαχείρισης καταστάσεων σε εξαιρετικές περιστάσεις.

Καθώς βρίσκεται αντιμέτωπη με αργή ανάπτυξη, πολιτική δυσαρέσκεια και τα μεγάλα βάρη όσον αφορά το χρέος, η νομισματική χρηματοδότηση δεν μπορεί να είναι ταμπού. Στην Ιαπωνία, υπάρχει ήδη μεγάλη χρηματοδότηση μέσω νομισματικής πολιτικής. Η πρόκληση είναι να διασφαλιστεί ότι το όπλο αυτό θα χρησιμοποιηθεί με πολύ αυστηρούς κανόνες, όπως πρότεινε ο πρώην πρόεδρος της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ Μπεν Μπερνάνκι. Και να μη θεωρούμε ότι η προ της κρίσης ομαλότητα θα επιστρέψει σύντομα.

Ο Αντερ Τέρνερ είναι πρώην πρόεδρος της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς της Βρετανίας (FSA). Είναι πρόεδρος του Institute for New Economic Thinking