Ποιοι μπαίνουν και ποιοι μένουν εκτός ρύθμισης

Με μια εφάπαξ ρύθμιση, η οποία στενεύει τον κύκλο προστασίας της πρώτης κατοικίας και εμπεριέχει πολλές γκρίζες ζώνες που θα διαλευκανθούν αργότερα με υπουργικές αποφάσεις, η κυβέρνηση επιχειρεί να ξεπεράσει προεκλογικά τον σκόπελο του νέου πλαισίου Κατσέλη, το οποίο αφήνει απροστάτευτους από τους πλειστηριασμούς πολύ περισσότερους δανειολήπτες συγκριτικά με σήμερα.

Η τροπολογία που κατατέθηκε στη Βουλή δείχνει τις σημαντικές υποχωρήσεις στις οποίες προχώρησε η κυβέρνηση προκειμένου να πάρει το πράσινο φως από τους θεσμούς, κάτι που παραδέχθηκε χθες και ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Γιάννης Δραγασάκης, καθώς η περίμετρος των κριτηρίων επιλεξιμότητας που μπαίνει στους δανειολήπτες οι οποίοι θα ενταχθούν στο νέο πλαίσιο είναι σημαντικά περιορισμένη σε σχέση με τις αρχικές εξαγγελίες. Αυτό σημαίνει ότι θα είναι σε χειρότερη θέση όσοι θα βρεθούν στο μέλλον με ληξιπρόθεσμες οφειλές.

Στις γκρίζες ζώνες της νομοθετικής ρύθμισης περιλαμβάνονται:

– Η επιδότηση της μηνιαίας δόσης που θα παρέχει το Δημόσιο στους δανειολήπτες. Το θέμα αυτό θα ξεκαθαρίσει με υπουργική απόφαση.

– Οι υπουργικές αποφάσεις που θα έρθουν να εξειδικεύσουν τεχνικές και άλλες λεπτομέρειες του νέου πλαισίου, όπως: οι λειτουργικές προδιαγραφές της ηλεκτρονικής πλατφόρμας, ο κατάλογος των δικαιολογητικών που θα συνυποβάλλουν, το περιεχόμενο της αίτησης, το ύψος της επιδότησης κ.ά. Με τις ίδιες υπουργικές αποφάσεις δεν αποκλείεται να τροποποιηθούν, επί το δυσμενέστερο, οι όροι υπαγωγής των επιχειρηματικών δανείων στο νέο πλαίσιο, που ήταν ένα από τα μεγαλύτερα σημεία τριβής με τους ευρωπαϊκούς θεσμούς.

Οι παγίδες του νέου θεσμικού πλαισίου για τους δανειολήπτες που θα θελήσουν να κάνουν χρήση των προστατευτικών διατάξεών του για την πρώτη κατοικία αφορούν τόσο τα εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια όσο και τη συμπεριφορά των δανειοληπτών μετά την ένταξη στον νόμο, ο οποίος εξαιρεί αρκετές κατηγορίες δανειοληπτών, αν και περιλαμβάνει για πρώτη φορά και επιχειρηματικά δάνεια συνδεδεμένα με την πρώτη κατοικία.

ΠΩΣ ΘΑ ΠΛΗΡΩΝΕΙ. Για να προστατεύσει την πρώτη του κατοικία ο δανειολήπτης, εφόσον το υπόλοιπο της οφειλής υπολείπεται της αντικειμενικής αξίας της κύριας κατοικίας του, θα πληρώνει μέχρι το 120% της αντικειμενικής αξίας και το υπόλοιπο κουρεύεται. Στην περίπτωση που το υπόλοιπο του δανείου ξεπερνά το 120% της αξίας του ακινήτου, τότε δεν προβλέπεται κούρεμα και ο δανειολήπτης θα αποπληρώνει το σύνολο της οφειλής του σε αντίστοιχες τοκοχρεολυτικές δόσεις.

Η ρύθμιση που θα μπορεί να γίνει θα προβλέπει επιμήκυνση του δανείου έως 25 έτη και εφόσον η ηλικία του δανειολήπτη στη διάρκειά της δεν ξεπερνά το 80ό έτος, εκτός κι αν υπάρξει εγγυητής τον οποίο θα αποδεχτούν οι πιστωτές. Το επιτόκιο θα διαμορφωθεί με βάση το Euribor 3μήνου συν περιθώριο 2%. Αν υπάρχουν περισσότεροι του ενός πιστωτές, τότε η δόση θα επιμερίζεται μεταξύ των πιστωτών.

Εκτός ρύθμισης θα βρίσκεται ο δανειολήπτης εφόσον δεν αποπληρώσει 3 μηνιαίες δόσεις. Τότε θα χάνει τη ρύθμιση και θα κινδυνεύει με τον πλειστηριασμό της πρώτης κατοικίας του. Στην περίπτωση αυτή, ο χρόνος εκτέλεσης της διαταγής από τον πιστωτή μέχρι τον πλειστηριασμό θα είναι μόλις ένας μήνας.

Το νέο πλαίσιο προβλέπει ότι κάθε αναγκαστικό μετρό, π.χ. πλειστηριασμός, για τον δανειολήπτη παγώνει από τη στιγμή που ο δανειολήπτης κριθεί επιλέξιμος για ένταξη στο καθεστώς προστασίας μέχρι τον χρόνο της τελικής συμφωνίας με τους πιστωτές.

Αναφορικά με την συνεισφορά του Δημοσίου, αυτή θα διαρκεί για όσο χρόνο διαρκεί η ρύθμιση. Ομως οι προϋποθέσεις και το ποσό της συνεισφοράς του θα επανεξετάζονται κάθε έτος. Θα καταβάλλεται σε μηνιαία βάση σε ειδικό ακατάσχετο λογαριασμό του οφειλέτη και δεν θα συμψηφίζεται. Με την υποβολή αίτησης για συνεισφορά το Δημόσιο θα αποκτά πρόσβαση σε όλα τα δεδομένα του δανειολήπτη και τα έγγραφα που ανταλλάσσει με τους πιστωτές του. Μάλιστα, για να εισφέρει το Δημόσιο θα πρέπει να έχουν ρυθμιστεί συναινετικά ή δικαστικά όλες οι οφειλές. Πάντως, η συνεισφορά του Δημοσίου θα διακόπτεται αν ο δικαιούχος οφειλέτης καθυστερήσει την καταβολή της δόσης που του αναλογεί.

Ποιοι εξαιρούνται. Δικαίωμα ένταξης έχουν έως τις 31 Δεκεμβρίου 2019 όσα δάνεια πληρούν τις προϋποθέσεις των κριτηρίων και τα οποία την 31η Δεκεμβρίου 2018 ήταν σε 3μηνη (90 ημέρες) καθυστέρηση. Ομως, σύμφωνα με τις διατάξεις της υπό ψήφισης τροπολογίας, αποκλείονται τα δάνεια που φέρουν κρατική εγγύηση, μεταξύ αυτών και δάνεια προς πυρόπληκτους, σεισμόπληκτους κ.λπ., αλλά και περιπτώσεις επιχειρηματικών δανείων με εγγύηση του Δημοσίου. Επίσης περιπτώσεις για τις οποίες έχει εκδοθεί οριστική απόφαση που απέρριψε ένταξη στον νόμο Κατσέλη λόγω δόλου του αιτούντος ή ύπαρξης επαρκούς περιουσίας ή αν στο παρελθόν εξέπεσε από τη ρύθμιση ή καταγγέλθηκε το σχέδιο διευθέτησης των οφειλών του.

Τέλος, η αίτηση υπαγωγής στο νέο πλαίσιο θα γίνεται ηλεκτρονικά στη σχετική πλατφόρμα και με την υποβολή θα γίνεται και άρση του τραπεζικού απορρήτου του δανειολήπτη, με αναδρομική ισχύ πέντε χρόνια πριν από την ημερομηνία υποβολής της αίτησης ένταξης. Το ακίνητο του οφειλέτη θα πρέπει να έχει δηλωθεί ως πρώτη κατοικία στη φορολογική δήλωση του προηγούμενου έτους (αυτή που υποβλήθηκε το 2017).

ΕΚΚΡΕΜΕΙΣ ΑΙΤΗΣΕΙΣ. Τέλος, το νέο πλαίσιο προβλέπει ότι οι οφειλέτες έχουν το δικαίωμα, εφόσον το επιθυμούν, να απευθυνθούν στο δικαστήριο εφόσον δεν κρίθηκαν επιλέξιμοι ή δεν κατάφεραν να επιτύχουν συμφωνία με έναν ή περισσότερους πιστωτές, προκειμένου να ρυθμίσουν είτε το σύνολο του χρέους είτε μέρος αυτού. Αρμόδιο δικαστήριο είναι το Ειρηνοδικείο. Αν το δικαστήριο κρίνει τον αιτούντα ως μη επιλέξιμο, απορρίπτει την αίτηση και επιβάλλει την ποινή, η οποία στην περίπτωση αυτή ισούται με το 5% της συνολικής οφειλής της οποίας ζητήθηκε η ρύθμιση, η οποία όμως δεν μπορεί να είναι κατώτερη των 1.500 ευρώ, ούτε να υπερβαίνει τα 5.000 ευρώ. Η απόφαση συνιστά τίτλο εκτελεστό ως προς τις καταβολές που ορίζει και μπορεί να επισπευστεί αναγκαστική εκτέλεση στη λοιπή περιουσία του αιτούντος πλην της κύριας κατοικίας του, καθώς και στην κύρια κατοικία του.

Η εφαρμογή του νέου πλαισίου ξεκινά στις 30 Απριλίου και η ισχύς του λήγει στις 31 Δεκεμβρίου 2019.