Ενοχο κοκτέιλ στα φάρμακα

Τα έκδοχα – δηλαδή τα αδρανή συστατικά που χρησιμοποιούνται κατά την παρασκευή φαρμάκων για την καλύτερη μορφοποίηση ή απορρόφηση του σκευάσματος – δεν είναι τελικά τόσο αθώα, όπως προκύπτει από νέα μελέτη του MIT. Και αυτό διότι μπορεί να ευθύνονται για τυχόν αλλεργικές αντιδράσεις ή γαστρεντερικά προβλήματα. Κατά την έρευνα, οι επιστήμονες μελέτησαν μία βάση δεδομένων των ΗΠΑ, στην οποία ήταν αποθηκευμένες 42.000 φαρμακευτικές συνταγές για αγωγή από του στόματος. Από αυτές, το 92,8% περιείχαν τουλάχιστον ένα από τα 38 έκδοχα που ευθύνονται για αλλεργικές αντιδράσεις, όπως σημειώνεται στην ιατρική επιθεώρηση «Science Translational Medicine».

Επιπλέον, όπως διαπιστώθηκε, το 55% των χαπιών περιείχαν ουσίες που μπορούν να προκαλέσουν δυσανεξία σε ασθενείς που πάσχουν από το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου. Αξίζει δε να σημειωθεί, ότι οι επιστήμονες υπολόγισαν ότι σε ένα μέσο χάπι μόνο το 29% του βάρους του αφορά στη δραστική θεραπευτική ουσία, ενώ το υπόλοιπο 71% αφορά στα έκδοχα. Σε μερικές περιπτώσεις τα μη δραστικά συστατικά μπορούν να φθάσουν ακόμη και το 99% ενός χαπιού. Κατά μέσο όρο ένα χάπι περιέχει τουλάχιστον οκτώ διαφορετικά έκδοχα, ενώ μπορεί να φθάνει και τα 35.

Και παρότι στις πληροφορίες που εσωκλείονται στις συσκευασίες των φαρμάκων αναγράφονται τα έκδοχα, δεν ορίζονται οι ποσότητες που περιέχονται. Ως αποτέλεσμα, αφενός έχει παραγνωριστεί το πρόβλημα σχετικά με τις επιπτώσεις των αδρανών αυτών συστατικών σε μερίδα ασθενών και αφετέρου ο ιατρικός κόσμος δεν λαμβάνει υπόψη όταν συνταγογραφεί τυχόν σχετικές παρενέργειες. Σε σχετική ερώτηση, ο επικεφαλής της έρευνας και επίκουρος καθηγητής Γαστρεντερολογίας Giovanni Traverso του Πανεπιστημίου ΜΙΤ και του νοσοκομείου «Brigham & Women’s» της Βοστώνης, απαντά με ειλικρίνεια: «Εάν συνταγογραφώ ένα φάρμακο για έναν ασθενή με παλινδρόμηση, θα πληκτρολογήσω Ομεπραζόλη των 20 mg μία ή δύο φορές την ημέρα. Μπορεί να υπάρχουν δεκάδες χάπια στην αγορά που περιέχουν την ίδια δραστική ουσία, το καθένα με δικό του κοκτέιλ ανενεργών πρόσθετων».

Οπως προκύπτει από την ίδια μελέτη, η λακτόζη, το άμυλο καλαμποκιού, η ζελατίνη, το σογιέλαιο, η βανίλια, το σησαμέλαιο, η σακχαρόζη, η ασπαρτάμη και χρωστικές ουσίες (όπως είναι η brilliant blue dye και η allura red dye) είναι μερικά από τα έκδοχα που μπορούν να προκαλέσουν αντιδράσεις. Ομως, οι κατασκευαστές φαρμάκων καλούνται να προειδοποιούν τους καταναλωτές μόνον για τη χρήση συγκεκριμένων συστατικών, όπως το φυστικέλαιο. Αντίστοιχα, δεν έχει ενταχθεί στην καθημερινή πρακτική των φαρμακοποιών και των γιατρών να ρωτούν τους ασθενείς που τους επισκέπτονται εάν πάσχουν από το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου ή από αλλεργίες, ώστε να συνταγογραφούν αναλόγως.

Αλλωστε και μολονότι τα έκδοχα δοκιμάζονται για πιθανή τοξικότητα, οι έλεγχοι αυτοί μπορεί να παραβλέπουν μικρότερες παρενέργειες σε περιορισμένο αριθμό ασθενών. Ακόμη όμως και αν η φαρμακοβιομηχανία προσέφερε λεπτομερείς πληροφορίες για τα επίπεδα των αδρανών συστατικών στα σκευάσματά τους, δεν είναι απολύτως σαφές πόσοι ασθενείς θα βίωναν αρνητικές παρενέργειες.

«Για μερικά από τα συστατικά αυτά έχουμε μια ένδειξη για την ποσότητα που προκαλεί δυσανεξία ή αλλεργία. Ενα τέτοιο παράδειγμα είναι η γλουτένη. Ομως για άλλα, όπως είναι για παράδειγμα τα σάκχαρα, δεν υπάρχουν σαφή δεδομένα. Υποψιάζομαι, άλλωστε, ότι η επίπτωση είναι διαφορετική από άτομο σε άτομο. Η εκτίμηση κινδύνου είναι ακόμη δυσκολότερη για εκείνους τους ασθενείς που λαμβάνουν καθημερινά περισσότερα από ένα χάπια», συμπληρώνει ο δρ Traverso. Σε κάθε περίπτωση, οι ερευνητές εκτιμούν ότι το πρόβλημα μπορεί να είναι μεγαλύτερο για τους ανθρώπους άνω των 65 ετών, δεδομένου ότι το 30% λαμβάνει τουλάχιστον πέντε χάπια την ημέρα, συνεπώς αλλεργιογόνες ουσίες από τα έκδοχα που συσσωρεύονται στον οργανισμό τους.