Τα απόκοσμα όνειρα του Μακρυγιάννη

^«Αμοιρέ μου Στρατηγέ /αλίμονο και δεν καταλαβαίνεις/ μήτε αυτά που πέρασες/ μήτε τι σ’ αναμένει/ Ενδοξέ μου Στρατηγέ/ δεν θα πατώ εγώ στα βήματά σου/ ήρθα μονάχα να σου πω/ τι βλέπεις στα όνειρά σου». Είναι τα λόγια της ονειροκρίτη του Στρατηγού Μακρυγιάννη, στην οποία μέσα στο έργο του «Οράματα και θάματα» κάνει συχνές αναφορές. Αυτά τα κείμενα αποτέλεσαν τη βάση της όπερας που οραματίστηκε ο συνθέτης Δημήτρης Μαραγκόπουλος, πριν από περίπου 35 χρόνια. Το έναυσμα για τη σύλληψη της ιδέας ήταν η ανάγνωσή τους στην εξαιρετική έκδοση που είχε κάνει το ΜΙΕΤ στις αρχές της δεκαετίας του 1980. Οπως λέει, «άρχισα ν’ αναρωτιέμαι από πού πήγαζε αυτός  ο χείμαρρος των υπερρεαλιστικών εικόνων, των μονολόγων, των περιγραφών των ονείρων, των προφητειών. Απόκοσμες εμπειρίες που μου θύμισαν κάτι από την “Αποκάλυψη” του Αγίου Ιωάννη της Πάτμου».

Την ίδια στιγμή σχηματοποιούνταν, εξηγεί ο δημιουργός της όπερας που θα παρουσιαστεί την Εναλλακτική Λυρική Σκηνή, εικαστικές συλλήψεις που  τον συνέδεσαν με τη νοτιοαμερικάνικη σουρεαλιστική λογοτεχνία του Μάρκες ή με εικαστικές δημιουργίες του Πίτερ Μπρίγκελ, του Ιερώνυμου Μπος ή του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου. «Εντόπισα ένα ηχητικό σύμπαν και  γεννήθηκε η επιθυμία μέσα μου να ασχοληθώ με αυτά τα κείμενα. Ο πρώτος στον οποίο μίλησα ήταν ο Κάρολος Κουν. Είχα την τύχη να συνεργαστώ μαζί του γράφοντας μουσική για τις “Θεσμοφοριάζουσες”, το 1984. Εδειξε πολύ μεγάλο ενδιαφέρον, αλλά έφυγε από τη ζωή και δεν προχώρησε. Πριν από δύο χρόνια το συζήτησα με τον Γιώργο Κουμεντάκη και τον Αλέξανδρο Ευκλείδη και κινηθήκαμε αστραπιαία. Ετσι δόθηκε η παραγγελία για την παραγωγή που θα παρουσιαστεί στις 5, 6 και 7 Απριλίου».

Πρόκειται για ένα δυσνόητο έργο, εξηγεί ο Δημήτρης Μαραγκόπουλος, διότι είναι γραμμένο σε «μακρυγιαννικό» λόγο, χωρίς τελείες, κόμματα κ.λπ. Ο Μακρυγιάννης έμαθε γραφή πάρα πολύ μεγάλος. «Πιστεύω όμως ότι πρόκειται για έναν μεγάλο συγγραφέα. Υπάρχει το γοητευτικό απόκρυφο και εξομολογητικό στοιχείο με αυτόματη – ασυνείδητη θα έλεγα – γραφή. Ετσι αναδύεται ο ψυχισμός του Μακρυγιάννη και έρχονται στην επιφάνεια στοιχεία και έθιμα της εποχής, ακόμη και δοξασίες. Ενα πολύπλοκο σύμπαν πληροφοριών με δικό του ρυθμό. Αυτοί είναι και οι λόγοι που με κάνουν να πιστεύω ότι ο Αλέκος Λούτζης, που ανέλαβε το λιμπρέτο, έκανε ένα μικρό θαύμα».

Οι μουσικές συντεταγμένες του Δημήτρη Μαραγκόπουλου επιχειρούν να δώσουν τα χρώματα και τα σχήματα από τον απόκοσμο, ονειρικό κόσμο του  ήρωα της Επανάστασης του 1821. Η ερμηνεία της σύνθεσης θα αποδοθεί με ευρωπαϊκά όργανα, τα οποία διαπλέκονται με ηλεκτρονικούς ήχους και μεσογειακά όργανα όπως ο κεμανές, το νέι, το ούτι, το σαντούρι.

Ο συνθέτης δεν παραλείπει να τονίσει ακόμη ότι η προσωπικότητα και το έργο του Στρατηγού της Επανάστασης δέχθηκε κρίσεις ευρέος φάσματος. «Από την αγιοποίηση που έκανε η γενιά του 1930 φτάσαμε στο άλλο άκρο: άνθρωποι οι οποίοι ελαφρά τη καρδία επιχείρησαν να τον απομυθοποιήσουν με έναν τελείως λάθος τρόπο. Εμείς, μέσα από το έργο επιχειρήσαμε να δώσουμε μια πρισματική αφήγηση αυτής της τόσο έντονης ξεχωριστής  προσωπικότητας».

INFO

«Οράματα και θάματα Στρατηγού Μακρυγιάννη» στην Εναλλακτική Σκηνή της Λυρικής (ΚΠΙΣΝ), 5 – 7 Απριλίου