Ηχοδύναμα

Μπρούκνερ: Οι Εννέα Συμφωνίες, Ορχηστρικά Τραγούδια, Decca,
11 CD, 1 Blu-Ray audio

Μάλερ: Οι Δέκα Συμφωνίες, Decca 13 CD, 1 Blu-Ray audio

Σε αυτές τις δύο ξεχωριστές πλην παράλληλες επανεκδόσεις ανιχνεύεται μία από τις πιο σημαντικές και βαθιές μουσικές παραδόσεις της Ευρώπης: αυτή της μουσικής του Μπρούκνερ και, στη συνέχεια, του Μάλερ, όπως ανεξίτηλα στον χρόνο την αποτύπωσε η πιο «πιστή» της ίσως «ομάδα» στον κόσμο: η Κονσέρτγκεμπαου του Αμστερνταμ υπό τον επί δεκαετίες διευθυντή της Μπέρναρντ Χάιτινκ. Ανεξίτηλα, καθώς οι επανεκδόσεις αυτές όχι μόνον επανέρχονται σταθερά και αδιάλειπτα στον κατάλογο από τότε που εμφανίστηκαν για πρώτη φορά, αλλά και καθώς οι ερμηνείες που περιέχουν ουδέποτε ξεπεράστηκαν από τον χρόνο, ούτε η αξία τους στην ερμηνευτική αυτών των δύο κολοσσών της μουσικής μειώθηκε στο ελάχιστο – το ακριβώς αντίθετο μάλιστα.
Δύο από τους σημαντικότερους συνθέτες στην ιστορία της μουσικής, που το κέντρο τους – όπως και τόσων άλλων – υπήρξε η Αυστρία, βρήκαν στην Ολλανδία το έδαφος για μία παράδοση ερμηνείας των έργων τους που όχι απλώς δεν έχει να ζηλέψει σε τίποτα εκείνες των γερμανόφωνων χωρών, αλλά, αντιθέτως, μπορεί να υποστηριχθεί ότι ίσως και να τις ξεπερνά σε σταθερότητα και προσήλωση σε κάποια χαρακτηριστικά. Η παράδοση του Μπρούκνερ και του Μάλερ στο Αμστερνταμ ξεκίνησε από τον Μένγελμπεργκ, τον δεύτερο κατά σειρά μαέστρο στην ιστορία της Ορχήστρας, ο οποίος και έμεινε επικεφαλής της για περίπου μισό αιώνα – και θα είχε μείνει περισσότερο αν δεν έκανε την ολέθρια επιλογή να ταυτιστεί με τους ναζί στα χρόνια της Κατοχής και να βρεθεί στη συνέχεια ουσιαστικά εξόριστος στην Ελβετία μέχρι το τέλος της ζωής του. Οι διάδοχοί του, οι μαέστροι Βαν Μπάινουμ, Γιόχουμ και Χάιτινγκ, «καθάρισαν» αυτή την παράδοση από τις ερμηνευτικές ιδεαλιστικές ακρότητες του μουσικά μεγάλου προκατόχου τους και την αναδιαμόρφωσαν σε μία κρυστάλλινη ισόρροπη, αποστασιοποιημένη αλλά μουσικά πολύ βαθιά προσέγγιση των δύο συνθετών – και έτσι ήταν που πέρασαν μπροστά από τους περισσότερους ομότεχνούς τους στην ερμηνεία αυτών των έργων απαλλάσσοντάς τα από την υπερβολή της πρώτης φάσης του ύστερου ρομαντισμού.
Ηταν μια επιλογή που τον πρώτο καιρό προκάλεσε διχογνωμίες, αλλά που, στη συνέχεια, επικράτησε. Και δεν ήταν φυσικά μόνον επιλογή των παραπάνω μαέστρων αλλά και αρκετών άλλων. Στο Αμστερνταμ όμως πήρε κατά κάποιον τρόπο τη διάσταση «σχολής», με την αίσθηση της «απόστασης» από την ένταση και την υπερβολή στα διάφορα μουσικά «εφέ» να γεννά, αυτή ακριβώς, την αληθινή ένταση που έχουν τα έργα να δώσουν. Ο Βαν Μπάινουμ δεν πρόλαβε να ηχογραφήσει πολλές από τις συμφωνίες των δύο συνθετών. Ομως ο Χάιτινγκ που τον διαδέχθηκε έπεισε τη Φίλιπς να κάνει ένα πρωτοφανές για την εποχή εγχείρημα: όχι μόνο να ηχογραφήσει πλήρεις κύκλους, αλλά και να το πράξει ως ενότητα, ο ένας να ακολουθήσει τον άλλον. Ετσι και έγινε. Και, σήμερα, παρά τις δεκαετίες που έχουν παρέλθει, η επιλογή αυτή εξακολουθεί και δικαιώνεται αδιάλειπτα. Το νέο στοιχείο αυτών των εκδόσεων, είναι η ηχητική τους επεξεργασία καθώς και η παράλληλη εκδοσή τους και σε μορφή Βlu-Ray audio. Ακόμα και όσοι γνωρίζουν καλά αυτές τις ηχογραφήσεις, θα διαπιστώσουν αμέσως ότι τα επίπεδα καθαρότητας και «σώματος» του ήχου, είναι εδώ πρωτοφανή. Δεν είναι υπερβολή να πει κανείς ότι σήμερα πια αυτοί οι δύο ακρογωνιαίοι κύκλοι της δισκογραφίας βρίσκουν εδώ την τελική τους υπόσταση και δικαίωση.

Κουαρτέτο Εγχόρδων Τζούλιαρντ:
Οι πλήρεις ηχογραφήσεις στην RCA, Sony, 11 CD

Πρόκειται ίσως για το πιο διάσημο κουαρτέτο εγχόρδων που γεννήθηκε ποτέ στον «Νέο Κόσμο» – κι αυτό σε μια εποχή που μεσουρανούσαν ακόμα θρυλικά σχήματα του είδους, αμέσως μετά το τέλος του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου. Ηταν μία λίαν τολμηρή πράξη που συνέλαβαν οι επικεφαλής της εξίσου διάσημης ομώνυμης μουσικής σχολής της Νέας Υόρκης. Σκοπός τους ήταν, περίπου όπως και στο Αμστερνταμ για τον Μπρούκνερ και τον Μάλερ, να απαλλάξουν όσο το δυνατόν τα κλασικά έργα από τα παλιά ερμηνευτικά βάρη, αλλά και να στραφούν και συστηματικά για πρώτη φορά στην αμερικανική παραγωγή, μα και στη νέα μουσική της εποχής τους συνολικά. Ετσι γεννήθηκε το Κουαρτέτο Τζούλιαρντ. Και, σε αυτή την έκδοση, περιλαμβάνονται οι ηχογραφήσεις του στην RCA, στο σύντομο διάστημα που ηχογράφησαν γι’ αυτήν στα τέλη της δεκαετίας του ’50 μέχρι τις αρχές εκείνης του ’60, περιλαμβάνοντας μάλιστα και υλικό από τέσσερις δίσκους που μέχρι σήμερα ουδέποτε είχαν εκδοθεί σε μορφή CD. Κάθε παραπάνω σύσταση, απλώς περιττεύει.