Ποντάρει τις ελπίδες του στην… Ακροδεξιά

Ο ισπανός πρωθυπουργός, Πέδρο Σάντσεθ, ποντάρει τις ελπίδες του για εκλογική νίκη στον φόβο της Ακροδεξιάς. Και παρόλο που σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις ο σοσιαλιστής ηγέτης δείχνει να ανεβαίνει, είναι απολύτως αναγκαίο γι’ αυτόν να πάρει τους κεντρώους ψηφοφόρους με το μέρος του.

Οπως σχολιάζουν οι «Financial Times», η σημερινή διάλυση της ισπανικής Βουλής, εν όψει των εκλογών του Απριλίου, «χαρίζει» στον Σάντσεθ ένα όχι και τόσο τιμητικό ρεκόρ, καθώς γίνεται ο πρωθυπουργός με την πιο σύντομη κυβερνητική θητεία στην ιστορία της σύγχρονης Ισπανίας.

Ο Σάντσεθ, που βρίσκεται στην πρωθυπουργία από τον προηγούμενο Ιούνιο, αναγκάστηκε να προκηρύξει πρόωρες εκλογές πριν από δύο εβδομάδες, όταν τα καταλανικά αποσχιστικά κόμματα που υποστήριζαν την κυβέρνηση μειοψηφίας καταψήφισαν τον προϋπολογισμό του 2019, δείχνοντας έτσι πόσο πολιτικά αδύναμος ήταν ο πρωθυπουργός.

Ο σοσιαλιστής ηγέτης πάντως έχει δεχθεί έντονη κριτική για τις σχέσεις που ανέπτυξε με καταλανούς ηγέτες που έχουν ταχθεί υπέρ της αυτονόμησης της Καταλωνίας. Ο Πάμπλο Κασάδο, ο ηγέτης του κεντροδεξιού Λαϊκού Κόμματος, τον αποκάλεσε «προδότη» και «απατεώνα», ενώ οι «βαρόνοι» του PSOE τον κατηγόρησαν για την καταστροφή που υπέστη το κόμμα τους τον περασμένο Δεκέμβριο, όταν έχασε την πλειοψηφία στην Ανδαλουσία -την πολυπληθέστερη περιφέρεια της Ισπανίας και ιστορικό «κάστρο» της Κεντροαριστεράς.

Παρ’ όλα αυτά, πριν καλά καλά ξεκινήσει η προεκλογική περίοδος, οι οιωνοί δείχνουν καλύτεροι για τον Σάντσεθ. Το σοσιαλιστικό κόμμα διευρύνει το προβάδισμά του στις δημοσκοπήσεις και «κλέβει» από τους φιλελεύθερους ανταγωνιστές του, τους Ciudadanos, τη στήριξη του Κέντρου, ενώ οι Ισπανοί, όταν συγκρίνουν τον λόγο του Σάντσεθ με τις κραυγές της αντιπολίτευσης, τον ψηφίζουν ως τον καλύτερο ηγέτη. Επιπλέον, με τον Σάντσεθ να παρουσιάζει όλο και πιο έντονα την αντιπολίτευση ως σκλάβο της Ακροδεξιάς, οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι θα μπορούσε να «κλέψει» τη νίκη της 28ης Απριλίου και ενδεχομένως να καταφέρει να σχηματίσει κυβέρνηση.

«Υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να κερδίσει το PSOE. Η αμφιβολία αφορά το κατά πόσο θα μπορέσει να σχηματίσει κυβέρνηση πλειοψηφίας ή αν θα σχηματιστεί πλειοψηφία εναντίον του» δηλώνει ο Χουάν Ροντρίγκεζ Τερουέλ, καθηγητής Πολιτικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο της Βαλένθια.

Η «δημοσκόπηση των δημοσκοπήσεων» από τον Κίκο Γιανέρας, εκλογικό αναλυτή της «El Pais», δείχνει ότι το PSOE προηγείται με 26,3%, ποσοστό αυξημένο κατά 2% από τότε που ο Σάντσεθ προκήρυξε εκλογές. Οι βασικοί σύμμαχοι του PSOE, οι αριστεροί Podemos, βρίσκονται στο 14,2%, ενώ άλλα μικρότερα κόμματα θα μπορούσαν να στηρίξουν έναν συνασπισμό με ηγέτη τον Σάντσεθ. Υπάρχει λοιπόν σοβαρό ενδεχόμενο να κερδίσει το PSOE.

Στη Δεξιά, το Λαϊκό Κόμμα στηρίζεται από το 20,5%, οι Ciudadanos από το 16,7% και το ακροδεξιό Vox από το 11,7%. Οπως λοιπόν σημειώνουν οι «Financial Times», μια ενδεχόμενη μεταξύ τους συνεργασία θα τους έδινε κοινοβουλευτική αυτοδυναμία. Σημειωτέον δε ότι οι Ciudadanos έχουν αποκλείσει, παρά τις παλαιότερες απόπειρες, το ενδεχόμενο συνεργασίας τους με το PSOE.

Η περίπτωση Σάντσεθ καταδεικνύει τον πολιτικό κατακερματισμό που έχει εγκατασταθεί στην Ευρώπη, φαινόμενο που στην Ισπανία έχει οξυνθεί από το καταλανικό αυτονομιστικό κίνημα και την αντίδραση που αυτό έφερε σε ολόκληρη τη χώρα, με την άνοδο του μετριοπαθούς εθνικισμού αλλά και της Ακροδεξιάς.

Ο Σάντσεθ όμως έχει δείξει στο παρελθόν την επιδεξιότητα και την αποφασιστικότητά του: το 2016, έχοντας οδηγήσει το κόμμα του στις δύο μεγαλύτερες ήττες της ιστορίας του, αποχώρησε από το PSOE ύστερα από εσωκομματικό πραξικόπημα. Εναν χρόνο αργότερα όμως, ύστερα από μια οκτάμηνη «περιοδεία ακροάσεων» στην Ισπανία, ο πρώην μπασκετμπολίστας επέστρεψε και ξανακέρδισε την κομματική ηγεσία. Λίγο αργότερα, τον Ιούνιο του 2018, ανέλαβε και την πρωθυπουργία, εκτοπίζοντας ύστερα από πρόταση μομφής τον κεντροδεξιό Μαριάνο Ραχόι. Η κυβέρνηση μειοψηφίας που σχημάτισε στηρίχθηκε από τους «αντισυστημικούς» Podemos και τους καταλανούς αυτονομιστές. Αλλά η προσπάθεια συνεννόησης ανάμεσα στον ισπανό πρωθυπουργό και τους καταλανούς ηγέτες, μετά το παράνομο δημοψήφισμα του 2017, αφενός δεν έφερε τα επιθυμητά για τις δύο πλευρές αποτελέσματα, αφετέρου εξαγρίωσε τη Δεξιά, η οποία τον κατηγόρησε για  υποχωρήσεις έναντι κομμάτων που θέλουν να διασπάσουν την Ισπανία.

Η πιο ξεκάθαρη επιλογή που έχει μπροστά του ο Σάντσεθ είναι να χρησιμοποιήσει τον φόβο της Ακροδεξιάς για να προσελκύσει όσους κεντρώους ψηφοφόρους χρειάζεται προκειμένου να καταστεί αναπόφευκτη η δημιουργία ενός συνασπισμού με επικεφαλής το PSOE – και να αναγκαστεί έτσι ο ηγέτης τον Ciudadanos, Αλμπερτ Ριβέρα, να ανακαλέσει το βέτο του. Οπως υποστηρίζει ο καθηγητής Τερουέλ, «κάπου 300.000 ψηφοφόροι θα κρίνουν αν το PSOE θα καταγάγει μια πύρρεια νίκη ή θα καταφέρει να σχηματίσει κυβέρνηση».