Η Λαϊλά κι ο χρόνος

Στο θεατρικό έργο του Αλεξέι Αρμπούζοφ «Καημένε μου Μάρικ», ο ήρωας λέει σε κάποιο σημείο ότι δεν είναι αργά να αλλάξει κάποιος τη ζωή του ακόμη και μισή ώρα πριν πεθάνει. Οταν το είχα πρωτακούσει, σε εφηβική ηλικία, μου άρεσε μεν ως τσιτάτο αλλά, μεταξύ μας, το θεωρούσα σοφιστεία. «Ποια ζωή να αλλάξεις στα τελειώματά της;» σκεφτόμουν. Ηταν και η γιαγιά μου, πρώην σουρτούκα που πέταγε τη σκούφια της κάποτε για ταξίδια, αλλά όσο μεγάλωνε, όλο και πιο συχνά έλεγε «Εμένα αφήστε με εδώ». Είναι αυτό το «Θέλω να γυρίσω σπίτι μου» που λένε οι ασθενείς με Αλτσχάιμερ όταν πονάνε, όταν πεινάνε, όταν, γενικώς, δεν αισθάνονται καλά. Το «Θέλω να πάω στη μαμά μου» που λέει η δική μου μαμά τώρα που ο νους της έχει μπει σε άλλες τροχιές. Η ασφάλεια που νοιώθει ο ηλικιωμένος στο περιβάλλον που γνωρίζει κι ας είναι, αντικειμενικά, επισφαλές.

Κι έρχεται η γιαγιά Λαϊλά και τα ανατρέπει όλα. Και αποδεικνύει τη σχετικότητα του χρόνου και των αναγκών έτσι όπως μόνο η πραγματική ζωή μπορεί να το κάνει. Στα 110 χρόνια της – ηλικία άπιαστη για εμάς τους Δυτικούς – περπάτησε δύο χώρες. Οσο μπορούσε. Και όταν δεν μπορούσε, τη σήκωναν οι εγγονοί της στα χέρια τους, σαν σκηνή από ταινία του Γκιουνέι. Μπήκε για πρώτη φορά στη ζωή της σε βάρκα. Και διέσχισε μια θάλασσα για να φτάσει σε έναν ξένο τόπο. Και ήθελε να φτάσει ακόμη παραπέρα. Να βρει την εγγονή της που ζει και εργάζεται στη Γερμανία. Για ποιον λόγο; Για να ματίσει την παλιά γενιά με τη νεότερη λέω εγώ. Δεν πρόλαβε να φτάσει στον προορισμό της. Τι σημασία έχει; (Εχει δηλαδή αλλά είναι άλλη ιστορία). Στα δύο τελευταία από τα 112 χρόνια της, απέδειξε ότι η αγάπη για τους ανθρώπους σου και η αγάπη εκείνων για εσένα, μπορεί να σε πάει παντού.