Του πολτού

Από μυθιστόρημα αμερικανού συγγραφέα της pulp fiction λοιπόν αντλεί την έμπνευσή του για το σενάριο της νέας του ταινίας ο Γιώργος Λάνθιμος. Εκ του pulpe που σημαίνει πολτός. Και σε ελεύθερη μετάφραση, από ευκολοδιάβαστα μυθιστορήματα έως παραφιλολογία. Μια ακόμη ταμπέλα ή επί της ουσίας διαχωρισμός; Και τι σημαίνει «ευκολοδιάβαστο μυθιστόρημα»; Οπωσδήποτε κακό; Ενώ το δυσκολοδιάβαστο καλό; Δηλαδή η «Αννα Καρένινα» είναι ένα κακό μυθιστόρημα; Ή ο «Οιδίποδας» που, όπως έλεγε η Κατίνα Παξινού, είναι το πρώτο αστυνομικό μυθιστόρημα στην ιστορία της λογοτεχνίας – αστυνομικά είναι τα περισσότερα μυθιστορήματα της pulp fiction. Αλλά και το αρχαίο δράμα, «εύκολο» θέαμα δεν εθεωρείτο την εποχή που πρωτοπαρουσιάστηκε; Λες και επρόκειτο για πίκνικ, με τη σημερινή ορολογία, πήγαιναν οι αρχαίοι Αθηναίοι στο θέατρο.

Οπως διαβάζω σε συνέντευξη του καθηγητή Φιλοσοφίας και ακαδημαϊκού Αλέξανδρου Νεχαμά στο «The Books’ Journal», «ελαφρύ» άρα υποδεέστερο είδος λογοτεχνίας στα τέλη του 18ου αιώνα εθεωρούντο γενικώς τα μυθιστορήματα. Τόσο «ελαφρύ» δηλαδή που προορίζονταν αποκλειστικά για γυναίκες. Ή τα έλεγαν one handed book, επειδή είχαν σεξουαλικές εικόνες και υποτίθεται ότι οι αναγνώστες τα διάβαζαν κρατώντας τα με το ένα χέρι – με το άλλο αυνανίζονταν.

Για να έχουμε μια ιδέα πόσο αποπροσανατολιστικοί και στον «αέρα» μπορεί να είναι αυτοί οι διαχωρισμοί με γνώμονα την «ελαφρότητα», στην pulp λογοτεχνία ανήκουν στα καθ’ ημάς από τα έντυπα με τις ιστορίες του Καραγκιόζη μέχρι τα αστυνομικά μυθιστορήματα του Γιάννη Μαρή. Αυτού του είδους οι εκδόσεις ξεκίνησαν την εποχή του μεσοπολέμου με την ίδρυση του εκδοτικού οίκου «Αστήρ» (εκεί πρωτοεκδόθηκε ο Καραγκιόζης). Ακολούθησε ο οίκος «Αγκυρα», ενώ μέσα στην Κατοχή κυκλοφόρησε, στα πρότυπα των αμερικάνικων pulp fiction, το περιοδικό «Καταιγίς». Η μεγάλη έκρηξη έγινε στην Ελλάδα μεταπολεμικά με τα «βιβλία τσέπης» όπως τα έλεγαν τότε. Για να φτάσει, τη δεκαετία του 1970, στα περίφημα ΒΙΠΕΡ, δηλαδή τα βι-βλία περ-ιπτέρου. Και μετά ήρθε η τηλεόραση…