Στην εποχή της αποχαύνωσης

Κι ενώ η πτωχευμένη Ελλάδα διολισθαίνει μέρα με τη μέρα σε έναν μεταπολιτευτικά πρωτοφανή εκφασισμό του δημοσίου βίου από μία κυβέρνηση χωρίς συνείδηση και όριο, που κάνει τα πάντα για την εξουσία, εκεί που τα είχαμε όλα, έχουμε κι αυτό: τη μισή μέρα, η μισή Ελλάδα μαγειρεύει στην τηλεόραση και ανεβάζει σφυγμούς για το… καλύτερο πιάτο. Την υπόλοιπη μέρα, η άλλη μισή, χτυπιέται σε τηλεαγώνες επιβίωσης ή σε τηλεπαιχνίδια διαφόρων «ψώνιων». Και, όλα αυτά, ολόκληρη πλέον η Ελλάδα τα παρακολουθεί αποχαυνωμένη, τη στιγμή που σοβαροί κίνδυνοι και για τη Δημοκρατία και για την ακεραιότητα της χώρας βρίσκονται σε έξαρση.

Ουδέποτε άλλοτε σε αυτόν τον τόπο υπήρξε τέτοιας κλίμακας μαζική παραγωγή και κατανάλωση αποχαύνωσης όση σήμερα από την τηλεόραση στην Ελλάδα. Και η πεμπτουσία του προβλήματος είναι τελικά ότι ουδείς πλέον το αντιλαμβάνεται ως τέτοιο: όλη αυτή η παραζάλη είναι πλέον μία απολύτως φυσική κατάσταση στην πτωχευμένη χώρα. Οσοι νέοι έφυγαν για να γλιτώσουν από την πτώχευση, γλίτωσαν και από αυτό: εκείνοι θα είναι αύριο ο ελληνικός πληθυσμός με το πιο καθαρό μυαλό. Πλην όμως, θα είναι μακριά.

Είναι πάντως εντυπωσιακό το γεγονός ότι όσο βαθαίνει και παρατείνεται η κρίση, τόσο ευδοκιμούν όλα αυτά τα τηλεμανιτάρια. Θα περίμενε κανείς, με μία δόση αφέλειας, να συμβαίνει το αντίθετο. Ομως όχι: η σκέψη, η εμβάθυνση, η επικέντρωση στην ουσία και στα πραγματικά ζητήματα έχουν σχεδόν εξαφανιστεί από τον χάρτη του μαζικού τηλεοπτικού ενδιαφέροντος. Και ας μη βιαστεί κανείς να σκεφτεί ότι η κρατικομματική τηλεόραση αποτελεί απάντηση σε όλα αυτά: εκεί μπορεί να μη χτυπιούνται σε εξωτικές παραλίες και να μη μαγειρεύουν νυχθημερόν, αλλά κάνουν μαζικά προπαγάνδα που αγγίζει τα όρια της αηδίας. Τα «πιάτα» που σερβίρουν κάθε μέρα βρωμάνε μια δεσπόζουσα φασίζουσα αντίληψη του ρόλου του κράτους στην «ενημέρωση».

Φυσικά, η εξουσία δεν μπορεί παρά να τρίβει τα χέρια της για όλα τα παραπάνω: το «άρτος και θεάματα» των Ρωμαίων, σε όλο του το μεγαλείο. Και όσο περισσότερη και πιο μαζική η σαβούρα, τόσο πιο εύκολη γίνεται η ζωή της. Μια χαρά…

Μα όλα αυτά υπάρχουν παντού – και χειρότερα ακόμα, μπορεί να αντιτείνει κάποιος. Είναι αλήθεια. Η κρίσιμη διαφορά όμως είναι ότι εδώ έχουν πλέον καταστεί κάτι μεταξύ επιδημίας και καθεστώτος. Δεν υπάρχουν «αντίβαρα», τα… τηλεναρκωτικά παίζουν πια ουσιαστικά μόνα τους χωρίς αντίπαλο και σαρώνουν τα πάντα. Τα μόνα παράθυρα διαφυγής από αυτή τη μονοκρατορία του τίποτα έχουν περιχαρακωθεί στον γραπτό Τύπο – για την ακρίβεια σε ένα τμήμα του. Κάτι σαν νησί στη μέση του πουθενά. Μόνο που το γύρω γύρω δεν είναι γαλάζιο, αλλά κατάμαυρο.

Με τη ροπή που έχουν πια όλα αυτά, είναι πλέον ζήτημα (πολύ) λίγων ετών να διαμορφωθεί μία γενιά που η πλειονότητά της θα βουλιάζει μέσα στην αγραμματοσύνη, την άγνοια, τη γλωσσική και συνειδησιακή ένδεια, το αξιακό κενό, την πολιτική αδιαφορία και το κακό γούστο. Να ‘ναι καλά και το κράτος που και πάλι κάνει ό,τι μπορεί να βοηθήσει: η δημόσια εκπαίδευση βουλιάζει πια μέρα με τη μέρα μέσα σε ένα μάγμα φτώχειας που δεν επιτρέπει την άρτια λειτουργία της και στρεβλώσεων και ακραίων ιδεολογικών εμμονών που την αποτρέπουν. Ηρωικές προσπάθειες καταβάλλονται επί του πεδίου από εκπαιδευτικούς που έχουν συνείδηση καθήκοντος. Ομως τα πάντα κινούνται ορμητικά προς στην αντίθετη κατεύθυνση. Στα χρόνια της υλικής ένδειας και η πνευματική αποχαύνωση επελαύνει ακάθεκτη.