Τοξικός ο ατμός και ο καπνός για τους πνεύμονες

Το κάπνισμα βλάπτει σοβαρά την υγεία, με τους αριθμούς να αποτυπώνουν το μέγεθος των βλαβερών συνεπειών του: το τσιγάρο ευθύνεται για 700.000 θανάτους ετησίως στην ΕΕ, με τους καπνιστές να πεθαίνουν 14 χρόνια νωρίτερα από το προσδόκιμο όριο ηλικίας των μη καπνιστών.

Ασχημα όμως είναι τα ερευνητικά δεδομένα και για εκείνους τους καπνιστές που σβήνουν το παραδοσιακό τσιγάρο, αναζητώντας λιγότερο βλαβερές λύσεις όπως είναι η χρήση συσκευής θέρμανσης του καπνού – η γνωστή IQOS. Νέα μελέτη δείχνει ότι έχει αντίστοιχες επιπτώσεις στην υγεία των πνευμόνων με αυτές του συμβατικού τσιγάρου, με αποτέλεσμα οι ειδικοί να εφιστούν την προσοχή της νέας γενιάς καπνιστών.

ΕΝΑΣ ΣΤΟΥΣ ΤΡΕΙΣ. Σε ό,τι αφορά τη χώρα μας, τα στοιχεία παραμένουν απογοητευτικά, παρά τις εντατικές προσπάθειες ενημέρωσης του κοινού με ιδιαίτερη έμφαση στον μαθητικό πληθυσμό που βοήθησαν μια σημαντική μερίδα καπνιστών να σβήσουν οριστικά το τσιγάρο. Ειδικότερα και όπως προκύπτει από τα στοιχεία του ΟΟΣΑ, ένας στους τρεις Ελληνες άνω των 15 ετών καπνίζει, ανάβοντας (δυστυχώς) καθημερινά τσιγάρο. Αξίζει εντούτοις να σημειωθεί ότι το 2004 το αντίστοιχο ποσοστό άγγιζε το 40%.

Εν τω μεταξύ, ραγδαία έχει αυξηθεί και ο αριθμός των γυναικών που έχουν εθιστεί στη νικοτίνη, με τον καπνό να πνίγει τις καφετέριες, τα εστιατόρια και τα μπαρ εξαιτίας της μη εφαρμογής του αντικαπνιστικού νόμου. Οι ειδικοί παγκοσμίως από την πλευρά τους προειδοποιούν ότι μπορεί ο απόλυτος αριθμός των καπνιστών παραδοσιακών τσιγάρων να καταγράφει σταδιακή ύφεση τα τελευταία χρόνια (γεγονός που οι ίδιοι αποδίδουν στην ενημέρωση και ευαισθητοποίηση του πληθυσμού), παράλληλα όμως εκφράζουν ανησυχία για τα νέα καπνικά προϊόντα που φαίνεται να κερδίζουν έδαφος στις ανεπτυγμένες χώρες.

ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΔΗΜΟΦΙΛΗ. Το γεγονός δε ότι είναι ιδιαίτερα δημοφιλή στις νεαρές ηλικίες δημιουργεί επιπλέον σκεπτικισμό. Δεν είναι τυχαίο ότι η Ευρωπαϊκή Πνευμονολογική Εταιρεία και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) συνιστούν διακοπή του καπνίσματος και όχι μετακίνηση σε άλλα καπνικά προϊόντα. Συγκεκριμένα, αναφέρουν για τα καινούργια θερμαινόμενα τσιγάρα πως είναι εθιστικά και δυνητικά καρκινογόνα και ως εκ τούτου δεν τα συνιστούν στους καπνιστές ως εναλλακτικά προϊόντα.

Ενδεικτικά αναφέρεται μελέτη που δημοσιεύτηκε το 2017 στο επιστημονικό έντυπο «Preventive Medicine», με τους επιστήμονες να καταλήγουν στο ότι οι έφηβοι που δοκιμάζουν ηλεκτρονικό τσιγάρο έχουν διπλάσιο κίνδυνο να καταλήξουν να καπνίζουν συμβατικό τσιγάρο. Εν τω μεταξύ, έντονο προβληματισμό προκαλεί και πρόσφατη έρευνα που έβαλε στο μικροσκόπιο το παραδοσιακό τσιγάρο, το ηλεκτρονικό τσιγάρο και τις νέες συσκευές θέρμανσης καπνού. Και αυτό διότι οι ερευνητές συμπεραίνουν ότι σε κάθε περίπτωση ο καπνός ή ο ατμός είναι εξίσου τοξικός για τους πνεύμονες των ανθρώπων.

Ειδικότερα για τη διεξαγωγή της ίδιας μελέτης, που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό «ERJ Open Research», οι επιστήμονες εξέτασαν τις επιπτώσεις και των τριών πηγών νικοτίνης σε δύο τύπους κυττάρων από τους ανθρώπινους αεραγωγούς: στα επιθηλιακά κύτταρα και στα κύτταρα λείου μυός.

ΠΡΩΤΗ ΓΡΑΜΜΗ ΑΜΥΝΑΣ. Σε υγιείς πνεύμονες, τα επιθηλιακά κύτταρα δρουν ως πρώτη γραμμή άμυνας σε οποιαδήποτε ξένα σωματίδια που εισέρχονται στον αεραγωγό, ενώ τα κύτταρα των λείων μυών διατηρούν τη δομή του αεραγωγού. Ωστόσο, το κάπνισμα μπορεί να οδηγήσει σε δυσκολία στην αναπνοή κυρίως εμποδίζοντας τις φυσιολογικές λειτουργίες αυτών των κυττάρων.

Τι διαπίστωσαν; Οτι ο καπνός από την καύση του τσιγάρου και ο ατμός από τη θέρμανση του στερεού καπνού της IQOS είναι ιδιαίτερα τοξικοί για τα κύτταρα των πνευμόνων, τόσο σε υψηλότερες όσο και σε χαμηλότερες συγκεντρώσεις, ενώ ο ατμός του ηλεκτρονικού τσιγάρου είναι τοξικός κυρίως σε υψηλότερες συγκεντρώσεις. Οι υψηλότερες συγκεντρώσεις, στις οποίες οι επιστήμονες εξέθεσαν τα κύτταρα, αντιστοιχούν στα επίπεδα νικοτίνης των χρόνιων καπνιστών. «Τα ευρήματά μας δείχνουν ότι και τα τρία είναι τοξικά για τα κύτταρα των πνευμόνων μας και ότι οι νέες συσκευές θέρμανσης καπνού είναι εξίσου επιβλαβείς σε σύγκριση με τα παραδοσιακά τσιγάρα» σημειώνει ο Dr Pawan Sharma, ερευνητής στο Πανεπιστήμιο Τεχνολογίας του Σίδνεϊ και στο Ινστιτούτο Ιατρικής Ερευνας Woolcock της Αυστραλίας.

Και συνεχίζει: «Το κάπνισμα είναι η κύρια αιτία θανάτου που θα μπορούσε να προληφθεί. Με την εισαγωγή των ηλεκτρονικών τσιγάρων την τελευταία δεκαετία η τάση για χρήση νικοτίνης δεν πρόκειται να επιβραδυνθεί στο άμεσο μέλλον. Αν αυτή η τάση συνεχιστεί, η χρήση καπνού θα προκαλεί περισσότερους από οκτώ εκατομμύρια θανάτους ετησίως σε όλο τον κόσμο έως το 2030». Αξίζει να σημειωθεί ότι η επιστημονική ομάδα σχεδίασε τη νέα αυτή έρευνα καθώς τα τελευταία χρόνια κυκλοφορούν στην αγορά νέες συσκευές καπνίσματος, για τις επιπτώσεις των οποίων εντούτοις δεν υπάρχουν σαφή δεδομένα.