Ο σχεδιαστής που έδινε σχήμα στην εποχή του

Τον περασμένο Ιανουάριο ήταν η πρώτη φορά που ο Καρλ Λάγκερφελντ δεν εμφανίστηκε στο φινάλε της συλλογής υψηλής ραπτικής του οίκου Chanel. Και το γραφείο Τύπου ανακοίνωσε ότι ήταν «πολύ κουρασμένος». Η χθεσινή επίσημη ανακοίνωση του οίκου για τον θάνατό του στο Παρίσι επισήμανε τον ρόλο του στη σύγχρονη μυθολογία της Chanel από τις αρχές της δεκαετίας του 1980.

Στα 86 του χρόνια ο «Κάιζερ», όπως αποκαλούσαν τον γερμανό πρωταγωνιστή της μόδας του 20ού αιώνα, πέρασε σε μία άλλη διάσταση. Υπήρξε ο προσδιορισμός του «πολύγλωσσου ανθρώπου της μόδας», όπως επισημαίνουν από χθες τα διεθνή δημοσιεύματα, καθώς η συμβολή του στο φαινόμενο της μόδας, που σήμερα έχει λάβει παγκόσμιες διαστάσεις, δεν ορίζεται στη δημιουργία μιας συγκεκριμένης σιλουέτας, όπως στην περίπτωση των Κοκό Σανέλ, Κριστομπάλ Μπαλενσιαγκά, Κριστιάν Ντιόρ, Ιβ Σεν Λοράν, Βαλεντίνο Γκαραβάνι. Ο Λάγκερφελντ είναι σημαντικός επειδή δημιούργησε την έννοια του σχεδιαστή που δίνει σχήμα στην εποχή του, δημιουργώντας ταυτόχρονα πολλαπλές συλλογές. Και μέσα από τους συνδυασμούς της υψηλής ραπτικής, των υψηλών νοημάτων και των απαξιωτικών αφορισμών του κατόρθωσε να προσελκύει στο πελατολόγιό του  την πριγκίπισσα Καρολίνα του Μονακό, τη διευθύντρια του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου Κριστίν Λαγκάρντ, τη Ριάνα και πολλές ηθοποιούς.

Η ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ. Γεννήθηκε το 1933 στο Αμβούργο. Και στον οικογενειακό του περίγυρο της μεσοπολεμικής Γερμανίας ανατράφηκε με κύριο αίτημα την αναζήτηση της αισθητικής. Το έμαθε από πολύ μικρός, όταν η αξιολάτρευτη μητέρα του – κόρη ενός κυβερνήτη της Βεστφαλίας – έβλεπε το ατσούμπαλο κοκκινοτρίχικο κεφαλάκι του γιου της και τον φώναζε χαϊδευτικά και κοροϊδευτικά «παλιά κομόντα». Το συνειδητοποίησε λίγο μεγαλύτερος θαυμάζοντας τον εργοστασιάρχη γαλακτοκομικών προϊόντων πατέρα του ντυμένο με μαύρα επίσημα κοστούμια. «Ανατράφηκα με την ιδέα ότι πρέπει να προσπαθώ συνέχεια να βελτιώνω την εμφάνισή μου» δήλωνε στις αρχές του 2000 όταν αδυνάτισε υπερβολικά και πέταξε τις βεντάλιες πίσω από τις οποίες έκρυβε το παχυλό πρόσωπό του.

Ο γόνος της μεγαλοαστικής  οικογένειας του Αμβούργου δεν ήταν διατεθειμένος να πει αλήθειες για τον εαυτό του. Από το 1954, όταν κέρδισε στο Παρίσι στον διεθνή διαγωνισμό της Γραμματείας Μαλλιού το βραβείο του νέου σχεδιαστή (το μοιράστηκε μαζί με τον Ιβ Σεν Λοράν), ο Λάγκερφελντ έβαζε τους όρους του στη μόδα της νεωτερικότητας. Ξεκίνησε στα ατελιέ υψηλής ραπτικής των γάλλων μετρ Πιερ Μπαλμέν, Ζαν Πατού, συνέχισε με την Ιταλίδα Μαουρίτσια Μαντέλι για τις συλλογές Krizia, αργότερα συνεργάστηκε με τον αγγλικό οίκο Ballantyne, βρέθηκε στις συλλογές παπουτσιών του Σαρλ Ζουρντάν. Ανήσυχος και ανεξάντλητα δημιουργικός πέρασε στον οίκο Chloé και συνέχισε παράλληλα να σχεδιάζει ανατρεπτικά τα κομμάτια από γούνα για τον ιταλικό οίκο Fendi. Από το 1983 ανέλαβε καλλιτεχνικός διευθυντής στον οίκο Chanel δημιουργώντας το λεξιλόγιο της παριζιάνικης κομψότητας με πέρλες, τουίντ ταγέρ, βραδινές τουαλέτες από μουσελίνα, μαύρα σακάκια, καπιτονέ τσάντες και υπερπαραγωγές σκηνικών που μετέθεταν την προσοχή του βλέμματος μακριά από τα ρούχα και πάνω στα δημοφιλή πρόσωπα των καλεσμένων της πρώτης σειράς.

ΔΥΣΚΟΛΟΣ ΑΝΘΡΩΠΟΣ. Ωστόσο δεν υπήρξε  διόλου εύκολος άνθρωπος. Αντίθετα, έχτισε τον μύθο του πάνω στην εσκεμμένη αργοπορία του σε επαγγελματικές συναντήσεις αλλά και σε αφορισμούς του στυλ, της κοινωνικής συμπεριφοράς και των ανθρώπινων σχέσεων. Σχεδιαστής, φωτογράφος, εικονογράφος, εκδότης βιβλίων τέχνης και γενικότερα προσωπικότητα της μόδας, ενδιαφερόταν να προωθεί την αξία του αναγεννησιακού ανθρώπου, να επιδεικνύει την εργατικότητά του, την ευρυμάθειά του, τους εκατοντάδες τόμους βιβλίων που γέμιζαν τις κατοικίες του. Λάτρης της γερμανικής ρομαντικής λογοτεχνίας και του Γκαίτε, της ζωγραφικής του 18ου αιώνα, της αρχαίας ελληνικής και ρωμαϊκής τέχνης, ο Λάγκερφελντ, όταν δεν αγρυπνούσε για τη μόδα, διάβαζε για τον εαυτό του.

Το 1999 άνοιξε τον δικό του εκδοτικό οίκο σε έναν μικρό δρόμο στην καρδιά του Σεν Ζερμέν, στο νούμερο 7 της οδού Λιλ, εκεί όπου οι φοιτητές του Γαλλικού Μάη του ’68 διεκδίκησαν τα δικαιώματά τους. Λίγα μέτρα πιο κάτω από την μπουτίκ με την προσωπική του συλλογή, το βιβλιοπωλείο 7L έγινε το καταφύγιό του, το μέρος όπου διέφευγε από τις πρόβες των κυριών της υψηλής ραπτικής και το περιβάλλον της εφήμερης ομορφιάς που αντανακλά η μόδα. Η τελειομανία του τον οδήγησε στη συνεργασία με τον ειδικό στις  εκδόσεις τέχνης γερμανικό οίκο Steidl, για να μοιραστεί την αγάπη του για την πολυτέλεια του καλού χαρτιού, την υψηλή απόδοση των χρωμάτων και των εικόνων, τη δημιουργικότητα στον σχεδιασμό ενός βιβλίου, τις λεπτομέρειες που αφορούν τις γραμματοσειρές, τη σχέση φωτογραφίας και κειμένου.

Ο «Κάιζερ» και η Ελλάδα

Ο Λάγκερφελντ παρουσίασε στο 7L ορισμένες από τις πιο εξειδικευμένες εκδόσεις για την αρχαιοελληνική γλυπτική και κεραμική. Σαν να ήθελε να διαχωρίσει την αληθινή του εκτίμηση για τον πολιτισμό μιας χώρας την οποία σχολίασε αρνητικά το 2015: «Δεν μπορείς να είσαι σίγουρος πού πηγαίνουν τα λεφτά. Κανείς δεν θέλει την εξαφάνιση της Ελλάδας, αλλά πραγματικά έχουν αηδιαστικές συνήθειες. Το ίδιο βέβαια έχει και η Ιταλία». Για τον λάτρη της ποίησης του Γκαίτε, η Ελλάδα δεν απουσίαζε από τα μοτίβα του. Τον Νοέμβριο του 1994 σε ένα ταξίδι-αστραπή παρευρίσκεται στη δεξίωση στην Πινακοθήκη Πιερίδη για την ελληνική κυκλοφορία του περιοδικού «Madame Figaro». Και το 1995 επισκέπτεται την Κέρκυρα,  όπου στο Αχίλλειο είχε φωτογραφίσει μια συλλογή υψηλής ραπτικής Chanel, παραπέμποντας στο πέρασμα της αυστριακής  πριγκίπισσας Σίσι από το νησί. Τον Μάιο του 2017 δίνει τον τελευταίο του χαιρετισμό στον πολιτισμό που αγάπησε. «Τα κριτήρια της ομορφιάς στην κλασική Ελλάδα παραμένουν ακόμη ισχυρά. Δεν έχουν υπάρξει άλλες ωραιότερες  αναπαραστάσεις γυναικείας ομορφιάς. Ή πιο ωραίοι κίονες. Ολόκληρη η Αναγέννηση πραγματικά βασίστηκε στην Αρχαιότητα. Πρόκειται για τη νιότη του κόσμου σε όλη της την ακμή και τον απρόβλεπτο χαρακτήρα των ανελέητων θεών». Ηταν αυτό που ο Καρλ Λάγκερφελντ τιτλοφόρησε ως «Μοντέρνα Αρχαιότητα» συνδέoντας την αρχαία Ελλάδα με τη συλλογή  Chanel Resort 2018. Ο γερμανός λάτρης του ελληνορωμαϊκού παρελθόντος «μετέφερε» την αρχαία Ελλάδα στο Παρίσι, φτιάχνοντας ένα μείγμα ερειπίων  αρχαίων ναών, ζητώντας  να ζωγραφίσουν στους τοίχους της αίθουσας του Γκραν Παλέ τα δειλινά στο ακρωτήριο του Σουνίου και την κορυφογραμμή του Κιθαιρώνα: «Η δική μου Ελλάδα είναι μια ιδέα» είπε.