Η Νέα Τουρκία και εμείς: διλήμματα ισχύος

Δεν υπάρχει περιθώριο για πρωτοτυπία και αυτοσχεδιασμό στην αξιολόγηση και αποτίμηση των επισκέψεων ελλήνων πρωθυπουργών στη γειτονική Τουρκία. Το πραγματικό δίλημμα / στοίχημα των διπλωματών που εδώ και καιρό με καρτερία, επιμονή και υπομονή εργάσθηκαν ήταν ένα: να αποφύγουμε τη φορά αυτή την επανάληψη των δυσάρεστων αποτυπωμάτων που έχει αφήσει η δημόσια εικόνα της επίσημης επίσκεψης του Προέδρου Ερντογάν στην Ελλάδα τον Δεκέμβριο του 2017.

Ναι μεν διακηρυγμένος στόχος της Αθήνας είναι να προσπαθήσουμε να προχωρήσουμε μπροστά, το χειροπιαστό όμως ρεαλιστικό αποτέλεσμα είναι να μην ολισθαίνουμε και διολισθαίνουμε… Αν πράγματι αυτή είναι η ανάλυση που επικρατεί, τότε η ατμόσφαιρα της επίσκεψης του κυρίου Πρωθυπουργού στην Τουρκία δεν μας άφησε πικρή γεύση. Προτιμώ να αναφερθώ στην ατμόσφαιρα διότι εξ ιδίας πείρας γνωρίζω ότι ακόμη και οι πλέον παραγωγικές, κεκλεισμένων των θυρών, συνομιλίες μπορούν να χαλάσουν από τη δημόσια εικόνα. Οπως και το αντίστροφο. Δύσκολες και συγκρουσιακές εμπιστευτικές συζητήσεις καλύπτονται από τα συμβατικά χαμόγελα προσυμφωνημένης ευπρεπούς δημόσιας εικόνας. Το ευρωπαϊκό πλαίσιο υπήρξε περίπου για δύο δεκαετίες το θεμέλιο της πολιτικής μας έναντι της Αγκυρας. Σήμερα, η ευρωπαϊκή αυτή διάσταση λόγω των εξελίξεων στην Ευρωπαϊκή Ενωση, κυρίως όμως στην Τουρκία, περιορίζεται και υποχωρεί. Δεν πείθει, δεν ελκύει, δεν έχει δυναμική. Ελλείψει εναλλακτικών επιλογών, ορθώς εξακολουθούμε να υποστηρίζουμε ότι η πλήρης εφαρμογή από την Τουρκία των δεσμεύσεων που έχει αναλάβει θα την οδηγήσει σε πλήρη ένταξη. Ποιος αλήθεια στην Ευρώπη και στη Τουρκία μάς ακολουθεί; Εμείς το πιστεύουμε; Αλλοι δρόμοι δεν ήταν και δεν είναι η δική μας βέλτιστη επιλογή. Εντούτοις, μια ρεαλιστική ανάλυση των συσχετισμών δυνάμεων και συμφερόντων θα μας οδηγούσε τα τελευταία χρόνια στο συμπέρασμα ότι εκόντες άκοντες δεν έχουμε πολλές καλές επιλογές πλέον. Το ευρωπαϊκό ενταξιακό χαρτί απλά θεωρητική σημασία έχει. Τώρα και στο προβλέψιμο μέλλον. Η αποκλειστική «διμεροποίηση» του εντοπισμού των προβλημάτων και η αναζήτηση λύσεων ήταν ήδη από το 1976 η σταθερή προτίμηση της Τουρκίας. Σήμερα σε αυτόν τον στενάχωρο «οδικό χάρτη» όπου κυριαρχεί το στοιχείο της ισορροπίας / ανισορροπίας ισχύος των δύο μερών προσπαθούμε μέσω της πολιτικής του κατευνασμού να αναζητήσουμε τα «θετικά στοιχεία» της διμερούς συνεργασίας. Η πολιτική αυτή δεν είναι νέα. Στη δεκαετία του 2000 τη λέγαμε προώθηση θεμάτων «χαμηλής έντασης». Σήμερα «θετική ατζέντα».

Αν πράγματι αυτό είναι το πλαίσιο της πολιτικής εντοπισμού, οριοθέτησης και αναζήτησης λύσεων, τότε επιβάλλεται τώρα, όχι αύριο, να αποκατασταθεί στο μέτρο του εφικτού ως θεμελιώδης προϋπόθεση η ισορροπία ισχύος, η οποία δεν είναι αποκλειστικά στρατιωτικής / αμυντικής μορφής.

Στο τουρκοελληνικό πολιτικό / στρατιωτικό / διπλωματικό «παίγνιο» έχουμε δύο παίκτες. Η Τουρκία απειλεί έχοντας κλιμακώσει επιχειρησιακά τις νομικές της αμφισβητήσεις και τις πολιτικές της διεκδικήσεις. Η Ελλάδα αισθάνεται ότι απειλείται. Επειδή καθημερινά ακούμε περί ετοιμότητας κ.λπ., ισχυρίζομαι ότι η προϋπόθεση περί αποκατάστασης και διατήρησης της ισορροπίας ισχύος:

1. Πρέπει να ανταποκρίνεται στις πραγματικές επιχειρησιακές δυνατότητες. Να κυριαρχεί η «αντίληψη του μέτρου».

2. Θεμέλιό της δεν μπορεί να είναι αποκλειστικά ο στρατιωτικός βραχίονας, οι ένοπλες δυνάμεις.

3. Μεγαλύτερη προσπάθεια χρειάζεται εκεί όπου διαπιστώνεται έλλειμμα. Απαιτείται εθνική συνεννόηση, θεσμική συνέχεια και γνώση.

Στο πεδίο όπου ως εθνικό δόγμα επιλέγουμε να υστερούμε.

Ο Αλέξανδρος Π. Μαλλιάς είναι πρέσβης επί τιμή και συγγραφέας των βιβλίων «Στον αστερισμό του Τραμπ – Η Νέα Τουρκία και Εμείς» και «Ελλάδα και Βόρεια Μακεδονία – Αυτοψία της Συμφωνίας των Πρεσπών» (εκδόσεις Ι. Σιδέρης)