Ο οικονομολόγος ισορροπιστής στην υπηρεσία της ΕΚΤ

Στους διαδρόμους της Κομισιόν αλλά και της ίδιας της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας λένε ότι ίσως κανείς στο εξαμελές Εκτελεστικό Συμβούλιο της ΕΚΤ που λαμβάνει σημαντικές αποφάσεις νομισματικής πολιτικής δεν έχει περισσότερη ισχύ από τον επικεφαλής οικονομολόγο  – εκτός από τον ίδιο τον πρόεδρο. Για αυτό τον λόγο η τοποθέτηση στη θέση αυτή του 49χρονου Φίλιπ Λέιν, του σημερινού επικεφαλής της κεντρικής τράπεζας της Ιρλανδίας, αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα.

Ο Λέιν ήταν ο μόνος που υπέβαλε υποψηφιότητα για το πόστο αυτό. Στις αρχές της εβδομάδας πήρε το πράσινο φως από το συμβούλιο των υπουργών Οικονομικών των χωρών της ευρωζώνης και της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Τώρα θα πρέπει να δοθεί έγκριση από την Κομισιόν και το Ευρωκοινοβούλιο πριν δοθεί η τελική έγκριση από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, κάτι που αναμένεται να γίνει στα τέλη Μαρτίου. Η θητεία του σημερινού επικεφαλής οικονομολόγου της ΕΚΤ, Πέτερ Πράετ, λήγει στα τέλη Μαΐου και δεν μπορεί να ανανεωθεί άλλη φορά.

Με τον τρόπο αυτό – και εκτός σοβαρού απροόπτου – η Ιρλανδία αναμένεται να πάψει να είναι η μοναδική χώρα ιδρυτικό μέλος της ευρωζώνης που δεν είχε ποτέ εκπρόσωπό της στις κορυφαίες θέσεις της ΕΚΤ.

Η αναμενόμενη τοποθέτηση του Λέιν στο πόστο αυτό, έχει και άλλη πολύ ιδιαίτερη σημασία. Ο Λέιν θεωρείται άτομο που πρόσκειται στον σημερινό πρόεδρο της ΕΚΤ, Μάριο Ντράγκι, η θητεία του οποίου επίσης λήγει φέτος. Ο Ντράγκι, όπως και ο Λέιν, θεωρούνται «περιστέρια» – υπέρμαχοι της πιο χαλαρής νομισματικής πολιτικής. Εάν διάδοχος του Ντράγκι ο οποίος θα αποχωρήσει από το πόστο του τον Οκτώβριο θα είναι κάποιο «γεράκι» της ΕΚΤ που θα θέλει πιο αυστηρή νομισματική πολιτική, ο Λέιν μπορεί να χρειαστεί να αποτελέσει εξισορροπητική δύναμη μέσα στο Εκτελεστικό Συμβούλιο της κεντρικής τράπεζας, λένε κορυφαίες τραπεζικές πηγές της ευρωζώνης.

Ο Ντράγκι αναμένεται να ολοκληρώσει την οκταετή  θητεία του χωρίς να έχει αυξήσει τα επιτόκια δανεισμού σε ευρώ. Ο Λέιν και τα υπόλοιπα μέλη της τράπεζας, μαζί με τον διάδοχο του Ντράγκι, μπορεί να χρειαστεί να χρησιμοποιήσουν ξανά όπλα που έχει στο οπλοστάσιό της η ΕΚΤ για την αντιμετώπιση κρίσεων στην ευρωζώνη.

Ο διάδοχος του Πέτερ Πράετ δεν γίνεται αυτόματα επικεφαλής οικονομολόγος της ΕΚΤ. Ομως επειδή κανείς άλλος στο συμβούλιο της ΕΚΤ δεν έχει διδακτορικό στα οικονομικά, εκτός από τον ίδιο το Ντράγκι, ο Λέιν αναμένεται να αναλάβει τον ρόλο αυτό. Επισήμως το Εκτελεστικό Συμβούλιο της ΕΚΤ απαρτίζεται από τον πρόεδρο, τον αντιπρόεδρο και τέσσερα μέλη.

Στα καθήκοντα του επικεφαλής οικονομολόγου περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, η παρακολούθηση της πορείας της οικονομίας των 19 χωρών-μελών της ευρωζώνης. Ορισμένοι από τους επικεφαλής οικονομολόγους της ΕΚΤ έχουν ασκήσει μεγαλύτερη επιρροή από κάποιους άλλους, όπως ο Οτμαρ Ισινγκ, το γεράκι της γερμανικής Μπούντεσμπανκ, που ήταν ο πρώτος που κατέλαβε τη θέση αυτή το 1998, όπως σημειώνουν οι «Τάιμς» της Ιρλανδίας. Μένει τώρα να φανεί πόσο μεγάλη θα είναι η επιρροή του Λέιν από τη θέση αυτή.

Ο Λέιν είναι επικεφαλής της κεντρικής τράπεζας της Ιρλανδίας από το 2015 και θεωρείται ότι έχει συμβάλει σημαντικά στην υιοθέτηση πολιτικών που οδήγησαν την οικονομία της χώρας σε μεγάλη ανάπτυξη μετά το Μνημόνιο της περιόδου 2011-2014. Τότε η Ιρλανδία διήλθε τη μεγαλύτερη οικονομική κρίση μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Η τοποθέτησή του στη θέση αυτή έρχεται σε μια κρίσιμη περίοδο για την ΕΚΤ καθώς η κεντρική τράπεζα ετοιμάζεται να προχωρήσει στην πρώτη αύξηση επιτοκίων μετά τη χρηματοπιστωτική κρίση. Ομως το έργο της ΕΚΤ έχει περιπλακεί σημαντικά, καθώς η οικονομία της ευρωζώνης δεν ακολουθεί τόσο θετική πορεία όσο αρχικά είχε εκτιμηθεί. Ετσι η λήψη ισορροπημένων αποφάσεων για το πότε θα πρέπει να υπάρξει πιο αυστηρή νομισματική πολιτική, ιδιαίτερα μετά το τέλος του προγράμματος ποσοτικής χαλάρωσης, γίνεται πιο δύσκολη από ποτέ.

Το όνομα του Λέιν είχε ακουστεί ξανά πέρυσι για μια άλλη κορυφαία θέση της ΕΚΤ, αυτή του αντιπροέδρου. Τελικά όμως απέσυρε την υποψηφιότητά του για να λάβει το χρίσμα ο πρώην πλέον υπουργός Οικονομικών της Ισπανίας, Λουίς ντε Γκίντος. Ολα αυτά γίνονται στο πλαίσιο του σκληρού πόκερ στους κόλπους της ΕΚΤ για το ποια χώρα θα καταλάβει θέσεις με επιρροή. Πλέον δεν αποκλείεται στη θέση του Ντράγκι να τοποθετηθεί άτομο που έχει τη στήριξη της Γερμανίας ή άλλων βόρειων χωρών, οι οποίες επιθυμούν διακαώς πιο αυστηρή νομισματική πολιτική.