Πρώτο κρας τεστ για το νέο Σύνταγμα

Το πρώτο crash test της διαδικασίας της συνταγματικής αναθεώρησης κρίνεται σήμερα και αύριο στην Ολομέλεια της Βουλής, η οποία θα κληθεί να ψηφίσει επί των αναθεωρητέων διατάξεων που θα παραπεμφθούν στην επόμενη Βουλή.

Με ψηφοδέλτια… σεντόνια όπου θα περιλαμβάνονται οι 149 προτάσεις των κομμάτων που «πέρασαν» από την Επιτροπή Αναθεώρησης και όχι μέσω του ηλεκτρονικού συστήματος ψηφοφορίας, προκειμένου να αποφευχθούν τυχόν παρατράγουδα, αναμένεται να διεξαχθεί αύριο η πρώτη ονομαστική ψηφοφορία, ενώ ύστερα από ένα μήνα προβλέπεται η δεύτερη ψηφοφορία και αποφασιστική ως προς το ποιες θα είναι τελικώς οι διατάξεις που θα παραπεμφθούν στην επόμενη (αναθεωρητική) Βουλή. Σημειώνεται, ότι αν κάποια πρόταση δεν συγκεντρώσει στην πρώτη ψηφοφορία 151 ψήφους, τότε δεν θα πάει στη δεύτερη, ενώ κυβέρνηση και αντιπολίτευση διαφωνούν για το μείζον θέμα της δεσμευτικότητας ή μη της παρούσας Βουλής ως προς το περιεχόμενο των υπό αναθεώρηση διατάξεων.

Η επικρατούσα άποψη μεταξύ των συνταγματολόγων είναι ότι η αναθεωρητική Βουλή που προκύπτει μετά τις εκλογές και έχει τη νωπή λαϊκή νομιμοποίηση δεσμεύεται μόνον ως προς τις αναθεωρητέες διατάξεις που ψήφισε η προηγούμενη (προτείνουσα) Βουλή και όχι ως προς την κατεύθυνση και το περιεχόμενό τους. Θέση που έχει αμφισβητήσει ο ΣΥΡΙΖΑ και αναμένεται να βρεθεί στο επίκεντρο της πολιτικής αντιπαράθεσης. Ο Αλέξης Τσίπρας έχει υποστηρίξει ότι η δεύτερη Βουλή δεσμεύεται από την κατεύθυνση που έχει ορίσει η πρώτη, ενώ ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει πει το αντίθετο, ότι η δεύτερη Βουλή ολοκληρώνει την αναθεώρηση (ή την αφήνει ανολοκλήρωτη), χωρίς να δεσμεύεται από την κατεύθυνση που προσδιόρισε η πρώτη Βουλή. Τη θέση ότι δεν δεσμεύεται η επόμενη Βουλή ως προς το περιεχόμενο των υπό αναθεώρηση διατάξεων έχει υποστηρίξει και ο πρώην πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ και συνταγματολόγος, Ευάγγελος Βενιζέλος, επισημαίνοντας ότι η δεύτερη Βουλή, η αναθεωρητική, είναι αυτή που διαμορφώνει το περιεχόμενο των αναθεωρημένων συνταγματικών διατάξεων. Εχει αμφισβητήσει εξάλλου το επιχείρημα του εισηγητή του ΣΥΡΙΖΑ, Γιώργου Κατρούγκαλου, ο οποίος επικαλείται παλαιότερη απόφαση του Ανώτατου Ειδικού Δικαστηρίου (απόφαση 11/2003) για το επαγγελματικό ασυμβίβαστο, διατυπώνοντας τη θέση ότι πρόκειται για παρεμπίπτουσα σκέψη του ΑΕΔ που δεν δεσμεύει την επόμενη Βουλή η οποία «μπορεί να κάνει ό,τι θέλει». Μάλιστα ο Βενιζέλος έχει προτείνει να μην υπερψηφιστεί καμία διάταξη στην παρούσα φάση με 180 ψήφους, ώστε να μη δοθεί η δυνατότητα στην επόμενη Βουλή να ολοκληρώσει τη διαδικασία με πλειοψηφία 151 ψήφων, κάτι που δεν θα διευκολύνει και δεν θα διασφαλίσει τις απαραίτητες συναινέσεις που επιτάσσει η κορυφαία διαδικασία της συνταγματικής αναθεώρησης.

Οι ψήφοι και η «βόμβα». Υπενθυμίζεται ότι αν μια διάταξη συγκεντρώσει στην παρούσα Βουλή πλειοψηφία 180, στην επόμενη θα αρκούν 151 ψήφοι για να αναθεωρηθεί, ενώ αν τώρα συγκεντρώσει 151 ψήφους, τότε στην επόμενη Βουλή θα απαιτούνται 180 για να αλλάξει κάτι. Βέβαια, υπάρχει και ένα ακόμα ενδεχόμενο. Η Βουλή που θα προκύψει μετά τις εκλογές και στην οποία θα αποτυπώνεται ο νέος συσχετισμός δυνάμεων, να μην ολοκληρώσει την αναθεωρητική διαδικασία. Πολλοί είναι εκείνοι που υποστηρίζουν ότι η ατολμία του ΣΥΡΙΖΑ να θέσει στην αναθεωρητική «ατζέντα» κρίσιμα άρθρα του Συντάγματος, όπως το άρθρο 16 (για να δοθεί η δυνατότητα ίδρυσης μη κρατικών πανεπιστημίων) ή το άρθρο 24 (που αφορά την προστασία του περιβάλλοντος) ενδέχεται να τινάξει στον αέρα το όλο εγχείρημα με ό,τι αυτό μπορεί να συνεπάγεται και για διατάξεις επί των οποίων αποτυπώθηκαν ευρύτατες συναινέσεις όπως το άρθρο 32 για την αποσύνδεση της εκλογής του Προέδρου της Δημοκρατίας από τη διάλυση της Βουλής και τις πρόωρες εκλογές, ή το άρθρο 86 για την κατάργηση της αποσβεστικής ημερομηνίας όσον αφορά την ποινική ευθύνη των υπουργών. Ο Βενιζέλος σε ανύποπτο χρόνο είχε προειδοποιήσει ότι από το άρθρο 16 θα κριθεί η τύχη συνολικά της αναθεώρησης, όπως άλλωστε είχε συμβεί με την ατελέσφορη διαδικασία του 2008. Ενώ και ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης είχε ζητήσει από τον Τσίπρα να δεχθεί να μπει το άρθρο 16 στην «ατζέντα» έστω με 151 ψήφους τώρα ώστε να απαιτείται αυξημένη πλειοψηφία από την επόμενη Βουλή για την αναθεώρησή του, προειδοποιώντας ότι στην αντίθετη περίπτωση «η Ελλάδα δεν αντέχει να περιμένει άλλα δέκα χρόνια, μέχρι την επόμενη διαδικασία συνταγματικής αναθεώρησης».

Η προεδρική εκλογή. Για τη ΝΔ, εξάλλου, όπως έχει επιμείνει ο εισηγητής του κόμματος Κώστας Τασούλας, θα πρέπει κάθε κόμμα να υπερψηφίσει τις προτάσεις του άλλου ώστε η επόμενη Βουλή με τη νωπή πλειοψηφία να σταθμίσει αν θα προχωρήσει σε μια ελλιπή αναθεώρηση όπως του 2008 ή θα την ακυρώσει για να προχωρήσει σε μια νέα αναθεωρητική διαδικασία. Στο πλαίσιο αυτό η ΝΔ υπερψήφισε στην Επιτροπή Αναθεώρησης την πρόταση του ΣΥΡΙΖΑ για το άρθρο 32 (αποσύνδεση ανάδειξης του Προέδρου της Δημοκρατίας από τις εκλογές), παρότι διαφωνεί με τη «μέθοδο» των έξι ψηφοφοριών στη Βουλή (μια ανά μήνα) και εφόσον δεν καρποφορήσουν τότε άμεση εκλογή από τον λαό. Το σκεπτικό της αξιωματικής αντιπολίτευσης είναι ότι η επόμενη Βουλή θα κρίνει το περιεχόμενο και ως εκ τούτου προέχει να παραπεμφθεί η επίμαχη διάταξη σε αυτήν για αναθεώρηση.

Μάλιστα, επειδή ο ΣΥΡΙΖΑ έχει εγείρει στο συγκεκριμένο ζήτημα θέμα αντιφατικότητας όσον αφορά τη στάση της ΝΔ (επειδή ψήφισε και τη δική της πρόταση που προβλέπει εκλογή Προέδρου της Δημοκρατίας από τη Βουλή σε τρεις ψηφοφορίες με πλειοψηφίες 200 – 180 – 151), στην αξιωματική αντιπολίτευση κάποιοι δεν απορρίπτουν την ιδέα ακόμα και να ψηφίσουν μόνο την πρόταση του ΣΥΡΙΖΑ, ώστε να παραπεμφθεί (με αυξημένη πλειοψηφία άνω των 180) στην επόμενη Βουλή και εκείνη να αποφασίσει για το περιεχόμενο που θα προσδώσει στη διάταξη αυτή. Απώτερος στόχος, βάσει του σκεπτικού αυτού, να αποφευχθεί τυχόν πρόκληση με ευθύνη του ΣΥΡΙΖΑ πρόωρων εκλογών το 2020 που θα έχουμε την προεδρική εκλογή.

Περιμένοντας τους «πρόθυμους». Οσον αφορά την αυριανή ψηφοφορία στην Ολομέλεια, με ενδιαφέρον αναμένεται πώς θα διαμορφωθεί η απαιτούμενη πλειοψηφία των 151 ψήφων προκειμένου να διασφαλιστεί ότι οι προτάσεις του ΣΥΡΙΖΑ θα περάσουν στον επόμενο γύρο της δεύτερης ψηφοφορίας, κάτι που εναπόκειται στην κρίση των «πρόθυμων» βουλευτών.