«Μια χορογραφία δεν μπορεί να αλλάξει κανέναν»

Η αυλαία άνοιξε πρώτη φορά για το έργο το 2004,στο Μεγάλο Θέατρο Λισέου της Βαρκελώνης. Εως το 2009 περιόδευε σε όλη την Ισπανία χάρη στο Εθνικό Συγκρότημα Χορού της χώρας. Στη συνέχεια πέρασε από το Παρίσι, το Μόναχο, τη Χάγη και το Βερολίνο το 2016. Τώρα, το «Herrumbre» του Νάτσο Ντουάτο ήρθε και στην Αθήνα χάρη στη νέα παραγωγή του μπαλέτου της Εθνικής Λυρικής Σκηνής. Ο περιζήτητος χορογράφος και διευθυντής του Κρατικού Μπαλέτου του Βερολίνου στην πρώτη του συνεργασία με τη Λυρική, υπογράφει μια παράσταση για τη φθορά της ανθρώπινης ψυχής, με έμπνευση από μια φωτογραφία του Γκουαντάναμο. Το «Νσυν» τον συνάντησε πριν από τη χθεσινή πρεμιέρα του έργου και μίλησε μαζί του για την παράστασή του, τον «στρατευμένο» χορό και την τρομοκρατία.

Η ΕΜΠΝΕΥΣΗ. Στις τρομοκρατικές επιθέσεις του 2004 στη Μαδρίτη ζούσα 200 μέτρα από το σημείο που έσκασαν οι δύο βόμβες. Βλέποντας τον αριθμό των 191 νεκρών σκέφτηκα πως είναι πολύ περίεργο να είναι από την ΕΤΑ. Μετά όμως άκουσα στις ειδήσεις πως θα μπορούσε να είναι η Αλ Κάιντα. Και η αλήθεια είναι πως εκείνη τη στιγμή, φέρνοντας στο μυαλό τους νεκρούς, που θα μπορούσε να είναι ο οποιοσδήποτε, ένιωσα πως είναι κάτι απαίσιο. Τότε είπα πως θέλω να κάνω ένα μπαλέτο για τα βασανιστήρια με αφορμή το Γκουαντάναμο όπου στέλνουν τους τρομοκράτες κι εξαφανίζονται και μπορεί κι όλα αυτά που συμβαίνουν εκεί να είναι καταχρηστικά.

Η ΔΥΝΑΜΗ ΤΟΥ ΜΠΑΛΕΤΟΥ. Ξέρω πως μια χορογραφία γι’ αυτό το θέμα δεν μπορεί ν’ αλλάξει κανέναν. Αυτά που κάτι αλλάζουν για παράδειγμα είναι τα τραγούδια όπως του Βίκτορ Χάρα που δολοφονήθηκε από τον Πινοσέτ, του Μπόμπ Μάρλεϊ, της Νίνα Σιμόν. Το μπαλέτο το βλέπουν 800 άτομα. Ενα τέτοιο τραγούδι μπορούν να το τραγουδήσουν χιλιάδες και χιλιάδες κόσμου στους δρόμους. Ενας χορογράφος δεν μπορεί να το κάνει αυτό. Αυτό που μπορώ να κάνω είναι να κάνω τον κόσμο να σκεφτεί πάνω σ’ αυτό το θέμα. Επομένως, σε μία ώρα κι ένα τέταρτο, το κοινό που θα έρθει στην παράσταση μπορεί να σκεφτεί και να προβληματιστεί γι’ αυτό το θέμα. Αν δεν τους αρέσει, μπορούν πάντα να πάνε στο θέατρο που υπάρχει αυτός ο τρόμος και το αισθάνεσαι. Στο δικό μου το μπαλέτο δεν είναι όλο αυτό αληθινό. Είναι απλώς εικόνες που σου θυμίζουν το πρόβλημα. Επομένως με έναν τρόπο πολύ όμορφο αισθητικά, σκέφτεσαι το πρόβλημα.

Ο ΤΡΟΜΟΣ. Υπάρχει ο τρόμος αλλά με μια μορφή πολύ προκλητική. Δεν υπάρχουν αλυσίδες, δεν υπάρχουν αυτά τα βασανιστήρια που σε βάζουν σε ένα τσουβάλι, δεν υπάρχει αίμα, τίποτα από αυτά. Είναι κάτι πολύ αφηρημένο. Υπάρχει ένας τοίχος που κινείται και κάποιες φορές σχηματίζει μια φυλακή κι άλλες φορές ένα αντικείμενο ή ένα πρόσωπο. Εγώ δεν έχω αλλάξει το μπαλέτο αλλά έχει αλλάξει ο κόσμος. Αυτές τις εικόνες που βλέπουμε μπορούμε τώρα να τις συνδέσουμε με άλλα πράγματα, όπως με τους πρόσφυγες που τους έχετε εσείς εδώ πολύ κοντά. Πριν, ο τοίχος ήταν απλώς του Γκουαντάναμο. Τώρα πια δεν τον βλέπουμε αυτόν στις εφημερίδες αλλά τον αντίστοιχο των προσφύγων. Οταν βλέπεις τους ανθρώπους να κοιτάζουν μέσα απ’ αυτόν, πάει το μυαλό σου στους πρόσφυγες. Τώρα με το κίνημα #metoo που και στην Ισπανία είναι επίκαιρο γιατί βίασαν δύο γυναίκες, το «Herrumbre» μπορεί να αφιερωθεί σ’ αυτές. Είναι ένα θέμα πολύ ευαίσθητο και μπορεί να βγει είτε γελοίο είτε παθητικό. Αλλά μου αρέσουν αυτού του τύπου τα πράγματα.

Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ. Εκανα το «Gnawa y White Darkness», μια χορογραφία σχετικά με τα ναρκωτικά, μια άλλη για τους νέγρους σκλάβους, για το Τείχος του Βερολίνου, τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, το Ολοκαύτωμα. Μ’ αρέσουν αυτές οι θεματικές. Γιατί μου αρέσει η πολιτική. Μισώ τους πολιτικούς αλλά πιστεύω στη ζωή ότι οποιοδήποτε πράγμα κι αν κάνουμε έχει σχέση με την πολιτική. Από το να πάμε στα Starbucks μέχρι η εφημερίδα που διαβάζεις, η μάρκα που φοράς. Και το μπαλέτο πάνω απ’ όλα. Υπάρχουν κάποιοι που τους αρέσει η τέχνη. Εγώ πιστεύω ότι ο χορός πρέπει πάντα να έχει να πει κάτι. Να εκφράζει κάτι. Να είναι σαν ένας φάρος, ένα κομμάτι στο μυαλό του κόσμου που τον κάνει να σκέφτεται πράγματα. Δεν είναι δογματικός. Δεν προβαίνει σε συμπεράσματα αλλά σου ανοίγει πόρτες κι ορίζοντες κι αυτό μ’ αρέσει. Δεν μ’ αρέσει η τέχνη για την τέχνη. Γι’ αυτό μπορεί να πάει κάποιος στο τσίρκο.

Η ΟΝΟΜΑΣΙΑ. Το «Herrumbre» σημαίνει σκουριά. Είναι σίδερο που έχει οξειδωθεί. Οταν το πετάς αυτό το σίδερο, δεν το προσέχεις, το αφήνεις έξω, τότε οξειδώνεται. Αυτό το σίδερο όσο ισχυρό και να είναι, αν το βάζεις στο σπίτι, μένει σίδερο. Αν ένας άνθρωπος δεν μορφώνεται, βρέχεται, πέφτει κι είναι έξω, η ψυχή του τότε σκουριάζει. Κι αυτή είναι μια σύγκριση γιατί θεωρώ τον άνθρωπο ένα ον πολύ έξυπνο.

INFO
«Herrumbre», στις 8,9,15,16 και 17 Φεβρουαρίου στην Εθνική Λυρική Σκηνή (Αίθουσα Σταύρος Νιάρχος, {LF}Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος, Λεωφόρος Συγγρού 364, Καλλιθέα, τηλ. 2130885742, είσοδος 10-55 ευρώ)