Επτά «γκρίζα» σημεία από το ραντεβού της Αγκυρας

Επτά «γκρίζα» σημεία που χρήζουν απαντήσεων και διευκρινίσεων και τα οποία θα πρέπει να προβληματίσουν την κυβέρνηση άφησε πίσω του το τετ α τετ του Αλέξη Τσίπρα με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και οι δηλώσεις που ακολούθησαν στο επιβλητικό Λευκό Παλάτι στην Αγκυρα.

Μολονότι αυτή τη φορά ο τούρκος πρόεδρος δεν ήταν το ίδιο προκλητικός, όπως κατά την επίσκεψή του στην Αθήνα στα τέλη του 2017, και προχθές φάνηκε και από τις δύο πλευρές ότι γίνεται προσπάθεια αποκλιμάκωσης της έντασης, παράγοντες με ιδιαίτερη γνώση των ελληνοτουρκικών σχέσεων επισημαίνουν στα «ΝΕΑ» ότι θα πρέπει να κρατήσουμε μικρό καλάθι. Οπως εξηγούν, με βάση όσα έγιναν γνωστά από τις δύο πλευρές για τις κατ’ ιδίαν συνομιλίες Τσίπρα – Ερντογάν αλλά και από όσα ειπώθηκαν μπροστά στις κάμερες, προκύπτει μια σειρά από ερωτηματικά που θα πρέπει να βάλουν σε σκέψεις την Αθήνα για τη μελλοντική στάση της Τουρκίας.

1 Το πρώτο και σημαντικότερο ερώτημα είναι τι ακριβώς σημαίνει ή τι μπορεί να κρύβει η αποστροφή του Ερντογάν περί της ανάγκης κατάρτισης ενός «οδικού χάρτη» τόσο για τον διάλογο του Κυπριακού όσο και για άλλα θέματα Ελλάδας – Τουρκίας. Αποφασίστηκε κάτι πιο συγκεκριμένο που δεν ανακοινώθηκε; Αν έχει γίνει κάτι τέτοιο, γεννώνται ακόμη περισσότερα ερωτήματα. Ο τούρκος πρόεδρος έχει την ισχυρή πεποίθηση ότι θα μείνει για αρκετά χρόνια στο προσκήνιο και στο τιμόνι της Τουρκίας – μόλις προ μηνών κέρδισε άλλωστε τις προεδρικές εκλογές. Αντίθετα, ο έλληνας Πρωθυπουργός ετοιμάζεται για νέα εκλογική μάχη στην Ελλάδα. Συνεπώς θα πρέπει να διευκρινιστεί αν ο Αλέξης Τσίπρας συμφώνησε κάτι που ενδεχομένως να δεσμεύει και μελλοντικές ελληνικές κυβερνήσεις και όχι απαραίτητα μια κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ.

2Απορία και αβεβαιότητα προκαλεί όμως και ακόμη μία φράση του Ερντογάν που αφορούσε το Κυπριακό. Ο τούρκος πρόεδρος υποστήριξε πως μια σημαντική παράμετρος είναι «η ισοτιμία των Τούρκων στην Κύπρο». Η Τουρκία πάει σε επανέναρξη των συνομιλιών για το Κυπριακό με μια θέση περί συγκυριαρχίας των δύο κοινοτήτων στο νησί; Επιπλέον, θα πρέπει να διευκρινιστεί από την κυβέρνηση αν υπήρξε συζήτηση σε βάθος για το Κυπριακό.

3Ο Πρωθυπουργός στις δηλώσεις του έθιξε το θέμα των παραβιάσεων στο Αιγαίο σε θάλασσα και αέρα – σημειώνεται πως χθες και προχθές η αεροπορική δραστηριότητα των Τούρκων στο Αιγαίο ήταν μηδενική – και αναφέρθηκε στην ανάγκη προώθησης Μέτρων Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης μεταξύ Ελλάδας – Τουρκίας. Εντούτοις, δεν μάθαμε ποια ήταν η αντίδραση του τούρκου προέδρου στο ζήτημα της τουρκικής παραβατικής δραστηριότητας.

4Επιπλέον, το τελευταίο πεντάμηνο η δραστηριότητα της Τουρκίας ήταν παραβατική όχι μόνο στο Αιγαίο αλλά και στην Ανατολική Μεσόγειο, με το τουρκικό σκάφος «Barbaros» να ανακοινώνει έρευνες – με παράνομες Navtex – και να επιχειρεί προκλητικά να μπει και στην ελληνική υφαλοκρηπίδα δυτικά της Κύπρου. Ούτε όμως γι’ αυτό γνωρίζουμε αν συζητήθηκε στις συνομιλίες.

5Αγνωστο είναι επίσης ποια θα είναι η ατζέντα του 5ου Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας Ελλάδας – Τουρκίας που ανακοινώθηκε ότι αναμένεται να πραγματοποιηθεί στη Θεσσαλονίκη.

6Ακόμη, μέχρι στιγμής δεν έχει γίνει γνωστό αν τελικώς ο τούρκος πρόεδρος έβαλε στο τραπέζι κάποιες από τις προκλητικές διεκδικήσεις της Αγκυρας. Υπενθυμίζεται ότι μία ημέρα πριν από την άφιξη του Αλέξη Τσίπρα στην Τουρκία ο εκπρόσωπος της τουρκικής προεδρίας Ιμπραήμ Καλίν είχε δηλώσει ενόψει της συνάντησης ότι η Τουρκία έχει μια «πυκνή ατζέντα» με την Ελλάδα και μεταξύ των θεμάτων είναι «το Αιγαίο, η Μεσόγειος, η υφαλοκρηπίδα, τα νησιά».

7Η επικήρυξη των Οκτώ και οι συστάσεις του Ερντογάν στην Ελλάδα «να μην περιθάλπει τους φυγάδες» δείχνουν την επιμονή της Αγκυρας στο θέμα. Ερωτηματικά συνοδεύουν όμως το ακριβές περιεχόμενο της κατ’ ιδίαν συζήτησης του τούρκου πρόεδρου με τον έλληνα Πρωθυπουργό για το συγκεκριμένο ζήτημα, με δεδομένο ότι η επικήρυξη ισοδυναμεί με ευθεία προτροπή για διάπραξη αδικημάτων εντός ελληνικού εδάφους με στόχο τους οκτώ τούρκους αξιωματικούς.