Εξτρα φόρους και περικοπές έφεραν τα Μνημόνια

Εξτρα φόροι 21 δισ. ευρώ φορτώθηκαν στις πλάτες των φορολογουμένων τα χρόνια των Μνημονίων, με τις επιβαρύνσεις να παραμένουν σε πλήρη ισχύ και μετά την έξοδο από τα επίσημα προγράμματα χρηματοδότησης. Στοιχεία του υπουργείου Οικονομικών τα οποία παρουσιάστηκαν στην αρχή της εβδομάδας, κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης του ΣτΕ όπου κρινόταν η αντισυνταγματικότητα ή μη των περικοπών στα δώρα των δημοσίων υπαλλήλων και συνταξιούχων, αποκαλύπτουν το πλήρες μέγεθος των επιβαρύνσεων, αλλά και την παράλληλη αδυναμία αύξησης των δημοσίων εσόδων λόγω διεύρυνσης της φοροδιαφυγής, απόκρυψης και πραγματικής συρρίκνωσης των εισοδημάτων και του ΑΕΠ.

ΤΑ ΕΣΟΔΑ. Ετσι, ενώ επιβλήθηκαν πρόσθετοι φόροι 11,8% του ΑΕΠ ή παραπάνω από 21 δισ. ευρώ (οι υπολογισμοί έγιναν με ΑΕΠ στη ζώνη των 180 δισ. ευρώ), τα δημόσια έσοδα από το 2010 έως το 2017 όχι μόνο δεν αυξήθηκαν, αλλά αντίθετα μειώθηκαν κατά περίπου  6,9 δισ. ευρώ. Το 2010 τα έσοδα γενικής κυβέρνησης, όπως προκύπτει από το έγγραφο του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους, ανέρχονταν σε 88,335 δισ. ευρώ. Επειτα από αλλεπάλληλα χτυπήματα των φόρων και σωρευτικές επιβαρύνσεις 21 δισ. ευρώ, τα δημόσια έσοδα διαμορφώθηκαν σε 81,448 δισ. ευρώ ή σε επίπεδα χαμηλότερα κατά 6,887 δισ. ευρώ. Τα στοιχεία αυτά έρχονται να ενισχύσουν τα επιχειρήματα όσων υποστήριξαν τα προηγούμενα χρόνια πως η διαρκής αύξηση των φόρων ρίχνει νερό στον μύλο της ύφεσης, συντηρώντας την παραμονή της οικονομίας σε έναν φαύλο κύκλο. Σε αυτό το περιβάλλον, τώρα, η κυβέρνηση επέλεξε να προχωρήσει σε ανεπαίσθητη μείωση του ΕΝΦΙΑ για το 2019 χωρίς ίχνος πραγματικών φορολογικών ελαφρύνσεων για το σύνολο των φορολογουμένων. Αντίθετα, λανσάρει για μια ακόμα φορά σενάρια νέας ρύθμισης οφειλών σε έως 120 δόσεις, βάζοντας την Εφορία στους προϋπολογισμούς νοικοκυριών και επιχειρήσεων για διάστημα έως και 10 ετών, προκειμένου να πληρώσουν τα σπασμένα των Μνημονίων και της παρ’ ολίγον χρεοκοπίας της χώρας.

ΟΙ ΔΑΠΑΝΕΣ. Στο ίδιο διάστημα, μεταξύ 2010 και 2017, οι δημόσιες δαπάνες μέσω των περικοπών τις οποίες υπέστησαν κυρίως μισθοί και συντάξεις συρρικνώθηκαν από τα 113,664 δισ. ευρώ σε 80,057 δισ. ευρώ. Η μείωση έφτασε τα 33,6 δισ. ευρώ. Η ανάλυση των περικοπών, πάντα με βάση τους υπολογισμούς του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους, αναδεικνύει το ανελέητο πλήγμα που δέχθηκαν μισθοί και συντάξεις. Το 2010, το κονδύλι μισθοδοσίας του Δημοσίου διαμορφωνόταν σε 23,114 δισ. ευρώ. Το 2017, οι μισθοί κόστιζαν στο ελληνικό Δημόσιο 6,820 δισ. ευρώ λιγότερα και συγκεκριμένα 16,294 δισ. ευρώ. Στο μέτωπο των συντάξεων η ισοπέδωση έχει πολλαπλάσιες διαστάσεις. Αγγίζει τα 8,9 δισ. ευρώ το μέγεθος των περικοπών σε κοινωνικές παροχές μέσα σε οκτώ χρόνια, καθώς το συνολικό κονδύλι (στο μεγαλύτερό του μέρος αφορά συντάξεις) περιορίστηκε από τα 47,328 δισ. ευρώ σε 38,439 δισ. ευρώ.

ΟΙ ΦΟΡΟΙ. Σύγκρυο προκαλεί και η ανάλυση των έξτρα φόρων, όπως καταγράφεται από το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους. Οσον αφορά τα έσοδα, σημειώνεται στο έγγραφο του ΓΛΚ, «οι σημαντικότεροι συντελεστές που συνέβαλαν στην προσαρμογή είναι ο φόρος εισοδήματος (3,9% του ΑΕΠ), οι ειδικοί φόροι κατανάλωσης (3,1% του ΑΕΠ), ο ΦΠΑ (3% του ΑΕΠ) και η φορολογία των ακινήτων (1,8% του ΑΕΠ)». Κατ’ αποτέλεσμα, συνεχίζει το ΓΛΚ, «από το σταθερά χαμηλό – σε σχέση με την ευρωζώνη – επίπεδο του 37%-38% του ΑΕΠ έχει φτάσει στο 45% του ΑΕΠ, προσεγγίζοντας σε μεγάλο βαθμό τον ευρωπαϊκό μέσο όρο». Οι συγκρίσεις γίνονται στον λόγο εσόδων προς ΑΕΠ. Σε αυτό το μέτωπο μπορεί να υποστηρίξει κάποιος πως πράγματι η Ελλάδα προσέγγισε την ευρωζώνη. Αν ανατρέξουμε όμως στις στατιστικές συγκρίσεις του επιπέδου της φορολογίας στην Ελλάδα, όπως καταγράφονται για παράδειγμα από τον ΟΟΣΑ, διαπιστώνουμε ότι η Ελλάδα συγκαταλέγεται πλέον σταθερά στις κορυφαίες θέσεις των πρωταθλητών εντός και εκτός ευρωζώνης.

Σύμφωνα με την έκθεση «Revenue Statistics 1965-2017», η Ελλάδα πέτυχε τη μεγαλύτερη αύξηση φόρων στη δεκαετία 2007-2017, διπλάσια σχεδόν από τη δεύτερη κατά σειρά χώρα (Μεξικό). Οι φόροι αυξάνονταν αντί να μειώνονται, όπως συνέβαινε στις υπόλοιπες χώρες του ΟΟΣΑ, και στη διετία 2016-2017, με την Ελλάδα να είναι έβδομη κατά σειρά σε αυξήσεις φόρων στον κόσμο.

ΟΙ ΕΙΣΦΟΡΕΣ. Το 2017 η Ελλάδα βρέθηκε στη δεύτερη θέση των επιβαρύνσεων οικογενειών με δύο παιδιά στις οποίες εργάζεται ο ένας γονέας, καθώς για κάθε 100 ευρώ αμοιβής από την εργασία τα 39 ευρώ πηγαίνουν απευθείας για κάλυψη ασφαλιστικών εισφορών και φόρων εισοδήματος, χωρίς να υπολογίζεται κανένας έμμεσος φόρος και καμία συμπληρωματική επιβάρυνση. Παράλληλα, η έμμεση φορολογία έχει πάρει φωτιά με ΦΠΑ 24%, ενώ καταγράφεται πανευρωπαϊκή πρωτιά στη φορολογία καυσίμων και την έμμεση φορολογία από την κινητή τηλεφωνία και τις διανυκτερεύσεις σε ξενοδοχεία έως και τον καφέ.

Η συνολική φορολογική «σφήνα», στην οποία αθροίζονται εκτός από τον φόρο εισοδήματος και οι ασφαλιστικές εισφορές, έφτασε στο 40,8% του κόστους εργασίας, με την Ελλάδα να καταλαμβάνει τη 14η θέση μεταξύ των 35 χωρών του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (μέσος όρος 35,9%). Το 2017 η αύξηση ήταν 0,31%, με τα πρωτεία αύξησης των επιβαρύνσεων να καταλαμβάνει η Τουρκία (0,41%) και να ακολουθούν η Τσεχία( 0,36%) και το Μεξικό (0,34%). Η γενική τάση στον ΟΟΣΑ ήταν πτωτική (-0,13%) και η αύξηση των επιβαρύνσεων στην Ελλάδα οφείλεται κυρίως στην αύξηση των ασφαλιστικών εισφορών.

ΔΕΝ «ΒΓΑΙΝΟΥΜΕ». Τα δεδομένα επιβαρύνσεων και περικοπών παρουσιάστηκαν στο ΣτΕ από το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους προκειμένου να ενισχυθούν τα κυβερνητικά επιχειρήματα απόκρουσης ενδεχόμενης επαναφοράς των δώρων στο δημόσιο ή καταβολής αναδρομικών περικοπών. Το ΓΛΚ υποστηρίζει πως σε περίπτωση αναδρομικής χορήγησης των εν λόγω επιδομάτων για την περίοδο 2013-2018 η δημοσιονομική επιβάρυνση στον προϋπολογισμό γενικής κυβέρνησης εκτιμάται σε 3,9 δισ. ευρώ σε μεικτή βάση, ενώ παράλληλα η ετήσια προκαλούμενη δαπάνη για την εφεξής χορήγηση των επιδομάτων υπερβαίνει τα 700 εκατ. ευρώ σε μεικτή βάση. Υποστηρίζει παράλληλα πως «η δημοσιονομική επιβάρυνση από ενδεχόμενη επαναχορήγηση των επιδομάτων εορτών Χριστουγέννων, Πάσχα και αδείας θα οδηγήσει στην απώλεια του δημοσιονομικού στόχου με ιδιαίτερα αρνητικές συνέπειες στην αξιοπιστία των ελληνικών δημόσιων οικονομικών, τη βιωσιμότητα του δημόσιου χρέους και τη μακροοικονομική ισορροπία της ελληνικής οικονομίας».

Επιπλέον, το ΓΛΚ, κόντρα στις καθησυχαστικές διακηρύξεις της κυβέρνησης σύμφωνα με τις οποίες δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας έναντι της τήρησης των δεσμεύσεων για πρωτογενές πλεόνασμα 3,5% του ΑΕΠ, αναγνωρίζει τα ιδιαιτέρως στενά περιθώρια εντός των οποίων πρέπει να κινηθεί ο προϋπολογισμός του 2019. Σημειώνει πως «το πρωτογενές πλεόνασμα φέτος προβλέπεται να διαμορφωθεί σε 3,6% του ΑΕΠ, οριακά πάνω από τον στόχο ενισχυμένης εποπτείας».