Σε απευθείας μετάδοση η δίκη της απόσχισης

Η δίκη της απόπειρας της Καταλωνίας για ανεξαρτησία πλησιάζει. Σχεδόν 18 μήνες μετά το δημοψήφισμα για την απόσχιση, η 63 ετών πολιτικός και ακτιβίστρια Κάρμε Φορκαντέλ και 11 ακόμα στελέχη της απελθούσας καταλανικής ηγεσίας πρόκειται να δικαστούν από το ανώτατο δικαστήριο της Μαδρίτης. Οι κρατούμενοι αντιμετωπίζουν ποινές κάθειρξης ώς και 25 χρόνια για κατηγορίες που περιλαμβάνουν παρακίνηση σε εξέγερση, απείθεια και κατάχρηση δημόσιων πόρων. Αλλα έξι πολιτικά πρόσωπα αντιμετωπίζουν μικρότερες ποινές από δικαστήριο της Βαρκελώνης, ενώ επτά ακόμα – ανάμεσά τους και ο πρώην πρόεδρος της Καταλωνίας Κάρλες Πουιτζντεμόν, που τώρα ζει αυτοεξόριστος στο Βέλγιο – έχουν διαφύγει προκειμένου να αποφύγουν τη σύλληψη.

«Προσωπικά, ανυπομονώ να ξεκινήσει αυτή η δίκη» δηλώνει η Φορκαντέλ μέσα από τις φυλακές της Ταραγόνα. «Είναι μια ευκαιρία για εμάς να εξηγήσουμε στον κόσμο ότι δεν έχουμε διαπράξει κανένα έγκλημα». Οι υπό τηλεοπτική κάλυψη δίκες στη Μαδρίτη και τη Βαρκελώνη αναμένεται να αναζωπυρώσουν τα πάθη γύρω από την απόπειρα απόσχισης μιας από τις πλουσιότερες περιοχές της Ισπανίας και έρχονται σε μια ιδιαίτερα «ευαίσθητη» περίοδο για τη χώρα. Η σοσιαλιστική κυβέρνηση του Πέδρο Σάντσεθ δεν είναι αυτοδύναμη και έχει απόλυτη ανάγκη τη διατήρηση της στήριξης των κομμάτων της Καταλωνίας. Από την πλευρά τους οι Καταλανοί έχουν από καιρό ξεκαθαρίσει ότι μόνη αποδεκτή για αυτούς απόφαση είναι ή αθώωση. Ενδεχόμενες μεγάλες ποινές εις βάρος των κατηγορουμένων θα οδηγούσαν σε αποχώρηση των καταλανικών κομμάτων από την κυβερνητική συμμαχία, πρόωρες εκλογές και αναζωπύρωση της έντασης στην Καταλωνία.

Η ίδια η Φορκαντέλ, πάντως, δείχνει να έχει μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στον πρωθυπουργό Σάντσεθ απ’ ό,τι στον προκάτοχό του: «Η μεγάλη διαφορά με τον Σάντσεθ είναι πως αναγνώρισε ότι η διένεξη μεταξύ Ισπανίας και Καταλωνίας είναι πολιτική και πρέπει να λυθεί πολιτικά. Ο Μαριάνο Ραχόι δεν ήξερε πώς να τη λύσει πολιτικά. Είμαστε εδώ (σ.σ.: στη φυλακή) λόγω έλλειψης διαλόγου».

Εκεί ακριβώς εντοπίζει τη φύση του ζητήματος και ο, επίσης υπό κράτηση, πρώην υπουργός Εξωτερικών της Καταλωνίας Ραούλ Ρομέβα: «Η διενέργεια ενός δημοψηφίσματος δεν είναι έγκλημα. Πάντοτε ζητούσαμε και προσφέραμε διάλογο, όμως πάντα η απάντηση ήταν άρνηση και καταστολή».

Εγκλειστη σχεδόν εδώ κι έναν χρόνο, από τον προηγούμενο Μάρτιο, η Φορκαντέλ, πρώην πρόεδρος του καταλανικού Κοινοβουλίου, αντιμετωπίζει κατηγορίες για χρήση fast-track διαδικασίας προκειμένου να διευκολυνθούν τα αποσχιστικά κόμματα να ψηφίσουν μέσω νομοσχεδίου το Σύνταγμα ανεξαρτησίας. Το συνταγματικό δικαστήριο είχε χαρακτηρίσει το προηγούμενο δημοψήφισμα ανεξαρτησίας αντισυνταγματικό και είχε προειδοποιήσει τους αξιωματούχους του καταλανικού Κοινοβουλίου σχετικά με την υποχρέωσή τους να εμποδίσουν οποιαδήποτε απόπειρα διενέργειας νέου δημοψηφίσματος.

«Δεν μπορούσα να δεχθώ ότι θα έπρεπε να λειτουργήσω ως όργανο λογοκρισίας επιβάλλοντας τι πρέπει να λέγεται και τι όχι. Δεν νομίζω ότι ως πρόεδρος του Κοινοβουλίου θα μπορούσα να κάνω οτιδήποτε διαφορετικό» δηλώνει η Φορκαντέλ.

Το ισπανικό Σύνταγμα πάντως προστατεύει την «αδιάρρηκτη ενότητα του ισπανικού έθνους», ενώ σύμφωνα ακόμα και με τους πιο αμερόληπτους αναλυτές η απόφαση των επικεφαλής του αυτονομιστικού κινήματος να διοργανώσουν δημοψήφισμα για απόσχιση και να προχωρήσουν σε μονομερή διακήρυξη ανεξαρτησίας, παρά τις επαναλαμβανόμενες δικαστικές προειδοποιήσεις, συνιστούσε παραβίαση του νόμου.

Από την άλλη πλευρά, αρνητικά σχόλια και αμφισβήτηση έχει προκαλέσει η μακρά διάρκεια της προφυλάκισης των κατηγορουμένων, όπως επίσης και η απαγγελία της κατηγορίας για εξέγερση, που κατά τον νόμο αφορά όσους «εξεγείρονται βίαια και δημόσια» για να διακηρύξουν την ανεξαρτησία τμήματος της χώρας, καθώς πέρα από κάποιες συγκρούσεις μεταξύ οπαδών της καταλανικής ανεξαρτησίας και της αστυνομίας το αυτονομιστικό κίνημα ήταν ειρηνικό.

«Θα νικήσουμε πολιτικά αλλά και νομικά»

Τον περασμένο Οκτώβριο, ο Πασκουάλ Σάλα, πρώην πρόεδρος και του ανώτατου αλλά και του συνταγματικού δικαστηρίου, είπε: «Για μένα, είναι δύσκολο, σχεδόν αδύνατο, να στοιχειοθετηθεί το έγκλημα της εξέγερσης. Επιπλέον, πέρυσι, όταν η Ισπανία ζήτησε από τη Γερμανία την έκδοση του Πουιτζντεμόν, το γερμανικό δικαστήριο απάντησε ότι κατά τη γνώμη του δεν είχαν υπάρξει τέτοια επίπεδα βίας που να δικαιολογούν την πράξη της έκδοσης με την κατηγορία της εξέγερσης και ότι η έκδοση θα μπορούσε να στηριχθεί μόνο στην κατηγορία της κατάχρησης δημόσιων πόρων».

«Φυσικά και θα νικήσουμε πολιτικά», υποστηρίζει η Φορκαντέλ, «αλλά θα νικήσουμε επίσης και νομικά και τεχνικά γιατί στην πραγματικότητα δεν υπήρξε βία». Κατά τους ισχυρισμούς των αντιπάλων της πάντως η κατηγορία περί κατάχρησης δημόσιου χρήματος στοιχειοθετείται από τη χρησιμοποίηση κυβερνητικών πόρων σε αυτό που ο εισαγγελέας Χάιμε Μορένο περιγράφει ως «δριμεία επίθεση στο γενικό συμφέρον της Ισπανίας».

Κανείς δεν μπορεί να προβλέψει προς ποια πλευρά θα γείρει τελικά η ζυγαριά. Η απόφαση, πάντως, που είχε πάρει η κυβέρνηση Σάντσεθ, μόλις λίγες ημέρες μετά τον σχηματισμό της, για μεταφορά των κατηγορουμένων σε φυλακές της Καταλωνίας, προκειμένου να είναι πιο κοντά στα σπίτια τους, μπορεί να αποτελεί γι’ αυτούς ένα σημάδι ελπίδας.