Χαμηλή πτήση στην Αγκυρα

Ταξίδι χαμηλής πτήσης και χαμηλών προσδοκιών είναι αυτό που πραγματοποιεί αύριο στην Αγκυρα ο Πρωθυπουργός, καθώς η Τουρκία όχι μόνο δεν έχει μεταβάλει τη στάση της, αλλά επιμένει τόσο στην επιθετική ρητορική της όσο και στην πολιτική των προκλήσεων στο Αιγαίο.

Υπό αυτά τα δεδομένα το Μαξίμου εμφανίζεται εξαιρετικά επιφυλακτικό για το πώς θα εξελιχθεί το τετ α τετ του Αλέξη Τσίπρα με τον τούρκο πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στην Αγκυρα αλλά και γενικότερα για την έκβαση της επίσκεψης. Αλλωστε, υπάρχει και το προηγούμενο της επίσκεψης Ερντογάν στη χώρα μας στα τέλη του 2017, με την τουρκική πλευρά να θέτει τότε προκλητικά σειρά διεκδικήσεων.

Ακριβώς γι’ αυτόν τον λόγο εδώ και αρκετές ημέρες κορυφαία κυβερνητικά στελέχη, όταν ρωτούνταν για το επικείμενο ταξίδι Τσίπρα στην Τουρκία, περιορίζονταν να πουν ότι οι δίαυλοι επικοινωνίας με τη γείτονα σε ανώτατο επίπεδο είναι χρήσιμες και βοηθούν στην αποκλιμάκωση της έντασης.

Στην κυβέρνηση εξάλλου γνωρίζουν καλά πως όσο προετοιμασμένος και να πάει ο Πρωθυπουργός και το επιτελείο του, ουδείς μπορεί να προδιαγράψει τον απρόβλεπτο Ερντογάν. Για παράδειγμα, δεν αποκλείεται ο τούρκος πρόεδρος να αξιώσει εκ νέου την επιστροφή των οκτώ τούρκων αξιωματικών που πέρασαν στη χώρα μας μετά το αποτυχημένο τουρκικό πραξικόπημα, μολονότι η ελληνική πλευρά έχει καταστήσει σαφές πως είναι καθαρά θέμα Δικαιοσύνης. Επίσης, θεωρείται πολύ πιθανό η τουρκική πλευρά να θέσει και το θέμα της μουσουλμανικής μειονότητας στη Θράκη και να διαμαρτυρηθεί για τον διορισμό των μουφτήδων από το κράτος.

ΤΟ ΕΡΩΤΗΜΑ. Αυτά είναι όμως τα γνωστά και τα προβλεπόμενα θέματα που η Αθήνα θεωρεί σχεδόν βέβαιο ότι θα τεθούν από την Αγκυρα στην ατζέντα των συζητήσεων Τσίπρα – Ερντογάν. Το μεγάλο ερώτημα είναι αν η Τουρκία και ο τούρκος πρόεδρος θα αποφασίσουν να εμμείνουν στις γνωστές αξιώσεις και διεκδικήσεις ή θα εμφανίσουν και κάτι καινούργιο στο τραπέζι. Το τελευταίο διάστημα οι τούρκοι αξιωματούχοι και κυρίως ο υπουργός Αμυνας Χουλουσί Ακάρ διατυπώνουν συστηματικά το προκλητικό δόγμα περί της «γαλάζιας πατρίδας». Ισχυρίζονται δηλαδή ότι η θαλάσσια έκταση της Τουρκίας είναι 462.000 τ.χιλ. και πως δεν θα επιτρέψουν τετελεσμένα σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο.

Ενας ακόμη παράγοντας που αναμένεται να παίξει ρόλο στο πώς θα κινηθεί ο Ερντογάν στις συζητήσεις με τον Αλέξη Τσίπρα είναι επίσης και οι δημοτικές εκλογές στην Τουρκία στα τέλη Μαρτίου. Ο Ερντογάν έχει ήδη ξεκινήσει περιοδείες για να ενισχύσει τους υποψηφίους του κυβερνώντος κόμματος AKP και ουδείς μπορεί να αποκλείσει μια κλιμάκωση της προκλητικής ρητορικής του για εσωτερική κατανάλωση.

Η Αθήνα από την πλευρά της προεξοφλεί πως θα ζητήσει σεβασμό του διεθνούς δικαίου και τήρηση των κανόνων. Εχει άλλωστε στη διάθεσή της συγκεκριμένα στοιχεία που δείχνουν ότι η Τουρκία είναι αυτή που προβαίνει συστηματικά σε παραβιάσεις και παραβάσεις στο Αιγαίο. Μόλις την περασμένη Παρασκευή τουρκικά μαχητικά προχώρησαν σε ακόμη 34 παραβιάσεις του εθνικού εναέριου χώρου μας, ενώ από την αρχή του 2019 έχουν σημειωθεί επτά υπερπτήσεις σε ελληνικά νησιά. Πρόσφατο είναι εξάλλου και το περιστατικό όταν τουρκικό F-16 παρενόχλησε Σούπερ Πούμα της Πολεμικής Αεροπορίας που βρισκόταν σε επιχείρηση έρευνας και διάσωσης κοντά στο Φαρμακονήσι.

Πεποίθηση της κυβέρνησης είναι ακόμη πως στην παρούσα χρονική συγκυρία είναι πολύ θετικός ο δίαυλος επικοινωνίας που έχει αναπτύξει εδώ και καιρό ο έλληνας υπουργός Αμυνας Ευάγγελος Αποστολάκης με τον τούρκο ομόλογό του Χουλουσί Ακάρ. Μολονότι ο Ευάγγελος Αποστολάκης δεν θα συμμετάσχει στην πρωθυπουργική αποστολή στην Αγκυρα, η παρουσία του στο κυβερνητικό σχήμα λόγω της εμπειρίας του στη στρατιωτική διπλωματία – και συνακόλουθα στα ελληνοτουρκικά – θεωρείται εξαιρετικά χρήσιμη. Προχθές, εξάλλου, ο υπουργός Αμυνας ήταν ένας από τους υπουργούς που συμμετείχαν σε σύσκεψη υπό τον Αλέξη Τσίπρα στο υπουργείο Εξωτερικών, προκειμένου να προετοιμαστεί το ταξίδι στην Τουρκία.