Οι συμπληγάδες της Φώφης

Οσοι έχουν εντρυφήσει στις τέχνες του πολέμου λένε πως τον εχθρό σου πρέπει να τον παίρνεις στα σοβαρά. Και στο Κίνημα Αλλαγής παίρνουν πολύ στα σοβαρά την προσπάθεια που κάνει ο Αλέξης Τσίπρας να διεμβολίσει τον χώρο της ευρύτερης Κεντροαριστεράς. Η συζήτηση περί προοδευτικών μετώπων, θεωρούν στη Χαριλάου Τρικούπη, είναι κομμάτι ενός καλοστημένου σχεδίου με πολλές εκφάνσεις και πολλές  εναλλακτικές, που πέφτουν στο κενό με όσα συμβαίνουν το τελευταίο διάστημα. Υπονοούμενα, ίντριγκες, παρασκήνιο. «Πώς ποζάρει ως κεντροαριστερός ένας Πρωθυπουργός που εκβιάζεται από μια γκαζόζα;», σχολίαζε έμπειρο πολιτικό στέλεχος σε συνομιλητές του. Το σχέδιο, όμως, παραμένει σχέδιο – και καμιά φορά δεν αφορά άμεσα το Κίνημα Αλλαγής.

Το μεταβατικό κόμμα. Ενώ αύριο, σε γνωστό ξενοδοχείο της Αθήνας θα συνεδριάζει η Κεντρική Επιτροπή του κεντροαριστερού φορέα, ελάχιστα χιλιόμετρα μακριά, σε ένα άλλο ξενοδοχείο της πρωτεύουσας, μια γνώριμη Αριστερά φιλοδοξεί να επανασυστηθεί στο κοινό της. Πρώτη φορά από τότε που χώρισαν οι δρόμοι τους (και χωρίς την ομπρέλα του κεντροαριστερού φορέα) Σπύρος Λυκούδης και Θανάσης Θεοχαρόπουλος θα βρεθούν στο ίδιο πάνελ μιας «πρωτοβουλίας πολιτών», με στόχο «τον διάλογο όσων επιμένουν πως υπάρχει ανάγκη για τη συγκρότηση του χώρου της σύγχρονης ευρωπαϊκής Εριστεράς». Λέγεται πως αυτή η εκδήλωση προήλθε από τη βάση, διαμοιράστηκε όμως κανονικά από τον κομματικό μηχανισμό της ΔΗΜΑΡ που συμμετείχε σ’ αυτήν. Αυτού του είδους οι συναντήσεις, γιατί φαίνεται πως θα υπάρξουν κι άλλες, μπορεί να μη σημαίνουν τίποτα παραπάνω. Ενδέχεται, όμως, να εξελιχθούν σε κάτι πολύ πιο σοβαρό, που κάποια στιγμή στόχος είναι να βρει κοινή πολιτική στέγη με τον ΣΥΡΙΖΑ.

Εστω ότι στην κυβέρνηση δεν βγαίνουν οι τριπλές κάλπες του Μαΐου. Ή πως, παρά τα όσα συμβαίνουν, αντέχει να εξαντλήσει την τετραετία της. Τότε η προσέγγιση με τον ευρύτερο προοδευτικό χώρο θα γίνει πιο σταδιακά. Με δεδομένες τις ευρωεκλογές της άνοιξης, στον χώρο της ευρύτερης Αριστεράς θα εμφανιστεί ένα αυτόνομο σχήμα από ανθρώπους που έχουν αναφορές στην ίδρυση της ΔΗΜΑΡ και γενικότερα στην ανανεωτική Αριστερά – και οι οποίοι κινούνται ανάμεσα στο Κίνημα Αλλαγής, τη ΔΗΜΑΡ και το Ποτάμι, με αντιπασοκικά χαρακτηριστικά. Αυτό το σχήμα θα επιδιώξει να εκπροσωπηθεί στις Βρυξέλλες, να προσμετρηθεί στις προοδευτικές δυνάμεις, ίσως μάλιστα με επικεφαλής του ευρωψηφοδελτίου ένα όνομα με βαριά ιστορία από τον χώρο.

Λίγο καιρό πριν από τις εκλογές του Οκτωβρίου όμως, η προσέγγιση με τον Αλέξη Τσίπρα θα οδηγήσει σε έναν πολιτικό γάμο που θα πάρει τη μορφή του περίφημου «προοδευτικού μετώπου». Ισως, μάλιστα, ακόμα και με μια πιο θεσμική σύμπραξη, με ειδική αναφορά στα ψηφοδέλτια. Το σενάριο δεν είναι μόνο επί χάρτου, καθώς οι διεργασίες για τη δημιουργία του νέου σχήματος βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη, ενώ θεωρείται δεδομένη η επαφή κυβερνητικών στελεχών τουλάχιστον με έναν από τους πυρήνες που συμμετέχουν στην προσπάθεια, ο οποίος δεν έχει σκοπό απλώς την καταγραφή του χώρου. Για τον ΣΥΡΙΖΑ, μια τέτοια εξέλιξη προσφέρει μόνο οφέλη: από τη μια, η ύπαρξη ενός σχήματος σαν κι αυτό που βρίσκεται στα σκαριά λειτουργεί αντιθετικά προς το Κίνημα Αλλαγής, ενώ από την άλλη, εφόσον τελικά το φλερτ οδηγηθεί σε γάμο, δίνει πίσω στο κυβερνών κόμμα το πάλαι ποτέ ανανεωτικό του πρόσημο, ξεπλένοντας την συνεργασία του με τον Πάνο Καμμένο.

Πού σκοντάφτει αυτή η σύμπραξη; Κατ’ αρχάς στις συνθήκες, καθώς οι πρόωρες εκλογές ενδέχεται να προκαλέσουν μια πιο άμεση προσέγγιση του ΣΥΡΙΖΑ σε άστεγα προοδευτικά στελέχη, όπως είναι πολύ πιθανό να συμβεί στην περίπτωση των πασοκογενών. Εκτός αυτού, πρόβλημα στον σχεδιασμό μπορεί να αποτελέσουν και όσοι βρεθούν σε ένα τέτοιο σχήμα χωρίς πρόθεση μεταπήδησης στον ΣΥΡΙΖΑ. Δεν είναι λίγοι εκείνοι που εκφράζουν τον φόβο πως μπορεί να θεωρηθούν συμπλήρωμα ή να «εξευτελίσουν τη μέχρι τώρα πορεία τους». Το μεγαλύτερο, όμως, ζήτημα υπάρχει εντός του ΣΥΡΙΖΑ, καθώς μια μεγάλη ομάδα στελεχών, ανάμεσά τους και οι 53, βάζουν φρένο σε κεντροαριστερές προσεγγίσεις – αν και η επιστροφή των «ασώτων», που αποχώρησαν από τον ΣΥΝ το 2010, ακολουθώντας τον Φώτη Κουβέλη, όχι μόνο περιέχει όρους νίκης και ήττας, αλλά δεν μπορεί καν να θεωρηθεί κεντροαριστερή στροφή.

Και ίσως αυτός είναι ο λόγος που, σύμφωνα με τα κεντροαριστερά στελέχη, κάθε προσπάθεια διεύρυνσης του κυβερνώνοντος κόμματος μένει μόνο στην επικοινωνία. Οι εκδηλώσεις μνήμης για τον Ανδρέα Παπανδρέου, ο «περιφερόμενος θίασος» των στελεχών που απομακρύνθηκαν από το Κίνημα Αλλαγής και το Ποτάμι απαντώντας στο προσκλητήριο του Αλέξη Τσίπρα και οι κινήσεις σαν κι αυτή που, δεδομένης της σημερινής δυναμικής των συγκεκριμένων ρευμάτων, εξαντλούνται σε επίπεδο συμβολισμού. Αυτό δεν σημαίνει πως το επόμενο διάστημα ο ΣΥΡΙΖΑ δεν θα επιχειρήσει να στριμώξει το Κίνημα Αλλαγής και εντός Κοινοβουλίου, με μια σειρά από νομοσχέδια με κοινωνικό πρόσημο – βάζοντάς το διαρκώς μπροστά στο δίλημμα «πρόοδος ή συντήρηση». Κι εκεί, όμως, το Κίνημα Αλλαγής έχει επιλέξει να απαντάει με βάση τις προγραμματικές του θέσεις, ενώ όσο μαίνεται η συζήτηση για πολλαπλές κοινοβουλευτικές πλειοψηφίες, για «γκαζόζες» και για παραιτήσεις με παράταση, το Κοινοβούλιο θα θεωρείται προνομιακός χώρος της αντιπολίτευσης και όχι της συμπολίτευσης.

Ενότητα και αυτονομία. Σε κάθε περίπτωση, το Κίνημα Αλλαγής έχει επιλέξει να απαντήσει στην πίεση με ενότητα. Το ραντεβού της Φώφης Γεννηματά με τον Γιώργο Παπανδρέου το απόγευμα της Πέμπτης ξεκαθάρισε πως, παρά τις επιμέρους διαφωνίες, το Κίνημα Αλλαγής προχωρά προς το συνέδριο στις 30 και 31 Μαρτίου, κλείνοντας ένα κεφάλαιο που δημιουργούσε ζητήματα στον φορέα, κυρίως για τον τρόπο με τον οποίο το εκμεταλλευόταν ο ΣΥΡΙΖΑ. Το πραγματικό ζήτημα είναι το ερώτημα της επόμενης μέρας, καθώς ένα κομμάτι του φορέα θέτει ζήτημα συνεργασίας «με τη Δεξιά» σε μια κυβέρνηση συνεργασίας – όσο όμως το Κίνημα Αλλαγής συνεχίζει αυτόνομα, προχωρά συντεταγμένα. Σε μια κίνηση με ειδικό συμβολισμό, Γεννηματά και Παπανδρέου θα συμμετάσχουν σε εκδηλώσεις για τον Ανδρέα Παπανδρέου την ίδια μέρα, την ίδια ώρα, σε Χίο και Πάτρα. Παράλληλα, το τελευταίο διάστημα οι επαφές και με τα άλλα υψηλόβαθμα στελέχη έχουν πληθύνει, με σκοπό τη συσπείρωση του χώρου απέναντι στην επίθεση που θεωρεί ότι δέχεται. Το σχέδιο της Γεννηματά για την πορεία προς το συνέδριο, όπως διατυπώθηκε χθες στην Εκτελεστική Γραμματεία, μιλάει για εκλεγμένα όργανα από τη βάση, με εκλογή συνέδρων στις αρχές Μαρτίου και διεξαγωγή του συνεδρίου στο τέλος του ίδιου μήνα, με πιθανότητα ο σχεδιασμός να αλλάξει μόνο στην περίπτωση προκήρυξης εκλογών την ίδια περίοδο. Παρότι μικροενστάσεις δεν λείπουν, κυρίως για τον αριθμό όσων θα συμμετάσχουν αριστίνδην, η εικόνα που εκπέμπεται μετά τη διαγραφή Θεοχαρόπουλου δείχνει πως στην Κεντροαριστερά δεν θέλουν να είναι εύκολη λεία. Και σ’ αυτό, αν μη τι άλλο, συμφωνούν όλοι.