Σε βλέπει όταν κοιμάσαι, στο σπίτι, στη δουλειά…

^«Γεια σας φίλοι, το Research app του Facebook είναι ασφαλής εφαρμογή. Είναι μια επίσημη εφαρμογή του Facebook που την “τρέχει” η UTest, η πλατφόρμα μέσω της οποίας πάρα πολλές εταιρείες κάνουν διαδικτυακή έρευνα. Για να εγγραφείτε πρέπει να σας συστήσει κάποιος ήδη εγγεγραμμένος φίλος σας ή να στείλετε email ότι ενδιαφέρεστε και να σας εγκρίνουν. Από τη στιγμή που θα εγγραφείτε θα λαμβάνετε κάθε μήνα, στις 15 περίπου, 5-10 δολάρια αν αφήνετε την εφαρμογή μονίμως ανοιχτή, άλλα 5-10 δολάρια για κάθε φίλο που συστήνετε και χρησιμοποιεί την εφαρμογή και 20 δολάρια μπόνους αν συμπληρώσετε 5 ενεργούς συστημένους χρήστες τον μήνα. Eνας φίλος μου έβγαλε πάνω από 1.000 δολάρια!!».

«Η UTest είναι η κορυφαία εταιρεία στον κλάδο του beta testing, μην ανησυχείς για την ασφάλεια. Εγώ έχω ήδη βγάλει 7.405 δολάρια, δες το μπλογκ μου, έχω ανεβάσει τις αποδείξεις και αναλυτικές οδηγίες».

Αυτά είναι μερικά εντελώς ενδεικτικά σχόλια από τα χιλιάδες που μπορείτε να βρείτε σε forum στο Διαδίκτυο αν αναζητήσετε πληροφορίες για το Facebook Research app. Η εφαρμογή αυτή είναι το επίκεντρο του τελευταίου σκανδάλου ασφαλείας του μεγαλύτερου κοινωνικού δικτύου του κόσμου, μετά τις αποκαλύψεις που δημοσίευσε την Τρίτη το TechCrunch, ένας από τους σημαντικότερους ιστότοπους ενημέρωσης για νέα από τον χώρο της τεχνολογίας.

Με απλά λόγια: εδώ και περίπου τρία χρόνια το Facebook καλούσε χρήστες 13-35 ετών (ναι, ακόμη και 13) να βοηθήσουν στην ανάπτυξη των υπηρεσιών του εγκαθιστώντας το Research app, μια εφαρμογή που θα συλλέγει κάποια δεδομένα με σκοπό την έρευνα. Η εγκατάσταση γινόταν μέσω γνωστών εταιρειών beta testing, όπως η UTest, η δουλειά των οποίων είναι να κάνουν έρευνες στο Διαδίκτυο για λογαριασμό άλλων εταιρειών με σκοπό την ανάπτυξη προϊόντων και υπηρεσιών. Μιας και οι χρήστες καλούνται να προσφέρουν δεδομένα τους σε μια εταιρεία για να αυξήσει την εμπορική της δραστηριότητα, η εγκατάσταση τέτοιων εφαρμογών γίνεται έναντι χρηματικού αντιτίμου, το οποίο πολλαπλασιάζεται όταν ο χρήστης πείθει φίλους να συμμετέχουν κι αυτοί.

Αν η υπόθεση σταματούσε εδώ, θα ήταν σχεδόν κανονική. Το Facebook όμως το πήγε ένα βήμα πιο πέρα.

Το πρώτο αξιοσημείωτο είναι πως κάθε χρήστης, μαζί με το app, εγκαθιστούσε ένα root certificate. Με αυτό, το Facebook μπορεί να «προσποιείται» ότι είναι κάποιος άλλος. Αν, για παράδειγμα, ο χρήστης άνοιγε μια φαινομενικά άσχετη με το Facebook ιστοσελίδα για να παραγγείλει μια πίτσα, το Facebook θα ήταν εκεί, μαζί του, θα τον «έβλεπε» να διαλέγει τα υλικά κ.λπ. Το Facebook γινόταν ένας χαμαιλέων που έμπαινε όπου ήθελε και έβλεπε ό,τι ήθελε εκτός μόνο από κίνηση σε ιστότοπους εταιρειών και φορέων που έχουν ασφάλεια από τα root certificates των χάκερ, όπως οι τράπεζες.

Επιπλέον, το Research app εγκαθιστούσε κι ένα VPN, ένα ιδιωτικό δίκτυο, για να μοιραστεί τα δεδομένα που καλοπροαίρετα πρόσφερε στον ευγενή σκοπό της τεχνολογικής ανάπτυξης. Εχετε προσέξει ποτέ στο πάνω μέρος του browser σας ένα μικρό λουκέτο; Είναι η ένδειξη ότι σερφάρετε μέσω https, του ασφαλούς πρωτοκόλλου του web. Τα VPN λοιπόν, υπό κανονικές συνθήκες, δεν «βλέπουν» την προστατευμένη δραστηριότητα σας. Το Facebook Research app όμως μπορούσε να την αποκρυπτογραφήσει και να δει τα πάντα, τα ιδιωτικά σας μηνύματα, όλα.

Το δεύτερο αξιοσημείωτο είναι πως κατάφερε να παρακάμψει ακόμη και το αυστηρό πρωτόκολλο ασφάλειας της Apple που δεν επιτρέπει τέτοιες εφαρμογές στα iPhone, κάνοντας κατάχρηση μιας δικής της υπηρεσίας, του Developer Enterprise Program, ενός προγράμματος που επιτρέπει σε εταιρείες να μοιράζονται προσαρμοσμένες εφαρμογές με το προσωπικό και τους συνεργάτες τους. Ετσι, με όλες τις παραπάνω δυνατότητες, «μπήκε» και στα iPhone των χρηστών κι ήταν παντού και πάντα μαζί τους μέχρι χθες, που η Apple αντέδρασε άμεσα στις αποκαλύψεις του TechCrunch.

Ακούγεται τρομακτικό ε; Κάθε φορά που δίνουμε με την άδειά μας πρόσβαση σε δεδομένα μας, αφήνουμε έναν άγνωστο να μάθει ένα μυστικό μας και μετά να πουλήσει την πληροφορία σε έναν φίλο του έναντι μερικών εκατομμυρίων.

Οι οικονομικοί αναλυτές το λένε εδώ και χρόνια: τα δεδομένα μας είναι ο πιο κερδοφόρος πόρος της εποχής μας, περισσότερο κι από το πετρέλαιο, αφού τα παράγουμε εμείς, χωρίς κόστος, και αποκτούν τεράστια υπεραξία σε μια μη ρυθμισμένη αγορά στην οποία είμαστε όλοι το προλεταριάτο της. Και μάλιστα ένα προλεταριάτο παγκόσμιο, πιστό και αταξικό, για την περίπτωση που αμφιβάλλετε ακόμη πως βιάστηκαν αυτοί που έσπευσαν να κηρύξουν το «τέλος της Ιστορίας» τον προηγούμενο αιώνα.