Ο γρίφος μιας συνάντησης

Tο «παράθυρο» για μια επανάληψη του σκηνικού που υπήρξε δύο χρόνια πριν στην έδρα των Ηνωμένων Εθνών, με τετ α τετ 45 λεπτών, τότε, ανάμεσα στον Κυριάκο Μητσοτάκη και τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, είχε κλείσει ο Πρωθυπουργός από τη ΔΕΘ. Το άνοιξε ωστόσο διάπλατα χθες ο τούρκος πρόεδρος, ουσιαστικά προαναγγέλλοντας ραντεβού κορυφής επί αμερικανικού εδάφους, δίχως να επεκταθεί σε λεπτομέρειες. Εως χθες το βράδυ το «παράθυρο» έμοιαζε… μισάνοιχτο.

Αρμόδιες πηγές στην Αθήνα, από τη μια, δεν επιβεβαίωναν τη συνάντηση – ούτε με προσυνεννοημένη ατζέντα ούτε υπό τη μορφή μιας σύντομης ανταλλαγής απόψεων στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ. Απέρριπταν τον ισχυρισμό ότι προηγήθηκε ελληνικό αίτημα και επέμεναν στην πρωθυπουργική αποστροφή πως «δεν συμπίπτουν τα προγράμματα» της ελληνικής και της τουρκικής πλευράς στη Νέα Υόρκη. Από την άλλη, φαινόταν να μπαίνει ένας αστερίσκος στην πιθανότητα να υπάρξει τελικά διάλογος των δύο ηγετών, εφόσον τροποποιηθεί το πρόγραμμα του Ερντογάν και ο ίδιος δεν αναχωρήσει από τις ΗΠΑ το απόγευμα της Τετάρτης (αυτό γνώριζε ως χθες η Αθήνα), περίπου μία ώρα προτού φτάσει στη Νέα Υόρκη ο Πρωθυπουργός. Το πλάνο των πρωθυπουργικών επαφών αναμένεται να οριστικοποιηθεί σήμερα.  Αυτή η σπουδή Ερντογάν να προαναγγείλει μια συνάντηση, η οποία επισήμως δεν είχε ανακοινωθεί, πιστοποιεί την πρόθεση της Αγκυρας να συνεχίσει να εμφανίζεται ως η πλευρά που δεν αρνείται τον διάλογο. Αντίστοιχα, ούτε η Αθήνα επιθυμεί να δείχνει πως κλείνει την πόρτα στη συζήτηση – κατά το πρωθυπουργικό μότο, «είναι πάντα καλύτερα να συζητάμε από το να μη μιλάμε…».  

Εστω και αν η ελληνική πλευρά δεν επιβεβαίωνε την «ταύτιση» στα προγράμματα των δύο ηγετών, ο Ερντογάν σε συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε πριν από την αναχώρησή του για τη Νέα Υόρκη εμφάνισε ως δεδομένο ότι θα συναντηθεί με τον Μητσοτάκη αλλά και φρόντισε να εκφράσει και ο ίδιος τη δυσαρέσκεια της Αγκυρας για τη δήλωση των EUMed9 αναφορικά με την Τουρκία, χαρακτηρίζοντάς τη «μη επιθυμητή». Με το βλέμμα στο Προσφυγικό, επεσήμανε ότι «θα δούμε πόσο ειλικρινείς είναι και πόσο θα αντισταθούν» και ότι η Τουρκία «δεν είναι ο υπηρέτης στην πόρτα κανενός». Επανέλαβε δε ότι η Αγκυρα σηκώνει το μεγαλύτερο βάρος και πρέπει να γίνουν βήματα από τη Δύση. «Είχαμε μια πολύ ανοιχτή συζήτηση με τον πρόεδρο Ερντογάν και νομίζω ότι συμφωνήσαμε ότι είναι πολύ σημαντικό να κρατήσουμε πρόσφυγες και μετανάστες όσο πιο κοντά γίνεται στην πατρίδα τους» σχολίασε ο Κυριάκος Μητσοτάκης στο Reuters, αναφερόμενος στην τελευταία τηλεφωνική επικοινωνία τους. «Είναι λογικό», όπως πρόσθεσε, η ΕΕ να συνδράμει τη γειτονική χώρα προκειμένου να διαχειριστεί το ζήτημα.  

Στο μεταξύ, ξεχωριστή σημασία έχουν και οι πρωθυπουργικές αναφορές στις διερευνητικές επαφές και στο ενδεχόμενο να επανεκκινήσουν νωρίτερα εντός του 2021. «Ας προσπαθήσουμε να πιάσουμε το νήμα από εκεί που το αφήσαμε (…) αν δεν μπορούμε να έρθουμε σε συμφωνία, ας συμφωνήσουμε τουλάχιστον στο πλαίσιο με το οποίο θα φέρουμε τη διαφορά μας στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης» απάντησε στο Reuters ο Μητσοτάκης, μιλώντας για ένα και μοναδικό πλαίσιο: το διεθνές δίκαιο.

Η Med9. Στο φόντο αυτών υπάρχουν η διακήρυξη της Med9 και το τελευταίο δημόσιο μήνυμα του Μητσοτάκη προς την Αγκυρα να σταματήσει την «επιθετική συμπεριφορά» απέναντι στην Ελλάδα, την Κύπρο και όλη την περιοχή. «Η οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης πρέπει να διευθετείται με ειρηνικά μέσα επίλυσης διαφορών και σύμφωνα με τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS). Επαναλαμβάνουμε την απαίτησή μας προς την Τουρκία να αποδεχθεί την πρόσκληση της Κύπρου για συμμετοχή σε διάλογο σχετικά με την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών ανάμεσα στις ακτογραμμές τους, μέσω της υποβολής του ζητήματος στο Διαρκές Διεθνές Δικαστήριο» αναφέρεται στο κείμενο της Ευρωμεσογειακής Συνόδου Κορυφής που προκάλεσε εκνευρισμό στην απέναντι πλευρά.