«Θετική ατζέντα» με την Τουρκία υπό όρους

Την πίεση προς την Αγκυρα για συνέπεια και διάρκεια στην αποκλιμάκωση εξακολουθεί να επιδιώκει η Αθήνα αφενός μέσα από την κινητοποίηση συμμαχιών εντός Ευρώπης και συνολικά με διπλωματική κινητικότητα, αφετέρου με ευθεία υποστήριξη της διττής προσέγγισης των Βρυξελλών στο πεδίο των ευρωτουρκικών σχέσεων. Τη γραμμή αυτή, δηλαδή ένα «ναι μεν, αλλά…», αποτύπωσε ο Κυριάκος Μητσοτάκης στη διάρκεια της Συνόδου Κορυφής που άρχισε χθες, εξετάζοντας και το θέμα της Τουρκίας υπό το πρίσμα του Μεταναστευτικού και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Οι ευρωπαίοι ηγέτες αναφέρουν ρητά ότι «πρέπει να διατηρηθεί» η αποκλιμάκωση στην Ανατολική Μεσόγειο και συμφώνησαν να ανοίξουν δρόμο ευρωτουρκικής συνεργασίας με όρους και προϋποθέσεις. «Με σταδιακό, αναλογικό και αναστρέψιμο τρόπο» όπως αναφέρει το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο θα ενισχυθεί η συνεργασία «σε διάφορους τομείς κοινού ενδιαφέροντος».

Μετά τη συμφωνία για ανοιχτούς διαύλους ανάμεσα σε Μαξίμου και Ακ Σαράι, που καλλιεργεί προσδοκίες για ήρεμα νερά, η ελληνική πλευρά ζυγίζει την τουρκική στάση σε επίπεδο ρητορικής και πράξεων και επιμένει στη σημασία η Ευρώπη να εκπέμπει καθαρά μηνύματα. Στο πλαίσιο αυτό ο Πρωθυπουργός μετέφερε στις Βρυξέλλες τόσο τις κόκκινες γραμμές της ελληνικής πλευράς, ιδίως σε ό,τι αφορά το Μεταναστευτικό και το Κυπριακό, όσο και τη διάθεση να στηρίξει τα θετικά ευρωτουρκικά βήματα προσέγγισης. Είναι ενδεικτικό ότι στις συζητήσεις των «27» ο Πρωθυπουργός προσήλθε ικανοποιημένος καθώς αποσαφηνίζεται το πλαίσιο βελτίωσης των σχέσεων της ΕΕ με την Τουρκία «επαναλαμβάνοντας τα συμπεράσματα του συμβουλίου κορυφής του περασμένου Μαρτίου».  

Σε ό,τι αφορά το Κυπριακό, οι Ευρωπαίοι δηλώνουν προσηλωμένοι σε διευθέτηση στη βάση μιας δικοινοτικής, διζωνικής ομοσπονδίας αλλά και επιφυλάσσουν προειδοποίηση στην Τουρκία για τη «σημασία του καθεστώτος των Βαρωσίων», ζητώντας σεβασμό των ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης είπε κατηγορηματικά όχι στην τουρκική θέση για λύση στη βάση δύο κρατών. «Δεν μπορεί σε καμιά περίπτωση να αποτελέσει βάση διαπραγμάτευσης» είπε, σύμφωνα με πληροφορίες, στο γεύμα των ηγετών με τον γενικό γραμματέα του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες.  

«Πρέπει να συνεχίσουμε να εργαζόμαστε στο θέμα του καθορισμού θαλασσίων ζωνών και κυρίως στο Κυπριακό» σημείωσε ο ύπατος εκπρόσωπος Ζοζέπ Μπορέλ, ενώ αναφορές στην Τουρκία απέφυγε προσερχόμενη στη Σύνοδο η Ανγκελα Μέρκελ, σε αντίθεση με τον γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν («θα διαλευκάνουμε τις γραμμές για την επανεκκίνηση του διαλόγου») και τον αυστριακό καγκελάριο Σεμπάστιαν Κουρτς που εμφανίστηκε επικριτικός για την κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Τουρκία. Ελλάδα, Γαλλία και Αυστρία άλλωστε φαίνεται να ύψωσαν «τείχος» στις διαβουλεύσεις με τη Γερμανία, σύμφωνα και με τον γερμανικό Τύπο, για τη διατύπωση στο κείμενο συμπερασμάτων σχετικά με την αναθεώρηση της τελωνειακής ένωσης ΕΕ – Τουρκίας, που «καίει» τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. «Σε αυτή τη φάση προέχει η ορθή εφαρμογή της παρούσας έναντι όλων των κρατών-μελών της ΕΕ» έλεγαν κυβερνητικές πηγές.  

Ως προς τη χρηματοδότηση προς την Τουρκία για τους πρόσφυγες (δημοσίευμα της «Die Welt» είχε τίτλο «Το τελευταίο deal του Ερντογάν με τη Μέρκελ» εμφανίζοντας τη γερμανίδα καγκελάριο ως το σημαντικότερο στήριγμα του τούρκου προέδρου στη Δύση), η Αθήνα στηρίζει την πρόταση της Κομισιόν για κονδύλια 3,5 δισ. έως το 2024. «Δεν είμαστε καθόλου αντίθετοι σε μία επιπρόσθετη χρηματοδότηση» είπε ο Μητσοτάκης ορίζοντας δύο προϋποθέσεις «τις οποίες θα πρέπει η Τουρκία να τηρήσει απαρέγκλιτα»: αποφυγή οποιασδήποτε εργαλειοποίησης και αποδοχή της επιστροφής στην Τουρκία από τα ελληνικά νησιά περίπου 1.450 ανθρώπων. «Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καταδικάζει και αποδοκιμάζει» αναφέρεται στο τελικό κείμενο συμπερασμάτων, «κάθε απόπειρα τρίτων χωρών να εργαλειοποιήσουν τους μετανάστες για πολιτικούς σκοπούς».

ΝΕΑ ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΑΚΑΡ. Στο μεταξύ μικρά ή μεγαλύτερα «φάλτσα» προκλήσεων (δηλώσεις και Navtex) εξακολουθούν να έρχονται από την Αγκυρα, με την ελληνική πλευρά να τα καταγράφει και να αξιολογεί, όπως είναι η δήλωση του Χουλουσί Ακάρ «είμαστε αποφασισμένοι να προστατεύσουμε τα δικαιώματα και τα συμφέροντά μας στη “Γαλάζια Πατρίδα” μας, συμπεριλαμβανομένης της Κύπρου». Ο  τούρκος υπουργός Αμυνας από τη μία  μίλησε για «επίλυση μέσω διαλόγου στα προβλήματα στο Αιγαίο, την Ανατολική Μεσόγειο και την Κύπρο» και από την άλλη κατηγόρησε την Ελλάδα για «προκλητικές ενέργειες και ρητορική».