Κρατούν ανοικτή την πόρτα του διαλόγου

Στα τέλη Μαΐου προγραμματίζεται, σύμφωνα με πληροφορίες, η πραγματοποίηση του 4ου κύκλου συνομιλιών ανάμεσα στα υπουργεία Αμυνας της Ελλάδας και της Τουρκίας για τα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης (ΜΟΕ). Οι επαφές θα γίνουν επί τουρκικού εδάφους και, όπως είναι φανερό, μετά τις περσινές ακραίες τουρκικές προκλήσεις στον Εβρο και στα νότια του Καστελλόριζου φέτος – και τουλάχιστον έως τώρα – διανύουμε μια περίοδο επαναπροσέγγισης και αλλεπάλληλων διπλωματικών επαφών Αθήνας – Αγκυρας.

Εχουν προηγηθεί δύο γύροι διερευνητικών επαφών Ελλάδας – Τουρκίας (ο 61ος τον Ιανουάριο στην Κωνσταντινούπολη και ο 62ος στην Αθήνα τον Μάρτιο), ενώ ακολούθησε στις 15 Απριλίου η συνάντηση των δύο ΥΠΕΞ Νίκου Δένδια και Μεβλούτ Τσαβούσογλου στην Αγκυρα με τη θυελλώδη «οn air» αντιπαράθεση. Τέσσερις ημέρες μετά, τα υπουργεία Αμυνας Ελλάδας και Τουρκίας με μια πανομοιότυπη ανακοίνωση είχαν συμφωνήσει να διεξαγάγουν τον 4ο κύκλο συνομιλιών για τα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης. Επιπλέον σε συνεντεύξεις του ο Μεβλούτ Τσαβούσογλου έχει προαναγγείλει ότι σύντομα επίκειται και μια συνάντηση Ερντογάν – Μητσοτάκη, ενώ προ ημερών υπήρξαν και νέες επαφές των δύο πλευρών στο πλαίσιο της Πενταμερούς για το Κυπριακό.

Σε όλο αυτό το διάστημα, από τον Ιανουάριο έως τον Μάιο, με τις διπλωματικές επαφές να είναι αρκετά πυκνές, η Αγκυρα φαίνεται να έχει περιορίσει αισθητά την επιθετικότητα σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο. Αυτό προκύπτει και από τους αριθμούς. Το 1ο τετράμηνο του 2021 τουρκικά μαχητικά έχουν προχωρήσει σε 618 παραβιάσεις του Εθνικού Εναέριου Χώρου της Ελλάδας, ενώ πέρυσι, το αντίστοιχο διάστημα, οι παραβιάσεις ήταν τριπλάσιες, 1.918. Παρόμοια εικόνα καταγράφεται και στις υπερπτήσεις εθνικού εδάφους. Φέτος μέχρι τα τέλη Απριλίου έχουν καταγραφεί 15 υπερπτήσεις, ενώ πέρυσι το 1ο τετράμηνο ήταν 255.

Παρά ταύτα, στρατιωτικές και διπλωματικές πηγές επισημαίνουν ότι μπορεί σε επίπεδο αριθμών πράγματι να περιορίστηκε η τουρκική προκλητικότητα, δεν συμβαίνει όμως το ίδιο σε επίπεδο ρητορικής. Οι τούρκοι αξιωματούχοι επιδίδονται σε ένα παιχνίδι εντυπώσεων διαρκείας. Κατηγορούν συστηματικά την Αθήνα ότι αυτή ευθύνεται για τις εντάσεις στην περιοχή. Και επικρίνουν τη χώρα μας για καταπάτηση ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Αντίθετα, οι ίδιοι επιχειρούν να εμφανιστούν ως η πλευρά που παγίως επιθυμεί τον διάλογο.

Μάλιστα, πολύ συχνές είναι οι αναφορές των Τούρκων στο Προσφυγικό. Επαναλαμβάνουν ισχυρισμούς ότι η Ελλάδα κακομεταχειρίζεται τους μετανάστες ή ακολουθεί πρακτικές push back στο Αιγαίο. Μόλις την περασμένη εβδομάδα εξάλλου η Τουρκία κατηγόρησε εκ νέου τη χώρα μας για παραβίαση ανθρωπίνων δικαιωμάτων με αφορμή την επίσκεψη του τούρκου υφυπουργού Εξωτερικών Γιαβούζ Σελίμ Κιράν στη Θράκη. Για ακόμη μία φορά ο τούρκος αξιωματούχος έκανε λόγο για «τουρκική μειονότητα» και όχι για μουσουλμανική και για περιορισμούς που υφίστανται οι μουσουλμάνοι.

ΧΑΜΗΛΕΣ ΠΡΟΣΔΟΚΙΕΣ. Υπό αυτά τα δεδομένα οι οδηγίες που έχουν δοθεί στις επιτροπές στρατιωτικών που θα συμμετάσχουν στα ΜΟΕ αλλά και στις υπόλοιπες επαφές είναι να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί. Τα ΜΟΕ μπορεί να είναι ένας στρατιωτικός διάλογος Ελλάδας – Τουρκίας για την επιλογή δραστηριοτήτων με σκοπό την αποφυγή έντασης στο Αιγαίο και τη μείωση κινδύνου ατυχημάτων, όμως η Αγκυρα πολλές φορές προσέρχεται σ’ αυτές τις συζητήσεις με άλλες επιδιώξεις. Εχει επιχειρήσει δηλαδή να βάλει στο τραπέζι των συζητήσεων και θέματα από τη μακρά λίστα των τουρκικών αξιώσεων.