Το άγχος και οι δυσκολίες προσαρμογής οδηγούν χιλιάδες φοιτητές στα κέντρα ψυχολογικής υποστήριξης των Πανεπιστημίων

Υποτίθεται πως διανύουν την καλύτερη φάση της ζωής τους. Είναι 20άρηδες, έχουν καταφέρει να περάσουν στο Πανεπιστήμιο αφού οι κόποι των προηγούμενων ετών έχουν προφανώς αποφέρει καρπούς, όμως τελικά κλείνονται στον εαυτό τους. Σε μια φοιτητική εστία. Στα συναισθήματά τους που τα νιώθουν αβάσταχτα.

Χιλιάδες φοιτητές στα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα της χώρας, βρίσκουν διέξοδο στην ψυχολογική υποστήριξη που τους παρέχεται από τα ίδια τα Πανεπιστήμια. Μόνο στην Πάτρα για το ακαδημαϊκό έτος που διανύουμε, ο αριθμός τους αγγίζει τους 1.000, δηλώνει ο Πρύτανης, Χρήστος Μπούρας στο tanea.gr.

«Διαπιστώσαμε ότι υπάρχουν αρκετά παιδιά -κορίτσια και αγόρια- που χρειάζονται ψυχολογική και συμβουλευτική υποστήριξη. Οι φοιτητές αυτοί κλείνουν ραντεβού και συμμετέχουν σε συνεδρίες με κοινωνικούς λειτουργούς ή ψυχολόγους, ενώ αν είναι βαριά περιστατικά, γιατί υπάρχουν και τέτοια, τα παραπέμπουμε στην ψυχιατρική κλινική του Πανεπιστημιακού μας νοσοκομείου. Σ’ εμάς αυτήν την περίοδο είναι χίλιοι φοιτητές από τους 25.000. Κι αυτοί να σημειώσω είναι που το παραδέχονται, γιατί στις περισσότερες περιπτώσεις δεν μιλάνε.

-Τα «σημάδια» που χτυπούν “καμπανάκι” για τους καθηγητές ποια είναι;

«Βασικά είναι η κατάθλιψη, η απομόνωση, η δυσκολία στα μαθήματα. Αυτά κυρίως», διευκρινίζει. Το συγκεκριμένο Κέντρο Ψυχολογικής και Συμβουλευτικής Υποστήριξης (ΚΕΨΥΣΥΠ) που ιδρύθηκε το 2023, μια δομή που παρέχει δωρεάν και εμπιστευτική φροντίδα στους φοιτητές, έχει κληθεί ν’ αντιμετωπίσει και πιο σοβαρά περιστατικά, τονίζει ο κύριος Μπούρας…

«Έχουμε και βαριά περιστατικά, ευτυχώς ελάχιστα, όπως απόπειρες αυτοκτονίας, που τα έχουμε προλάβει. Αλλά πρέπει να τα εντοπίσουμε, γιατί δυστυχώς στη χώρα μας τέτοια προβλήματα θεωρούνται στίγμα. Δεν λέγονται από τις οικογένειες. Τα εντοπίζουν είτε οι καθηγητές, είτε ο ίδιος ο φοιτητής το μοιράζεται μαζί μας ή μας το λέει η παρέα του. Υπάρχει, ωστόσο, μια δυσκολία να πλησιάσουμε» και σημειώνει πως «γενικώς προσπαθούμε να κοινωνικοποιήσουμε τα παιδιά. Οργανώνουμε ημερίδες ενώ διατηρούμε και μια 24ωρη τηλεφωνική γραμμή η οποία έχει αποδώσει σε ορισμένες περιπτώσεις, με κοινωνική λειτουργό που διανυκτερεύει. Όλες αυτές οι δράσεις χρηματοδοτούνται από το ΕΣΠΑ, την Περιφέρεια και το Υπουργείο Παιδείας», καταλήγει ο Πρύτανης και θυμάται τη χρονιά που εκείνος πέρασε το κατώφλι του Πανεπιστημίου ως φοιτητής.

Ήταν το 1980. Τότε που έπρεπε να φύγει από την Καλαμάτα με μερικά χρήματα στην τσέπη κι ένα εισιτήριο τρένου για την Αχαϊκή πρωτεύουσα. Εκεί όπου έφτασε στις δύο τα ξημερώματα, μας λέει, ολομόναχος και περιμένοντας να ξημερώσει για να βρει το σπίτι που θα τον φιλοξενούσε. Μια πραγματικότητα εντελώς διαφορετική, από αυτή που γνωρίζουμε σήμερα.

«Αρκετά συχνά φοιτητές καταφεύγουν σε καταστροφικές μεθόδους «αυτοθεραπείας» με αλκοόλ και ουσίες»

Παρόμοια κέντρα υπάρχουν -μεταξύ άλλων- στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, στο Πανεπιστήμιο Πειραιά, στο Πάντειο, στο Οικονομικό των Αθηνών, στο Αριστοτέλειο, αλλά και σε αυτά της Κρήτης, των Ιωαννίνων και της Θράκης. Εκεί όπου καθημερινά περνούν το κατώφλι τους πολλοί φοιτητές προκειμένου να μπορέσουν να βρουν τον εαυτό τους, αλλά και το νόημα που αναζητούν. Το ίδιο αναζητούν και στο γραφείο της κυρίας Αλεξάνδρας Καππάτου, ψυχολόγου, παιδοψυχολόγου και συγγραφέως…

«Τα παιδιά που φεύγουν από τα σπίτια τους έχουν να αντιμετωπίσουν πολλές προκλήσεις. Έχουν να διαχειριστούν τον αποχωρισμό από τους γονείς τους και ν’ αντιμετωπίσουν το άγνωστο. Χάνουν τους φίλους τους, το οικογενειακό περιβάλλον και το «δίχτυ» ασφαλείας τους. Επιστημονικά δεδομένα που έχουμε στη διάθεσή μας από άλλες χώρες, αναφέρουν πως η πλειοψηφία των φοιτητών αντιμετωπίζει διάφορες ψυχοσυναισθηματικές προκλήσεις, ενώ ένα ποσοστό γύρω στο 15% αναφέρει ψυχολογικά προβλήματα κατά τη διάρκεια του σπουδών, με κυρίαρχο τις αγχώδεις διαταραχές. Νιώθουν κατάθλιψη. Βιώνουν έντονη μοναξιά. Παρουσιάζουν δυσκολίες προσαρμογής, σε μια πόλη που δεν γνωρίζουν», μας εξηγεί η γνωστή ψυχολόγος και τονίζει πως όλη αυτή η κατάσταση οδηγεί αναπόφευκτα σε μια δυσλειτουργική καθημερινότητα…

«Μπορεί να παραμελούν ακόμα και τις ανάγκες τους. Δηλαδή, να μην κοιμούνται αρκετά, καθώς πολλοί φοιτητές -κυρίως πρωτοετείς- αισθάνονται φόβο το βράδυ. Μπορεί να μην τρέφονται καλά, να μη συνδέονται κοινωνικά και φυσικά να μην παρακολουθούν τα μαθήματά τους.»

Το αποτέλεσμα; Αρκετά συχνά να καταφεύγουν σε καταστροφικές μεθόδους «αυτοθεραπείας»… «Ποιες είναι αυτές; Η κατάχρηση αλκοόλ. Πολλές φορές κάνουν επεισοδιακή υπερκατανάλωση. Δηλαδή καταναλώνουν πάρα πολύ αλκοόλ με στόχο να μεθύσουν, για να νιώσουν πιο χαλαροί. Και βέβαια έχουμε και τη χρήση ουσιών που φαίνεται και διεθνώς ότι υπάρχει μεγάλη αύξηση, τόσο στις ουσίες, όσο και στα συνταγογραφούμενα φάρμακα. Αγχολυτικά κτλ.» υπογραμμίζει η κυρία Καππάτου.

Κι αυτό είναι ένα πρόβλημα που δεν γνωρίζει σύνορα. Σύμφωνα με έρευνα του Εθνικού Ινστιτούτου των ΗΠΑ για την Κατάχρηση Αλκοόλ και τον Αλκοολισμό (NIAAA – Εθνική Έρευνα για τη Χρήση Ουσιών και την Υγεία, 2024) το 25% των φοιτητών ηλικίας 18–25 ετών ανέφερε επεισόδιο υπερκατανάλωσης αλκοόλ τον τελευταίο μήνα σε σχέση με τον χρόνο διεξαγωγής της, ενώ το 46,6% είχε καταναλώσει αλκοόλ το ίδιο διάστημα.

Σε τι οφείλεται όμως όλη αυτή η «γκρι» καθημερινότητα που καλούνται ν’ αντιμετωπίσουν πολλοί φοιτητές; Η σκληρή αλήθεια, μας λέει η ψυχολόγος, τουλάχιστον για τις περισσότερες περιπτώσεις, κρύβεται πίσω από τις λέξεις «γονεϊκή υπερπροστατευτικότητα»…

«Όταν είμαστε γονείς “ελικόπτερα” και προσπαθούμε να ικανοποιήσουμε κάθε τους ανάγκη πριν καν την εκδηλώσουν, αντιλαμβάνεται κανείς ότι τελικά τα παιδιά μας δυσκολεύονται. Δεν έχουν μάθει να αναλαμβάνουν πρωτοβουλίες, δεν αντέχουν την απογοήτευση, τη ματαίωση. Δεν ξέρουν να διαχειριστούν απλά πρακτικά ζητήματα, να μαγειρέψουν, να καθαρίσουν το σπίτι». Παρόλ’ αυτά, σημειώνει, συνήθως πρόκειται για παιδιά στα οποία προϋπήρχε το άγχος απλώς μπορεί να υποδιαγνώστηκε, να πέρασε απαρατήρητο.

Πανεπιστήμιο Πάτρας: 2.500 συνεδρίες σε έναν χρόνο, για άγχος, δυσκολίες προσαρμογής, σπουδαστικό στρες, αυτοεκτίμηση

Χαρακτηριστικά είναι τα διαθέσιμα στοιχεία που προκύπτουν από τον απολογισμό πεπραγμένων του Πανεπιστημίου Πατρών, για το ακαδημαϊκό έτος 2024-2025. Σε αυτά αναφέρεται πως πραγματοποιήθηκαν:
• 2.457 συνεδρίες δια ζώσης με φοιτητές που φοιτούν σε Πάτρα, Αγρίνιο και Μεσολόγγι διασφαλίζοντας ισότιμη πρόσβαση
• 258 ήταν οι νέοι ωφελούμενοι (πάντα για το συγκεκριμένο διάστημα)
• 504 ήταν τα νέα αιτήματα υποστήριξης, ενώ
• 265 ήταν οι ολοκληρωμένοι κύκλοι συνεδριών που επικεντρώθηκαν σε θέματα άγχους, δυσκολιών προσαρμογής, σπουδαστικού στρες, διαπροσωπικών σχέσεων, αυτοεκτίμησης και προσωπικής ανάπτυξης. Εξίσου σημαντικές είναι και οι παραπομπές σε ειδικούς, που αποτυπώνονται ως εξής, για το ίδιο ακαδημαϊκό έτος:
• 131 σε ψυχολόγο
• 61 σε ψυχίατρο
• 8 σε εξωτερικές δομές ψυχικής υγείας

Πηγή: Απολογισμός Πεπραγμένων Διοίκησης Πανεπιστημίου Πατρών 2024-2025