Σε αγώνα δρόμου ενάντια στον χρόνο εξελίσσεται η ολοκλήρωση του προγράμματος «Σπίτι Μου 2», καθώς η καταληκτική προθεσμία της 2ας Ιουνίου για την υπογραφή των δανειακών συμβάσεων πλησιάζει. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει ο Θεμιστοκλής Μπάκας, Πρόεδρος του Πανελλαδικού Δικτύου E-Real Estates, περίπου 2.000 επιλεγμένοι δικαιούχοι βρίσκονται αντιμέτωποι με το ενδεχόμενο να τεθούν εκτός προγράμματος, παρά το γεγονός ότι διαθέτουν προέγκριση και έχουν ήδη δεσμευτεί οικονομικά.
Αν και το χρονοδιάγραμμα προβλέπει τη δυνατότητα εκταμίευσης των ποσών έως τις 31 Αυγούστου, η γραφειοκρατική πολυπλοκότητα και οι καθυστερήσεις στους τεχνικούς ελέγχους καθιστούν το ορόσημο του Ιουνίου «λαιμητόμο» για εκατοντάδες φακέλους. Ο κ. Μπάκας υπογραμμίζει πως η απουσία μεταβατικής πρόβλεψης μεταθέτει το πλήρες ρίσκο της καθυστέρησης στους πολίτες.
Το «Αδιέξοδο» σε τρεις πράξεις – Πραγματικές περιπτώσεις
Ο Θεμιστοκλής Μπάκας παρουσιάζει τρεις χαρακτηριστικές περιπτώσεις που αποδεικνύουν το μέγεθος του προβλήματος:
Χαρακτηριστική περίπτωση 1
«Νέο ζευγάρι με προέγκριση δανείου 165.000 ευρώ εντόπισε κατοικία εντός των προδιαγραφών του προγράμματος και υπέγραψε προσύμφωνο με τον ιδιοκτήτη, καταβάλλοντας προκαταβολή. Ωστόσο, κατά τον τεχνικό έλεγχο προέκυψε ανάγκη τακτοποίησης μικρής πολεοδομικής εκκρεμότητας, γεγονός που καθυστέρησε την ολοκλήρωση του φακέλου.
Παρά το γεγονός ότι οι ενδιαφερόμενοι είχαν κινηθεί εγκαίρως και καλόπιστα, η καθυστέρηση δεν οφειλόταν στους ίδιους. Η τράπεζα δεν μπορούσε να προχωρήσει στην τελική έγκριση χωρίς πλήρη τεχνική και νομική πληρότητα του ακινήτου.
Το ερώτημα είναι σαφές: μπορεί ένας πολίτης που έχει ήδη δεσμευτεί οικονομικά να χάνει την ένταξή του εξαιτίας διαδικαστικών καθυστερήσεων που δεν ελέγχει;», σχολιάζει ο κ. Μπάκας.
Χαρακτηριστική περίπτωση 2
«Οικογένεια με ένα παιδί, έχοντας λάβει προέγκριση δανείου 180.000 ευρώ, συμφώνησε την αγορά διαμερίσματος και ξεκίνησε τη διαδικασία συγκέντρωσης των απαιτούμενων εγγράφων. Η έκδοση πιστοποιητικών από δημόσιες υπηρεσίες και μηχανικούς καθυστέρησε, με αποτέλεσμα να μην ολοκληρωθεί εγκαίρως ο νομικός και τεχνικός έλεγχος.
Η οικογένεια είχε ήδη καταβάλει χρήματα για μηχανικό, συμβολαιογράφο και προκαταβολή στον πωλητή. Παρ’ όλα αυτά, με το πρόγραμμα να οδηγείται σε κλείσιμο, ο φάκελος παρέμεινε σε εκκρεμότητα.
Σε τέτοιες περιπτώσεις, η απουσία μεταβατικής πρόβλεψης δεν δημιουργεί απλώς διοικητικό πρόβλημα, μεταφέρει το κόστος της καθυστέρησης στους ίδιους τους δικαιούχους.», τονίζει ο Πρόεδρος Πανελλαδικού Δικτύου E-Real Estates.
Χαρακτηριστική περίπτωση 3
«Μονογονεϊκή οικογένεια με προέγκριση δανείου 145.000 ευρώ βρήκε κατοικία σε περιοχή όπου η προσφορά κατάλληλων ακινήτων είναι εξαιρετικά περιορισμένη. Μετά από διαπραγμάτευση, συμφώνησε με τον πωλητή και κατέβαλε προκαταβολή, θεωρώντας ότι η διαδικασία θα ολοκληρωθεί εντός του προβλεπόμενου χρόνου.
Στην πορεία, όμως, καθυστέρησε η έκδοση απαραίτητων πιστοποιητικών για το ακίνητο, ενώ η τράπεζα ζήτησε πρόσθετα δικαιολογητικά πριν προχωρήσει στην εκτίμηση και την τελική έγκριση.
Το αποτέλεσμα είναι ότι ένας πολίτης που πληρούσε τα κριτήρια, είχε ενεργό φάκελο και είχε αναλάβει οικονομική δέσμευση, κινδυνεύει να μείνει εκτός προγράμματος χωρίς δική του υπαιτιότητα.
Δικαιούχος του προγράμματος, έχοντας λάβει προέγκριση στεγαστικού δανείου, εντόπισε κατοικία, υπέγραψε προσύμφωνο με τον ιδιοκτήτη και κατέβαλε προκαταβολή, θεωρώντας ότι η διαδικασία θα ολοκληρωθεί κανονικά εντός των προθεσμιών του «Σπίτι Μου 2».
Στη συνέχεια, λόγω καθυστερήσεων στη διαδικασία ελέγχου και ολοκλήρωσης του φακέλου, κατέστη σαφές ότι η εκταμίευση του δανείου δεν θα προλάβει να πραγματοποιηθεί εντός του χρονικού πλαισίου του προγράμματος.
Ο ιδιοκτήτης, επικαλούμενος τους όρους του προσυμφώνου, ζητά πλέον την καταβολή του υπολοίπου τιμήματος, ανεξαρτήτως της ένταξης ή μη στο πρόγραμμα. Αυτό σημαίνει ότι ο δικαιούχος, ενώ βασίστηκε στη χρηματοδότηση του προγράμματος, βρίσκεται αντιμέτωπος με την υποχρέωση να καλύψει το σύνολο του ποσού με ίδια κεφάλαια, κάτι που στην πράξη είναι αδύνατο.
Το αποτέλεσμα είναι διπλά επιβαρυντικό, αφενός ο πολίτης κινδυνεύει να χάσει την προκαταβολή που έχει ήδη καταβάλει, και αφετέρου εκτίθεται σε νομικές και οικονομικές αξιώσεις από τον πωλητή.
Η περίπτωση αυτή αναδεικνύει με τον πιο έντονο τρόπο το θεσμικό κενό προστασίας: όταν ο πολίτης ενεργεί καλόπιστα, με προέγκριση, ενεργό φάκελο και συμβατική δέσμευση, δεν μπορεί να μένει εκτεθειμένος σε πλήρη οικονομικό κίνδυνο λόγω καθυστερήσεων που δεν ελέγχει.», επισημαίνει ο Θεμιστοκλής Μπάκας.
Στο 84% η απορρόφηση – Το «ταμείο» του προγράμματος και η επόμενη ημέρα
Παρά τα προβλήματα που εντοπίζονται στην τελική ευθεία, τα επίσημα στοιχεία δείχνουν ότι το πρόγραμμα «Σπίτι Μου 2» παρουσίασε υψηλή δυναμική. Μέχρι σήμερα έχουν εγκριθεί 13.461 δάνεια, συνολικής αξίας 1,62 δισ. ευρώ, επί ενός αρχικού προϋπολογισμού 2 δισ. ευρώ.
Τα στοιχεία αυτά αφορούν δάνεια που έχουν ολοκληρώσει επιτυχώς όλα τα στάδια ελέγχου και βρίσκονται πλέον στο τελικό στάδιο της εκταμίευσης. Με το μέσο ύψος δανείου να διαμορφώνεται στις 120.150 ευρώ, η συνολική απορρόφηση των πόρων ανέρχεται στο 84,1%.
Καθοριστικό ρόλο στην επιτάχυνση του προγράμματος έπαιξε η διεύρυνση των εισοδηματικών ορίων που εφαρμόστηκε τον περασμένο Νοέμβριο. Τα νέα όρια επέτρεψαν σε περισσότερους πολίτες να ενταχθούν:
Άγαμοι: Ετήσιο εισόδημα έως 25.000€.
Ζευγάρια: Έως 35.000€ (με προσαύξηση 5.000€ ανά παιδί).
Μονογονεϊκές οικογένειες: Έως 39.000€ (με προσαύξηση 5.000€ από το δεύτερο παιδί).
