Ρωμαϊκός επιτάφιος λίθος ηλικίας σχεδόν 2.000 ετών, που εντοπίστηκε σε αυλή σπιτιού στη Νέα Ορλεάνη, επέστρεψε στην Ιταλία έπειτα από επίσημη τελετή παράδοσης στη Ρώμη, υπό την καθοδήγηση του FBI.
Η μαρμάρινη επιτύμβια στήλη, ηλικίας περίπου 1.900 ετών, παραδόθηκε επισήμως σε Ιταλούς αξιωματούχους την Τετάρτη, κατά τη διάρκεια εκδήλωσης που σηματοδότησε επίσης την επαναπατρισμό ενός ακόμη αρχαίου αντικειμένου εντοπισμένου στις ΗΠΑ, όπως ανακοίνωσε η αμερικανική υπηρεσία.
Το εύρημα ήρθε στο φως πέρυσι, όταν η ανθρωπολόγος του Πανεπιστημίου Tulane, Ντανιέλ Σαντόρο, και ο σύζυγός της, Άαρον Λόρενζ, καθάριζαν τον κήπο τους. Το ζευγάρι παρατήρησε μια πλάκα με ασυνήθιστα λεία επιφάνεια και επιγραφή που έμοιαζε λατινική.
Η Σαντόρο επικοινώνησε με ειδικούς, μεταξύ των οποίων ο αρχαιολόγος του Πανεπιστημίου της Νέας Ορλεάνης, Ράιαν Γκρέι, εκφράζοντας ανησυχία μήπως το ιστορικό τους σπίτι βρίσκεται πάνω σε μη καταγεγραμμένο ταφικό χώρο.
Με τη συνδρομή της καθηγήτριας Κλασικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Tulane, Σουζάν Λούσνια, και άλλων ειδικών, διαπιστώθηκε ότι η πέτρα ήταν επιτύμβιο μνημείο αφιερωμένο στον Sextus Congenius Verus, Ρωμαίο ναύτη και στρατιωτικό του 2ου αιώνα. Το αντικείμενο ταυτίστηκε με έργο που είχε δηλωθεί ως αγνοούμενο από το δημοτικό μουσείο της Τσιβιταβέκια, κοντά στη Ρώμη.
Από το μουσείο της Τσιβιταβέκια στη Νέα Ορλεάνη
Η Λούσνια ταξίδεψε στην Τσιβιταβέκια για να ερευνήσει περαιτέρω την προέλευση της στήλης. Εκεί διαπίστωσε ότι το μουσείο που τη φιλοξενούσε είχε καταστραφεί σχεδόν ολοσχερώς κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και, όταν επαναλειτούργησε το 1970, είχε ήδη χάσει μεγάλο μέρος της συλλογής του.
Το πώς η πέτρα κατέληξε στη Νέα Ορλεάνη συνδέθηκε τελικά με την Έριν Σκοτ Ο’Μπράιεν, εγγονή Αμερικανού στρατιώτη. Όπως ανέφερε η ίδια, ο παππούς της, Τσαρλς Πάντοκ Τζούνιορ, διατηρούσε τον επιτάφιο λίθο σε προθήκη στο σπίτι του στη συνοικία Gentilly μέχρι τον θάνατό του το 1986.
Η Ο’Μπράιεν δήλωσε ότι δεν γνώριζε πώς ο Πάντοκ απέκτησε την πέτρα, σημειώνοντας ωστόσο ότι είχε υπηρετήσει στην Ιταλία με τον αμερικανικό στρατό, παντρεύτηκε εκεί και αργότερα επέστρεψε στη Νέα Ορλεάνη, όπου εργάστηκε ως δάσκαλος φωνητικής.
Η παρέμβαση του FBI και η επιστροφή στην Ιταλία
Σε ανακοίνωσή του, το FBI τόνισε: «Το FBI συνεργάζεται με διεθνείς εταίρους για την καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης πολιτιστικών αγαθών … Το γραφείο του FBI στη Νέα Ορλεάνη παρέδωσε το αντικείμενο σε μέλος της Ομάδας Εγκλημάτων Τέχνης τον Νοέμβριο του 2025. Το γραφείο μας στη Ρώμη συνεργάστηκε καθημερινά με τις ιταλικές αρχές για τον συντονισμό της τελικής επιστροφής.»
Η υπηρεσία πρόσθεσε ότι «ο επιτάφιος λίθος ήταν ένα από τα πολλά αντικείμενα που επεστράφησαν στο πλαίσιο της Συμφωνίας Πολιτιστικής Ιδιοκτησίας ΗΠΑ–Ιταλίας (CPA)». Η συμφωνία, η παλαιότερη του είδους της μεταξύ των ΗΠΑ και ευρωπαϊκής χώρας, επιβάλλει περιορισμούς στις εισαγωγές ιταλικών αρχαιοτήτων, αποσκοπώντας στην αποτροπή χρηματοδότησης εγκληματικών οργανώσεων και στη διασφάλιση πρόσβασης των πολιτών σε ιταλικά πολιτιστικά αγαθά για εκπαιδευτικούς και επιστημονικούς σκοπούς.
«Κάθε αντικείμενο που επιστρέφεται χτίζει εμπιστοσύνη»
Η Λούσνια δήλωσε: «Είναι ιδιαίτερα συγκινητικό να γνωρίζουμε ότι αυτό το αντικείμενο θα επιστρέψει σύντομα στη συλλογή του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου της Τσιβιταβέκια. Όσοι από εμάς στη Νέα Ορλεάνη ζήσαμε τον τυφώνα Κατρίνα, κατανοούμε τη χαρά της επιστροφής πραγμάτων που θεωρούσαμε χαμένα για πάντα.»
Και πρόσθεσε: «Η πολιτιστική κληρονομιά αξίζει προστασία … Κάθε αντικείμενο που επιστρέφεται οικοδομεί εμπιστοσύνη και διεθνή συνεργασία, κάτι που θεωρώ ιδιαίτερα σημαντικό σήμερα.»
