Ο καθοριστικός ρόλος της βιομηχανίας ως βασικού πυλώνα ανάπτυξης, ανταγωνιστικότητας και ανθεκτικότητας της ελληνικής οικονομίας, σε ένα περιβάλλον αυξημένων γεωπολιτικών και ενεργειακών προκλήσεων αναδείχθηκε στο πλαίσιο του 11oυ Οικονομικού Φόρουμ των Δελφών που πραγματοποιείται στους Δελφούς 22- 25 Απριλίου.
Οι επενδύσεις στη βιομηχανία ξεπερνούν τα 45 δισ. ευρώ την τελευταία πενταετία και αφορούν σε μακροπρόθεσμους σχεδιασμούς υψηλού ρίσκου, που συνοδεύονται από βαθύ τεχνολογικό μετασχηματισμό και ενίσχυση της παραγωγικότητας. Αυτό σημείωσε η Ράνια Αικατερινάρη, Πρόεδρος Εκτελεστικής Επιτροπής και Αντιπρόεδρος του ΣΕΒ. Όπως είπε οι βιομηχανικές εξαγωγές που διαμορφώνονται στα 45 δισ. ευρώ, έχουν πλέον ξεπεράσει τις τουριστικές εισπράξεις, οι οποίες ανέρχονται στα 25 δισ. ευρώ.
Όπως εξήγησε, την περίοδο 2015–2025 οι εξαγωγές αγαθών αυξήθηκαν κατά περίπου 90%, φτάνοντας τα 50 δισ. ευρώ, με τη βιομηχανία να αντιπροσωπεύει το 90% της αξίας αυτής και τη βαριά βιομηχανία περίπου το 50%.
Υπογράμμισε ακόμη ότι η βιομηχανία αναπτύσσεται σημαντικά ταχύτερα από το συνολικό ΑΕΠ, καθώς την ίδια δεκαετία η βιομηχανική προστιθέμενη αξία αυξήθηκε πάνω από 40%, έναντι 17% για το ΑΕΠ σε αποπληθωρισμένες τιμές, ενώ η παραγωγικότητα της εργασίας στη βιομηχανία είναι κατά περίπου 60% υψηλότερη από τον μέσο όρο της οικονομίας.
Ωστόσο, όπως επεσήμανε, κρίσιμος περιοριστικός παράγοντας παραμένει το κόστος ενέργειας και κυρίως η έλλειψη προβλεψιμότητας, η οποία καθιστά εξαιρετικά δύσκολο τον επενδυτικό σχεδιασμό. Όπως είπε χαρακτηριστικά, «ανταγωνιστική βιομηχανία χωρίς ανταγωνιστικό και σταθερό ενεργειακό κόστος δεν μπορεί να υπάρξει».
Παράλληλα, ανέδειξε τη σύνθετη εξίσωση που καλούνται να διαχειριστούν η Ευρώπη και οι κυβερνήσεις, δηλαδή την κατανομή πόρων ανάμεσα στην κοινωνική συνοχή, την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας και τις αυξανόμενες ανάγκες για άμυνα και ασφάλεια, ιδιαίτερα ενόψει της νέας δημοσιονομικής περιόδου 2028–2034.
Αναφερόμενη στις ευρωπαϊκές εξελίξεις, σημείωσε ότι η ΕΕ αναγνωρίζει πλέον τη σημασία της βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας, προχωρώντας σε πιο ευέλικτο πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων και συζητώντας τη δυνατότητα στήριξης του ενεργειακού κόστους, καθώς και των έμμεσων εκπομπών.
Ωστόσο, υπογράμμισε ότι τέτοιες παρεμβάσεις, αν και χρήσιμες βραχυπρόθεσμα, δεν αντιμετωπίζουν τη ρίζα του προβλήματος, που είναι η αβεβαιότητα. Καταλήγοντας, επεσήμανε την ανάγκη για συνολική αναμόρφωση της αγοράς ενέργειας, με βελτίωση των δικτύων, μείωση απωλειών, εξορθολογισμό των ρυθμιστικών χρεώσεων και αναθεώρηση κρίσιμων μηχανισμών όπως η αγορά εξισορρόπησης.
Παράλληλα, υπογράμμισε τη σημασία της ευελιξίας για τη βιομηχανία (αυτοπαραγωγή, μπαταρίες, διακοψιμότητα) και ενός σαφούς και σταθερού χωροταξικού πλαισίου, ώστε οι επενδύσεις να μπορούν να υλοποιούνται χωρίς καθυστερήσεις και νομικές αβεβαιότητες.
«Η βιομηχανία είναι ο συνολικός επιταχυντής της ελληνικής οικονομίας», ανέφερε ο Πάνος Λώλος, Γενικός Διευθυντής Κλάδου Χαλκού της ElvalHalcor, επισημαίνοντας ότι διαχρονικά στη βιομηχανία επενδύονται περίπου πέντε φορές περισσότερα κεφάλαια ανά εργαζόμενο σε σχέση με τον μέσο όρο της οικονομίας, φθάνοντας τις 36.000 ευρώ ετησίως.
Όπως σημείωσε, το ευρωπαϊκό ρυθμιστικό και χρηματοδοτικό πλαίσιο έχει αλλάξει σημαντικά τα τελευταία χρόνια, με πρωτοβουλίες όπως το το Clean Industrial Deal, το Steel and Metal Action Plan, το Circular Economy Act, το Clean and Affordable Energy Act, άρα πάρα πολλά πράγματα σε συνδυασμό με χρηματοδοτικούς μηχανισμούς και εργαλεία, όπως είναι το Innovation Fund, και το Modernization Fund να δημιουργούν ευκαιρίες για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, σε μια περίοδο που η ΕΕ επιχειρεί να καλύψει απώλειες ισχύος και να ενισχύσει τη στρατηγική της αυτονομία.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στον ρόλο της βιομηχανίας και στη σημασία της για τη συνολική ισχύ της Ευρώπης, σημειώνοντας ότι η παραγωγή βασικών μετάλλων και πρώτων υλών αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για μια σειρά στρατηγικών τομέων όπως της άμυνας, γεγονός που εξηγεί τη στροφή των ευρωπαϊκών πολιτικών προς την ενίσχυση της βιομηχανικής βάσης.
Σε ό,τι αφορά στις ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες, χαρακτήρισε το Industrial Accelerator Act ως μια καλή βάση για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, με έμφαση σε στρατηγικούς κλάδους όπως τα μέταλλα, τα δομικά υλικά και η ενέργεια. Τόνισε, επίσης ότι η Ελλάδα οφείλει να διαμορφώσει σαφή θέση, ιδιαίτερα καθώς στόχος της ΕΕ είναι η αύξηση της μεταποίησης στο 20% του ΑΕΠ έως το 2035, τη στιγμή που η χώρα κατατάσσεται 4η από το τέλος στον σχετικό δείκτη.
Όπως ανέφερε, η ανάγκη αυτή είναι ακόμη πιο επιτακτική καθώς η Ελλάδα διαθέτει ισχυρούς «εθνικούς πρωταθλητές» σε κλάδους όπως το αλουμίνιο, ο χάλυβας, το τσιμέντο και ο χαλκός, με σημαντική διεθνή παρουσία, παρά τις διαχρονικές ελλείψεις σε υποδομές και φιλικό ρυθμιστικό περιβάλλον.
Αναφέρθηκε επίσης σε αδυναμίες του ευρωπαϊκού πλαισίου, όπως το target model στην αγορά ενέργειας, αλλά και σε καθυστερήσεις σε εθνικό επίπεδο, τονίζοντας ότι η χώρα πρέπει να αξιοποιήσει άμεσα τα διαθέσιμα ευρωπαϊκά εργαλεία για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης.
Κλείνοντας, επισήμανε την ανάγκη υιοθέτησης επιτυχημένων πρακτικών από άλλες χώρες, αναφέροντας ως παράδειγμα την έγκριση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή οριζόντιου πακέτου στήριξης για την ενεργοβόρο βιομηχανία στη Βουλγαρία, υπογραμμίζοντας ότι η Ελλάδα οφείλει να κινηθεί ταχύτερα και πιο συντονισμένα για να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας της.
«Η Ελλάδα, πέρα από τις Άμεσες Ξένες Επενδύσεις, χρειάζεται τη βιομηχανία. Αν πραγματικά θέλουμε να αλλάξουμε σελίδα, χρειαζόμαστε τη βιομηχανία» ανέφερε ο Χρήστος Μπαλάσκας, Αντιπρόεδρος Commercial, Growth & External Relations, Eldorado Group, τονίζοντας πως η Eldorado Gold, μέσα από την επένδυση στον ελληνικό χρυσό από το 2012, δίνει ψήφο εμπιστοσύνης στην ελληνική βιομηχανία.
Όπως σημείωσε, πρόκειται για μια συνολική επένδυση στα μεταλλεία Κασσάνδρας στη Χαλκιδική, όπου ήδη παράγονται ασήμι και χρυσός, καθώς και μόλυβδος και ψευδάργυρος, ενώ έως το τέλος του έτους αναμένεται να ξεκινήσει η παραγωγή συμπυκνωμάτων χρυσού και χαλκού από το μεταλλείο των Σκουριών.
Παράλληλα, ανέφερε ότι σήμερα απασχολούνται περίπου 4.300 εργαζόμενοι, με σημαντικό μέρος αυτών να συμμετέχει στην ανάπτυξη του νέου μεταλλείου, ενώ σε ορίζοντα 23 ετών εκτιμάται ότι οι εξαγωγές θα φτάσουν τα 2,2 δισ. δολάρια, αποφέροντας τουλάχιστον 500 εκατ. δολάρια έσοδα για το ελληνικό Δημόσιο. Επιπλέον, όπως τόνισε, έχουν ήδη συμφωνηθεί περίπου 80 εκατ. δολάρια στο πλαίσιο δράσεων εταιρικής κοινωνικής ευθύνης, με σημαντικό πολλαπλασιαστικό όφελος.
Ο ίδιος υπογράμμισε ότι η σημασία της επένδυσης ενισχύεται περαιτέρω στο νέο ευρωπαϊκό περιβάλλον, με την υιοθέτηση του Critical Raw Materials Act και την ανάγκη της Ευρώπης να μειώσει την εξάρτησή της από τρίτες χώρες σε κρίσιμες πρώτες ύλες, που είναι απαραίτητες για τη βιομηχανία, την πράσινη μετάβαση, την αυτοκινητοβιομηχανία και τις ψηφιακές υποδομές. Τόνισε, ωστόσο, ότι η αξιοποίηση αυτών των ευκαιριών εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη σταθερότητα του θεσμικού και αδειοδοτικού πλαισίου.
Τα τελευταία τρία χρόνια η εταιρεία έχει υλοποιήσει συνολικές επενδύσεις 140 εκατ. ευρώ, σημείωσε ο Svetoslav Atanasov, General Manager Ελλάδας και Κύπρου της Coca-Cola Τρία Έψιλον, τονίζοντας ότι η ενίσχυση των μελλοντικών δυνατοτήτων των επιχειρήσεων συμβάλλει καθοριστικά στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας και στη δημιουργία μακροπρόθεσμων και βιώσιμων προοπτικών ανάπτυξης.
Στο πλαίσιο αυτό υποστήριξε πως ο ρόλος των εταιρειών και της βιομηχανίας συνολικά είναι η δημιουργία ισχυρών αλυσίδων αξίας στην παραγωγική διαδικασία, καθώς και η συμβολή στα δημόσια έσοδα μέσω της φορολογίας και επενδύσεων σε υποδομές, ψηφιοποίηση και βιωσιμότητα. Αναφερόμενος στις επενδύσεις που υλοποιεί ή σχεδιάζει η εταιρεία τόνισε πως αφορούν την ενίσχυση της αποδοτικότητας, της παραγωγικότητας και την κοινωνική υπευθυνότητα, ενώ λειτουργούν και ως παράδειγμα για τον ευρύτερο επιχειρηματικό τομέα.
Όπως είναι, οι επενδύσεις αποτελούν στρατηγική επιλογή για την εταιρεία όπου καθοριστικό ρόλο δεν παίζει μόνο το «τι» κάνει μια επιχείρηση, αλλά κυρίως το «πώς» το υλοποιεί. Ενδεικτικά ανέφερε την αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων, όπως τα “digital twins” στις γραμμές παραγωγής για την άμεση παρακολούθηση και βελτιστοποίηση της απόδοσης, καθώς και τη χρήση δεδομένων και αναλυτικών εργαλείων για την παροχή εξατομικευμένων λύσεων σε χιλιάδες πελάτες στην Ελλάδα.
Κλείνοντας, σημείωσε ότι η εταιρεία επιδιώκει να αποτελεί παράδειγμα στον κλάδο της, με μετρήσιμο κοινωνικοοικονομικό αποτύπωμα ενώ παραμένει προσηλωμένη στους στόχους βιωσιμότητας, όπως η επίτευξη μηδενικών εκπομπών έως το 2040 και η ενίσχυση της διαχείρισης υδάτινων πόρων στις κοινότητες όπου δραστηριοποιείται.
Τον συντονισμό της συζήτησης ανέλαβε ο Νίκος Βέττας, Γενικός Διευθυντής του Ιδρύματος Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών (ΙΟΒΕ), επισημαίνοντας ότι η σημερινή συζήτηση για την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας το 2026 είναι ριζικά διαφορετική σε σχέση με εκείνη πριν από 10 ή 20 χρόνια, καθώς πλέον έχει γίνει ευρύτερα κατανοητό ότι χωρίς παραγωγή δεν μπορεί να υπάρξει διατηρήσιμο εισόδημα.
Παράλληλα, υπογράμμισε ότι η παραγωγή δεν αφορά απλώς επενδύσεις και γενική απασχόληση, αλλά συνδέεται με τη δημιουργία αξίας, την εξειδικευμένη εργασία και τη διασύνδεση της οικονομίας με αλυσίδες παραγωγής υψηλής προστιθέμενης αξίας. Υπογράμμισε, δε, ότι έχει πλέον υποχωρήσει το ιδεολογικό στίγμα γύρω από τις μεγάλες επενδύσεις και τη βιομηχανία, με τη συζήτηση να έχει μετατοπιστεί από το «αν» στο «πώς» της αναπτυξιακής και παραγωγικής στρατηγικής της χώρας.
