Η κλιματική αλλαγή προκαλεί ολοένα και μεγαλύτερες επιπτώσεις στην υγεία των Ευρωπαίων, με πιο παρατεταμένες εποχές αλλεργιών, αύξηση των θανάτων από θερμότητα και εξάπλωση τροπικών ασθενειών με ρυθμό που υπερβαίνει τις δυνατότητες αντίδρασης των κυβερνήσεων, σύμφωνα με νέα έκθεση που δόθηκε στη δημοσιότητα την Ημέρα της Γης.
Η Έκθεση Lancet Countdown για την Υγεία και την Κλιματική Αλλαγή στην Ευρώπη 2026, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό The Lancet Public Health, καταγράφει ότι οι εποχές γύρης διαρκούν πλέον μία έως δύο εβδομάδες περισσότερο σε σχέση με τη δεκαετία του 1990. Οι προειδοποιήσεις για ακραία θερμότητα έχουν αυξηθεί κατά 318%, ενώ ο κίνδυνος μετάδοσης του ιού δάγκειου πυρετού έχει αυξηθεί κατά 297% σε σχέση με την περίοδο αναφοράς 1981–2010.
Μια ήπειρος που «αισθάνεται τη ζέστη»
Η έκθεση, την οποία συνέταξαν 65 ειδικοί από ερευνητικά ιδρύματα και οργανισμούς του ΟΗΕ, εξετάζει 43 δείκτες σε πέντε τομείς που συνδέουν την κλιματική αλλαγή με τη δημόσια υγεία. Σχεδόν όλες οι περιοχές της Ευρώπης —ποσοστό 99,6%— κατέγραψαν αύξηση των θανάτων που σχετίζονται με τη θερμότητα την περίοδο 2015–2024 σε σχέση με το 1991–2000, με μέσο όρο 52 επιπλέον θανάτους ανά εκατομμύριο κατοίκους ετησίως. Μόνο το 2024, εκτιμάται ότι σημειώθηκαν 62.000 θάνατοι λόγω υψηλών θερμοκρασιών.
Οι ώρες κατά τις οποίες η υπαίθρια σωματική δραστηριότητα ενέχει κίνδυνο θερμικής εξάντλησης έχουν αυξηθεί κατά 88% από τη δεκαετία του 1990. Παράλληλα, η έκθεση στην υψηλή θερμοκρασία για βρέφη και ηλικιωμένους άνω των 65 ετών έχει αυξηθεί κατά 254% σε ανθρωποημέρες. Το κουνούπι τίγρης, φορέας του δάγκειου πυρετού, επεκτείνει τη γεωγραφική του παρουσία προς τον βορρά, προκαλώντας τοπικές εξάρσεις μιας νόσου που μέχρι πρόσφατα συνδεόταν κυρίως με ταξιδιώτες από τροπικές χώρες.
Ρύπανση του αέρα και εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα
Η έκθεση επισημαίνει επίσης επιδείνωση της ποιότητας του αέρα. Οι θάνατοι που σχετίζονται με ρύπανση από οικιακή καύση ξύλου και άλλες βιομάζες ήταν αυξημένοι κατά 4% το 2022 σε σχέση με το 2000, εν μέρει λόγω της αύξησης του κόστους ενέργειας. Οι συντάκτες προειδοποιούν ότι η συνεχιζόμενη εξάρτηση της Ευρώπης από τα ορυκτά καύσιμα έχει σοβαρές επιπτώσεις τόσο για την υγεία όσο και για τη γεωπολιτική σταθερότητα.
«Βλέπουμε πλέον ξεκάθαρα ότι η κλιματική αλλαγή, που προκαλείται από την καύση ορυκτών καυσίμων, αποτελεί αυξανόμενη απειλή για την υγεία ενός ολοένα μεγαλύτερου αριθμού ανθρώπων στην Ευρώπη», δήλωσε ο συνδιευθυντής Γιοάκιμ Ρόκλεβ, επιδημιολόγος στο Πανεπιστήμιο της Χαϊδελβέργης. Παράλληλα, εξέφρασε συγκρατημένη αισιοδοξία, σημειώνοντας: «Μια σειρά μέτρων που εφαρμόζονται σε εθνικό και τοπικό επίπεδο μας επιτρέπουν να ελπίζουμε ότι η κλιματική κρίση μπορεί να περιοριστεί και οι επιπτώσεις της να μετριαστούν».
Εκκλήσεις για άμεση δράση
Οι συντάκτες της έκθεσης ζητούν την ανακατεύθυνση χρηματοδοτικών πόρων από τα ορυκτά καύσιμα προς πολιτικές για το κλίμα και καθαρές μορφές ενέργειας με στόχο την προστασία της δημόσιας υγείας. «Οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στην υγεία είναι ήδη ορατές στην Ευρώπη και θα ενταθούν εάν δεν εφαρμοστούν επαρκείς στρατηγικές προσαρμογής και παγκόσμιες προσπάθειες μετριασμού», αναφέρουν χαρακτηριστικά.
Η παρουσίαση της έκθεσης πραγματοποιήθηκε στο Πανεπιστήμιο της Χαϊδελβέργης, με τη συμμετοχή εκπροσώπων του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος, του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας και εθνικών φορέων υγείας από τη Γερμανία, την Αυστρία και τη Γαλλία.
