Ο πόλεμος που ξεκίνησε με στόχο μια καθοριστική νίκη κατά της Τεχεράνης, ικανή να εξασφαλίσει στον πρωθυπουργό του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου μια θέση στην ιστορία, φαίνεται πως δεν αποδίδει τα αναμενόμενα πολιτικά οφέλη. Έξι εβδομάδες μετά την έναρξη των συγκρούσεων, η στρατιωτική υπεροχή του Ισραήλ δεν έχει μετατραπεί σε πολιτική επιτυχία.
Παρά την ισχυρή στρατιωτική δύναμη του Ισραήλ, οι εχθροί του παραμένουν ενεργοί. Ακόμη και μετά τις σφοδρές αεροπορικές επιθέσεις Ισραήλ και ΗΠΑ και την απώλεια ανώτερων στελεχών, το Ιράν εξακολουθεί να αντιστέκεται.
Τα πυρηνικά αποθέματα της Τεχεράνης παραμένουν, η πυραυλική της ικανότητα έχει αποδειχθεί και διατηρεί τον έλεγχο στα Στενά του Ορμούζ – κρίσιμο σημείο για σχεδόν το 20% των παγκόσμιων ροών πετρελαίου.
Η παλαιστινιακή οργάνωση Χαμάς δεν έχει αφοπλιστεί στη Γάζα, ενώ η λιβανέζικη Χεζμπολάχ, που στηρίζεται από το Ιράν, συνεχίζει να εκτοξεύει ρουκέτες προς τον βορρά του Ισραήλ.
«Ο Νετανιάχου δεν κερδίζει», ανέφερε ο Ντάνι Σιτρινοβιτς, ανώτερος ερευνητής του Ινστιτούτου Μελετών Εθνικής Ασφάλειας του Ισραήλ. «Ο πόλεμος αυτός είναι στρατηγική αποτυχία. Υπάρχει χάσμα ανάμεσα σε όσα υποσχέθηκε στην αρχή και στο σημείο όπου βρισκόμαστε τώρα».
Πτώση στη δημοτικότητα του Νετανιάχου
Ο Νετανιάχου, 76 ετών, πληρώνει πολιτικό τίμημα για την εκστρατεία που ξεκίνησε μαζί με τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, χωρίς να έχει επιτευχθεί καθοριστικό αποτέλεσμα, όπως επισημαίνουν αναλυτές της περιοχής.
Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν μείωση της αποδοχής του, ενώ οι εκλογές που αναμένονται έως τα τέλη Οκτωβρίου αυξάνουν τους πολιτικούς κινδύνους για τον ίδιο.
Το γραφείο του Νετανιάχου δεν απάντησε σε σχετικό αίτημα σχολιασμού. Ο ίδιος έχει κατηγορήσει όσους, όπως είπε, «μειώνουν τα επιτεύγματα του Ισραήλ στο Ιράν», υποστηρίζοντας ότι «το Ισραήλ βγήκε ισχυρότερο και το Ιράν ασθενέστερο».
«Υπάρχουν τεράστια επιτεύγματα εδώ. Συντελέστηκε ιστορική αλλαγή. Καταστρέψαμε το πυρηνικό πρόγραμμα, τους πυραύλους, το καθεστώς», δήλωσε το Σάββατο.
Στην αρχή του πολέμου, ο Νετανιάχου είχε καλέσει τους Ιρανούς «να βγουν στους δρόμους» και να ανατρέψουν τους θρησκευτικούς ηγέτες τους. Ωστόσο, Ισραηλινοί αξιωματούχοι παραδέχονται πως η προοπτική αυτή απομακρύνεται.
Δύο Ισραηλινοί αξιωματούχοι ανέφεραν ότι η αρχική εκτίμηση έκανε λόγο για μια σύντομη επιχείρηση τριών εβδομάδων. Αντίθετα, ο πόλεμος έχει επεκταθεί, αποκτώντας περιφερειακές και διεθνείς διαστάσεις.
Αεροπορική υπεροχή χωρίς στρατηγικό αποτέλεσμα
Ο Αβίβ Μπουσίνσκι, πρώην σύμβουλος του Νετανιάχου, σημείωσε ότι η επίθεση κατά του Ιράν είχε αρχικά ενισχύσει τη θέση του πρωθυπουργού, η οποία είχε πληγεί μετά την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023.
Στα πρώτα στάδια του πολέμου, η σκληρή στάση του απέναντι στη Χαμάς και τη Χεζμπολάχ βρήκε απήχηση σε μέρος της κοινής γνώμης, όμως οι δημοσκοπήσεις δείχνουν πλέον πτώση της δημοτικότητάς του.
Έρευνα του Εργαστηρίου Agam του Εβραϊκού Πανεπιστημίου στις 11 Απριλίου έδειξε ότι μόλις το 10% των Ισραηλινών θεωρεί τον πόλεμο επιτυχημένο, ενώ η υποστήριξη προς τον Νετανιάχου έπεσε στο 34% από 40% στην έναρξη των συγκρούσεων.
Αναλυτές επισημαίνουν πως, αν και η εκστρατεία βασισμένη σχεδόν αποκλειστικά στην αεροπορική ισχύ έχει προσφέρει τακτικά οφέλη, δεν έχει αποφέρει μακροπρόθεσμη στρατηγική σταθερότητα.
«Υπάρχει η ιδέα ότι τα F‑15 και F‑35 μπορούν να αναμορφώσουν τη Μέση Ανατολή – ότι αν εξοντωθούν αρκετοί Ιρανοί ηγέτες, το καθεστώς θα καταρρεύσει», δήλωσε ο Σιτρινοβιτς. «Πρόκειται για εσφαλμένη υπόθεση, με συνεχώς αυξανόμενο κόστος».
Ο Μπουσίνσκι αμφισβήτησε επίσης την αποτελεσματικότητα της τακτικής των στοχευμένων δολοφονιών, ακόμη και μετά τον θάνατο του ανώτατου ηγέτη Αλί Χαμενεΐ σε τέτοια επιχείρηση. «Πάντα υπάρχει κάποιος που τους αντικαθιστά. Ξυπνάς την αρκούδα, δεν τη σκοτώνεις», είπε χαρακτηριστικά.
Ισραηλινοί αξιωματούχοι και δυτικές πηγές ανέφεραν ότι ο Νετανιάχου ενημερώθηκε για το σχέδιο κατάπαυσης του πυρός μόνον όταν αυτό είχε σχεδόν ολοκληρωθεί, γεγονός που τον εξόργισε. Έκτοτε, επιδιώκει να δείξει ότι δεν παραμερίστηκε από τις διαπραγματεύσεις που διαμεσολάβησε το Πακιστάν.
Σύμφωνα με ανακοίνωσή του, ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ JD Vance τον ενημέρωσε τηλεφωνικά για τις συνομιλίες. Παράλληλα, ο Νετανιάχου έχει ξεκινήσει εκστρατεία για να πείσει τους πολίτες ότι ο πόλεμος άξιζε το κόστος.
Το υπουργείο Οικονομικών του Ισραήλ ανέφερε ότι οι δαπάνες του πολέμου ανέρχονται σε περίπου 11,5 δισ. δολάρια, με το μεγαλύτερο μέρος να αφορά την άμυνα.
Το «τζίνι» εκτός μπουκαλιού
Διπλωμάτες της περιοχής εκτιμούν ότι το δίλημμα του Νετανιάχου θα ενταθεί, καθώς η απουσία σαφών στρατιωτικών νικών αφήνει ανοιχτά μέτωπα στη Γάζα, στη Δυτική Όχθη και στον Λίβανο.
Ορισμένοι αναλυτές θεωρούν ότι ο Νετανιάχου ίσως επιχειρήσει να μπλοκάρει μια άμεση διπλωματική λύση με το Ιράν, φοβούμενος ότι μια συμφωνία ΗΠΑ–Ιράν θα επιδείνωνε τη θέση του στο εσωτερικό.
Το γραφείο του δεν σχολίασε τις πληροφορίες αυτές. Το Ισραήλ έχει δηλώσει ότι θα αποδεχθεί συμφωνία που θα περιορίζει τα πυραυλικά και πυρηνικά προγράμματα του Ιράν και θα αφαιρεί τον εμπλουτισμένο ουράνιο.
Σύμφωνα με ειδικούς, ο πόλεμος σηματοδότησε σημείο καμπής για την Ουάσιγκτον, καθώς το Ιράν συνειδητοποίησε ότι μπορεί να αντέξει σύγκρουση με τις ΗΠΑ και να απειλήσει αντιπάλους του μέσω επιθέσεων σε υποδομές του Κόλπου και ελέγχου των Στενών του Ορμούζ.
«Δεν μπορείς να ξαναβάλεις το τζίνι στο μπουκάλι», δήλωσε ο Σιτρινοβιτς. «Οι Ιρανοί νιώθουν τώρα πιο ισχυροί και ζητούν περισσότερα απ’ όσα τους είχαν προσφερθεί σε προηγούμενες συνομιλίες».
Οι μεγαλύτεροι χαμένοι, σύμφωνα με τον πρώην διαπραγματευτή των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή Άαρον Ντέιβιντ Μίλερ, είναι τα κράτη του Κόλπου, τα οποία καλούνται πλέον να αντιμετωπίσουν ένα πιο σκληροπυρηνικό ιρανικό καθεστώς.
Ο Αμπντουλαζίζ Σάγκερ, πρόεδρος του Κέντρου Ερευνών του Κόλπου με έδρα τη Σαουδική Αραβία, δήλωσε ότι τα κράτη του Κόλπου θα αποδέχονταν τους κινδύνους μιας εντεινόμενης αντιπαράθεσης με το Ιράν, αν αυτό ήταν απαραίτητο για να διατηρηθεί ανοιχτό το στενό, αντί να επιτρέψουν στην Τεχεράνη να απειλεί τη ναυτιλία ή τα λιμάνια του Κόλπου.
